Henryk Grynberg w omawianym już oszczerczym tekście z "Res Publiki Nowej" z marca 2003 roku ("Nasz Dziennik", 22 kwietnia 2003 r.) uskarżał się na to, że rzekomo Polacy nie doceniali roli Żydów we wzbogacaniu polskiej kultury i "nawet ich działalność kulturalną uważano za szkodliwą, jeśli nie wręcz groźną".

Insynuację Grynberga uważam za podwójnie nieprawdziwą. Z jednej strony dlatego, że nie brakowało osób, które pisały o wkładzie twórców pochodzenia żydowskiego w polską kulturę. Czasem nawet aż przesadnie próbowano uzupełniać ten i tak bogaty wkład o fałszywie przemianowanych na Żydów twórców nieżydowskich. Vide przypadki "mianowania Żydami" słynnego poety Jana Lechonia (ormiańskiego pochodzenia), Pawła Jasienicy (o dalekim tatarskim pochodzeniu), Karola Szymanowskiego czy Adama Mickiewicza, anektowanego przez niektórych szowinistów żydowskich w stylu Grynberga. Z drugiej strony polakożerca Grynberg nie ma żadnego prawa powoływać się na rzekomo niedoceniony wkład twórców pochodzenia żydowskiego do polskiej kultury. Choćby z tego względu, że ogromna część tych twórców, przynajmniej do 1939 roku, była jednoznacznie głęboko związana z polskim patriotyzmem i odnosiła się z odrazą do wszelkich przejawów antypolonizmu. Jestem głęboko przekonany, że ci tak patriotyczni polscy twórcy i naukowcy pochodzenia żydowskiego, od Askenazego i Feldmana po Hemara, Grydzewskiego i Hirszfelda, nie chcieliby nawet podać Grynbergowi ręki jako temu, który wciąż pluje na to, co oni czcili i wielbili, będąc po uszy zakochani w Polsce i polskości.

Giedroyc o antypolonizmie Grynberga

Dlaczego nazywam Grynberga polakożercą, a nawet polakożercą-recydywistą? Fakty pod tym względem są aż nadto wymowne. Dość przypomnieć jakże krytyczną wobec Grynberga, właśnie z powodu jego polakożerstwa, wypowiedź redaktora naczelnego paryskiej "Kultury" Jerzego Giedroyca z 1968 roku, który znany był skądinąd z jednoznacznie filosemickiego podejścia. W liście do Jerzego Stempowskiego z 14 lutego 1968 roku Giedroyc pisał bez ogródek: "Z Grynberga obawiam się, że nie będziemy mieli pociechy (...) rozpoczął swoją działalność od wywiadów do prasy i telewizji amerykańskiej w tonie niezmiernie antypolskim, przedstawiając się jako ofiara prześladowań antysemickich etc. Było to utrzymane w takim tonie, że wywołało oburzenie Żydów polskich w Ameryce, a jak Pan wie, o to nie jest łatwo" (J. Giedroyc, J. Stempowski "Listy 1946-1969", cz. II, wybór A.S. Kowalczyk, Warszawa 1998, s. 429).
Grynberg wyraźnie zasłużył sobie na miano skrajnego, zoologicznego wręcz tropiciela rzekomego "polskiego antysemityzmu". Potrafił oskarżyć o antysemityzm, rzekomy "kompleks antyżydowski" nawet Cypriana Norwida w tekście publikowanym na łamach tygodnika "Wprost" z 31 maja 1992 roku. Przypomnijmy więc, że właśnie Norwid jest autorem jednego z najpiękniejszych polskich wierszy o Żydach - "Żydowie polscy", w którym zwracał się do nich w pełnych wzruszenia słowach:
"Ty jesteś w Europie, poważny narodzie
żydowski, jak pomnik strzaskany na Wschodzie, (...)
Poważny narodzie! Cześć tobie w tych, którzy
Mongolsko-czerskiej nie zlękli się burzy -
I Boga Mojżeszów bronili wraz z nami".

