Przedstawiciele AmerykaÅ„skiego Komitetu Å»ydowskiego majÄ… nadziejÄ™ na przyÅ›pieszenie prac nad zwrotem mienia gmin żydowskich, skonfiskowanego przez wÅ‚adze w czasach PRL i stworzenie podstaw do ubiegania siÄ™ dawnych wÅ‚aÅ›cicieli o zwrot majÄ…tku.

W czwartek rano przedstawiciele AJC, którzy w Polsce rozmawiali m.in. o restytucji mienia, prowadzili rozmowy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a następnie spotkali się z premierem Leszkiem Millerem. W rozmowach tych uczestniczył również ambasador USA w Polsce, Christopher Hill.

"Teraz, kiedy Polacy opowiedzieli się w referendum za przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, jest to kwestia sprawiedliwości dla Żydów, których mienie zostało skradzione przez rządy komunistyczne. Demokracja to sprawiedliwość" - powiedział PAP dyrektor wykonawczy AJC, David Harris.

Zdaniem Harrisa, proces restytucji żydowskiego mienia komunalnego przebiega zbyt wolno. "Sądzę, że potrzebna jest dobra wola, a polscy liderzy to zrozumieją. W ten sposób zakończy się ostatni etap upadku komunizmu" - powiedział. Podkreślił, że powinny zostać pokonane wszelkie przeszkody biurokratyczne, umożliwiające zwrot mienia dawnym właścicielom.

Wśród tych, którzy mogą wysuwać roszczenia, "wiele ludzi jest starych, mają 80-90 lat i nie mogą już czekać dłużej" - powiedział Harris. Ustawa reprywatyzacyjna z 2001 roku (która nie dawała szans na odzyskanie mienia Żydom) została zawetowana przez prezydenta. W polskim prawie nie ma podstawy do zwrotu mienia dawnym właścicielom.

Pytany, na ile szacowane mogą być dobra prywatne i komunalne pozostawione w Polsce przez Żydów, Harris powiedział, że "nie ma dokładnych danych". Jednak inne organizacje żydowskie oszacowały mienie, jakie podlegałoby restytucji, na 2 mld dolarów. Według rzeczniczki MSWiA, Alicji Hytryk, podczas przekazywania mienia "takich szacunków się nie robi".

Na mocy ustawy o stosunku państwa do gmin wyznaniowych żydowskich z 1997 roku, Polska przystąpiła do zwrotu mienia, które było własnością gmin żydowskich w 1939 roku. Hytryk podała, że do MSWiA wpłynęło 5236 wniosków (termin składania upłynął w maju 2002).

"Dotychczas rozstrzygnięto około 200 spraw" - powiedział PAP Piotr Kadlczyk, wiceprzewodniczący Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich, przewodniczący Gminy Warszawskiej. Zdaniem Kadlczyka, tempo zwrotu mienia jest niewielkie, a cały "proces dość skomplikowany, wymaga składania dokumentów, z których niezbicie wynika, że dane mienie było własnością gminy żydowskiej".

Hytryk, powołując się na dane współprzewodniczących komisji (każda komisja, badająca wniosek o restytucję, ma dwóch współprzewodniczących - jednego ze strony polskiej i jednego ze strony gmin żydowskich - PAP), powiedziała w czwartek PAP, że do chwili obecnej zakończono postępowanie w 406 sprawach.

"149 spraw zakończyło się ugodą między wnioskodawcą a obecnym właścicielem, w 92 przypadkach komisja orzekła o przekazaniu własności, a w 157 innych - postępowanie zostało umorzone, a wnioski odrzucone" - wyjaśniła.

W ostatnich tygodniach pojawiały się informacje prasowe na temat napływania do Białego Domu skarg od działaczy i organizacji żydowskich dotyczących zbyt wolnego tempa restytucji mienia żydowskiego i reprywatyzacji w Polsce.

Jak powiedział David Harris po środowym spotkaniu z prezydentem Warszawy Lechem Kaczyńskim, delegacja Żydów rozmawiała również m.in. o inwestycjach. Nie podał jednak szczegółów.

Amerykański Komitet Żydowski to organizacja powstała w 1906 roku. Jej celem była ochrona rosyjskich Żydów przed prześladowaniem. Dwudziestym piątym prezesem AJC jest Harold Tanner, szef nowojorskiego banku inwestycyjnego, zasiadający wcześniej w zarządach m.in. Salomon Brothers i Rothschild Inc.

Organizacja ma 27 oddziałów na całym świecie.

JP, PAP, PAP, onet.pl, 2003-06-12

powrot