Oszczerstwa o mickiewiczologach

Ofiarą grynbergowych pomówień o rzekomy "antysemityzm" padli m.in. czołowi polscy mickiewiczolodzy - za odrzucanie fałszywych domniemań o rzekomym żydowskim pochodzeniu matki Adama Mickiewicza. Domorosły mickiewiczolog Grynberg w tekście publikowanym na łamach "Wprost" z 31 maja 1992 roku posunął się do stwierdzenia, że negowanie żydowskiego pochodzenia matki Mickiewicza dowodzi "niezbicie, że głębokie są korzenie antysemityzmu w polskiej filologii" (!). Przypomnijmy, że wbrew Grynbergowi i podobnym mu szowinistycznym "odkrywcom" nigdy nie było żadnego dowodu rzekomego żydowskiego pochodzenia Mickiewicza. Wyśmiał tego typu twierdzenia jako wręcz groteskowe na łamach "Rzeczpospolitej" z 13-14 lipca 1996 roku taki znawca przedmiotu, jak dyrektor Muzeum Literatury w Warszawie Janusz Odrowąż-Pieniążek. Przypomnijmy, że "mianowany Żydem" przez różnych Grynbergów Adam Mickiewicz miał w swej twórczości nawet teksty o bardzo antyżydowskiej treści (wiersz "Pchła i rabin" z 1825 roku, wiersz "Do Franciszka Grzymały" z 1832 roku, zdanie "o dziecku od Żydów kłutych igiełkami" w "Panu Tadeuszu" czy parę bardzo przykrych dla Żydów opowieści w "Księgach Narodu i Pielgrzymstwa Polskiego"). Nawet i to nie przeszkadzało Grynbergowi w podtrzymywaniu twierdzeń o żydowskim pochodzeniu Mickiewicza. Po prostu uznał "Księgi Narodu i Pielgrzymstwa" tylko za dowód tego, że sam Mickiewicz też "uległ przejściowo presji antysemickiej". Dodał do tego "odpowiedni komentarz": "Świadczyłoby to tylko jak przemożna była presja antysemityzmu i do jakiego stopnia skażał on umysły najwyższych sfer" (H. Grynberg "Zagadka Mickiewicza", "Wprost", 31 maja 1992 r.).
Na nieszczęście dla Grynberga i podobnych mu szowinistów żydowskich próbujących zawłaszczyć Mickiewicza białoruski historyk ostatecznie rozbił fałszywe historyjki o pochodzeniu matki Mickiewicza. Nawet "Gazeta Wyborcza" musiała przyznać, choć w maleńkiej informacji "Nieznany Mickiewicz" na 13. stronie (!) numeru z 26 października 2000 r., że białoruski historyk Sergiusz Rybczonok ostatecznie obalił twierdzenia o żydowskim rodowodzie matki Mickiewicza. W "Gazecie Wyborczej" o wynikach dokonanych przez Rybczonoka badań archiwalnych pisano: "Przedstawiając ustalenia dotyczące Majewskich herbu Starykoń, z których pochodziła matka Mickiewicza, autor udowadnia, że była to szlachta polska osiadła na Nowogródczyźnie już w połowie XVII wieku. Publikacja Rybczonoka obala tezę o żydowskich korzeniach Majewskich (...)". Pomimo tego tak jednoznacznego rozstrzygnięcia sprawy Grynberg nigdy nie zdobył się na przeproszenie oskarżonych przez niego o rzekomy antysemityzm mickiewiczologów, którzy po prostu bronili prawdy wbrew nieudokumentowanym pomówieniom.
We wspomnianym artykule we "Wprost" z 31 maja 1992 roku Grynberg oskarżył słynnego historyka literatury Stanisława Pigonia za to, iż ten twierdził, że Żydzi popierali w 1812 roku Rosję przeciw Napoleonowi, szpiegowali na rzecz Rosji. Zdaniem Grynberga, takie twierdzenie zostało wyssane przez prof. Pigonia z antysemickiej wyobraźni, bo Żydzi "mieli o wiele więcej powodów, żeby sprzyjać Napoleonowi - który w podbitych krajach dawał im prawa obywatelskie, a kolaboracjonistów miał carat zawsze więcej wśród Polaków bez żadnych 'przymieszek'". Niedouczek Grynberg nie doczytał licznych historyków, w tym M. Handelsmana, Kutrzeby, rosyjskiego historyka Schildera, żydowskich historyków S. Hirszhorna i J. Schalla, którzy zgodnie pisali o maksymalnym poparciu Żydów dla Rosji przeciw Napoleonowi. Żydzi gremialnie poparli carat przeciw Napoleonowi, ponieważ przewodzący im skrajnie konserwatywni rabini chasydzcy bali się jak ognia nowoczesnych praw Napoleona. Żydowski historyk Jakub Schall pisał w "Dziejach Żydów na ziemiach polskich", że w 1812 roku "Chasydzi garną się do ciemnej Rosji i do cara jako do wrogów postępu i Napoleona". Z wielu książek, m.in. z książki rosyjskiego historyka Schildera czy z "Listów litewskich" J.U. Niemcewicza, można dowiedzieć się o znamiennych faktach o szpiegostwie Żydów na rzecz Rosji. Gdy zaś chodzi o kolaboracjonistów, to przypomnijmy znów, że w czasie Powstania Listopadowego Żydzi wyraźnie dominowali wśród prorosyjskich szpiegów (pisał o tym Maurycy Mochnacki w swej słynnej historii Powstania Listopadowego), że Żyd, właściciel winiarni Rosenthal, wydał carskiej policji słynnego emisariusza Szymona Konarskiego, że w czasie Powstania Styczniowego Artur Goldman wydał Traugutta etc.
Fanatyczny Grynberg w swych tekstach na temat Polski i Polaków sięga głównie do tonów skrajnie oskarżycielskich, tak jak w omawianym tekście z "Res Publiki Nowej", gdzie Polaków wini dosłownie za wszystko, co kiedykolwiek było niedobre w stosunkach polsko-żydowskich. Wciąż lansuje podejście, w którym Żydzi są narodem aniołów i ofiar, a Polacy ich prześladowcami. Nic dziwnego, że przy takim podejściu Grynberg krytycznie odnosi się nawet do takiego rzecznika dialogu polsko-żydowskiego jak Jerzy Giedroyc, że krytykował nawet słynnego rabina amerykańskiego Byrona L. Sherwina "za dobrą wolę" w dialogu z chrześcijanami i Polakami. W tekście publikowanym w "Gazecie Wyborczej" z 6 marca 1996 roku Grynberg zarzucał rabinowi Sherwinowi, że: "W stosunkach żydowsko-polskich rabin Sherwin gotów jest do ustępstw i niekonsekwencji". Twierdził, że rabin Sherwin przesadza, że judaizm "kwitł spokojnie" w Polsce, że "żydowska dusza radowała się". Że Sherwin bezkrytycznie przytacza opinie o "Polsce jako raju dla Żydów, szczególnie w XVI i XVII wieku". Według Grynberga: "Polska była krajem względnej tolerancji za Kazimierza Wielkiego i Jagiellonów, ale z pewnością nie była w XVII wieku i zawsze bardziej tolerowała antysemitów niż Żydów". Teksty Grynberga o "względnej" tolerancji w Polsce i o tym, że Polska "zawsze bardziej tolerowała antysemitów niż Żydów", stoją w sprzeczności dosłownie z setkami relacji Żydów i przedstawicieli rozlicznych innych nacji obserwujących to, co się działo w Polsce. Nie ma to jednak, jak się okazuje, większego znaczenia ani dla autora, ani dla wydawanej w tak dużym nakładzie "Gazety Wyborczej", która go zamieściła. Kłamcie, kłamcie, zawsze coś z tego przylgnie!
Wypowiedzi Grynberga to ciągłe absolutyzowanie jako jedynej i wyłącznej tragedii narodu żydowskiego i zupełna niewrażliwość na tragedię innych narodów, śmierć milionów Polaków, Rosjan etc. Grynberg zaatakował na przykład zdanie Nałkowskiej z "Medalionów": "Ludzie ludziom zgotowali ten los", wykrzykując - "to nieprawda. To ludzie Żydom zgotowali ten los". Polemizując z tą tak uproszczoną wizją Grynberga, pisarz Andrzej Braun stwierdził: "Holocaust to było coś, co tylko Żydzi przeszli. Jak gdyby innych narodów nie wymordowano. Przepraszam, a Indian, Azteków nie wymordowano? I wielu innych społeczności, narodowości, kultur?" (cyt. za "My - w smudze czasu..." Rozmowa z Andrzejem Braunem, "Literatura" 1989, nr 7, s. 16). Przypomnijmy, że A. Braun oddał legitymację partyjną w 1968 roku na znak protestu przeciw urzędowej fali antyżydowskości.
W publikowanym w "Res Publice Nowej" tendencyjnym artykule Grynberga na temat stosunków polsko-żydowskich lata II Rzeczypospolitej są przedstawione jako okres niebywałej wprost dyskryminacji polskich Żydów. Nieważne przy tym dla Grynberga, że rzetelni historycy żydowscy mają na ten temat wręcz odmienne zdanie. Że słynny naukowiec izraelski prof. Jakub Goldberg, doktor honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego, stwierdził w wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" z 15-17 stycznia 2000 roku w odniesieniu do dziejów Żydów w Polsce lat 1918-1939: "Często tłumaczę, że nie wiem, czy Żydom w Polsce było dobrze, ale było im lepiej niż gdziekolwiek indziej. Przepraszam, w okresie międzywojennym tylko w Czechosłowacji było im lepiej niż w Polsce (...)". Przypomnijmy więc, że w ówczesnej Czechosłowacji było wielokrotnie mniej Żydów niż w Polsce, z liczbą około 350 tysięcy osób stanowili oni tylko 2,6 proc. ludności, podczas gdy w Polsce z 3,5 miliona osób - 12,9 proc. ogółu ludności.
Brak miejsca uniemożliwia szersze zajęcie się wszystkimi ordynarnymi kłamstwami Grynberga z tekstu publikowanego na łamach "Res Publiki Nowej". Wspomnę jeszcze tylko o najbardziej chyba ordynarnym z tych kłamstw. O twierdzeniu, że czas stalinizmu w Polsce, a więc lata 1944-1955 były "jedynym w historii Polski okresem pełnego równouprawnienia Żydów". Myślę, że nie trzeba tu żadnego komentarza dla tych wszystkich, którzy pamiętają tak złowróżbną rolę Bermana, Minca, Brystygierowej, Fejgina, Romkowskiego, Różańskiego, Morela, etc.

Ci, co wybrali polskość

Na tle antypolskiego szowinizmu Grynberga jakże odmienne, wręcz do cna przeciwstawne, były postawy czołowych polskich twórców i uczonych żydowskiego pochodzenia w czasach zaborów i w II Rzeczypospolitej. Ludzi, którzy jednoznacznie optowali za polskim patriotyzmem przeciwko antypolonizmowi. By przypomnieć choćby postaci tak wybitnych uczonych i twórców pochodzenia żydowskiego, jak słynni historycy Szymon Askenazy i Wilhelm Feldman; historyk, poeta i publicysta Aleksander Kraushar; prezes Stowarzyszenia Lekarzy Polskich profesor Uniwersytetu Warszawskiego Henryk Nussbaum; ekonomista profesor Leopold Caro; poeta, pisarz i eseista Antoni Słonimski; redaktor naczelny najsłynniejszego czasopisma kulturalnego w II Rzeczypospolitej "Wiadomości Literackich", a później londyńskich "Wiadomości" Mieczysław Grydzewski; słynny poeta i satyryk, twórca kabaretu politycznego na emigracji Marian Hemar; znakomity lekarz profesor Ludwik Hirszfeld.
Historyk Szymon Askenazy, autor tak głośnych książek, jak: "Książę Józef Poniatowski", "Łukasiński" czy "Napoleon i Polska", w 1919 r., na posiedzeniach Ligi Narodów występował ze zdecydowanym potępieniem ingerencji Żydów z Zachodu w sprawy polskie. W swych pracach demaskował godzący w Polaków germanofilizm Żydów w zaborze pruskim, oburzał się z powodu rusofilstwa przeważającej części Żydów w zaborze rosyjskim w dobie Napoleona. Inny znakomity historyk Wilhelm Feldman już w młodości, jako 15-letni chłopiec został poturbowany w synagodze przez tłum żydowskich wiernych za "profanację świątyni", za wystąpienie tam z publiczną pochwałą króla Jana Sobieskiego i polskiego bohaterstwa. Feldman, autor znakomitych "Dziejów polskiej myśli politycznej w okresie porozbiorowym", szczególnie krytycznie odnosił się do jakże szkodzącej zbliżeniu polsko-żydowskiemu roli kilkusettysięcznej rzeszy Żydów przybyłych z Rosji w końcowych dziesięcioleciach XIX wieku - tzw. litwaków. Zarzucał im, że "świadomie czy bezwiednie stają się żywiołem rusyfikacyjnym (...) nad Wisłą dążą do uzyskania prawno-państwowego zagwarantowania odrębności, co by Królestwo pozbawiło charakteru polskiego; równocześnie czując, iż tylko z Żydami rosyjskimi tworzą potęgę, stali się centralistami rosyjskimi - tym samym stając w opozycji do najistotniejszych interesów polskich".
Niesłusznie zapomniany dziś historyk, publicysta i poeta Aleksander Kraushar (m.in. autor bardzo popularnego niegdyś dzieła "Repnin w Polsce") w wydanej w 1885 r. "Historii Żydów w Polsce" krytycznie ocenił przyznanie Żydom nadmiernych przywilejów w dawnej Polsce. Twierdził, że w rezultacie tych przywilejów doszło do "nadmiernego odosobnienia się społecznego" Żydów od innych mieszkańców, które przybrało "zatrważające rozmiary". Kraushar pisał m.in.: "Przypuściwszy nawet, że pod pewnymi względami miały te przywileje swoją dobrą stronę, to już tym samym, że żadnych Żydom względem kraju i mieszkańców nie przypisywały obowiązków, że sankcjonowały ich odrębność kastową - mogły wydać i rzeczywiście wydawały wcale niekorzystne dla kraju rezultaty. Rozszerzając koło zajęć ludności żydowskiej na drodze interesów pieniężnych i drobnego handlu, nie wdrażały ich wcale do obywatelskich obowiązków (...) stanowili odrębną cudzoziemską korporację handlarzy, słowem, nie uważali się sami ani też nie byli uważani jako obywatele nowej siedziby, nowej ojczyzny".
Znany ekonomista pochodzenia żydowskiego Leopold Caro, czując się bez reszty związany z Polską, z tym większym oburzeniem reagował na niegodne zachowanie się części Żydów wobec polskiej sprawy. W wydanej w 1893 r. we Lwowie książce "Kwestia żydowska w świetle etyki" stwierdzał bez ogródek: "Pytam atoli, któż więcej ma prawo oburzać się, kto silniej i bezwzględniej karcić nikczemnych niż ten, kto sam ciągle i na każdym kroku najboleśniejszej od nich doznaje krzywdy: kto ukochawszy naród, wśród którego żyje i przylgnąwszy całą duszą do jego ideałów, spotykał się ciągle i spotykać musiał z niedowierzaniem i uprzedzeniem, wywołanym niecnością pewnej kategorii swych współwyznawców, obojętnością ich i nieledwie nienawiścią dla sprawy polskiej, lekceważeniem i poniżaniem wszystkiego, co drogim jest społeczeństwu, wśród którego żyją" (podkr. - J.R.N.).

Słonimski przeciwko żydowskim szowinistom

Słynny poeta, pisarz, dramaturg i eseista pochodzenia żydowskiego Antoni Słonimski już w latach 20. niejednokrotnie dawał wyraz swemu ogromnemu rozdrażnieniu z powodu wymierzonych w niego w związku z jego polskością ataków szowinistów żydowskich. Żona Jarosława Iwaszkiewicza - Anna Iwaszkiewiczowa zanotowała w swym dzienniku pod datą 15 września 1923 r., jak Słonimski, skrajnie poirytowany nietolerancją i atakami żydowskich szowinistycznych fanatyków wykrzyknął w pewnej chwili: "Psiakrew, żydostwo tu się panoszy, jestem Polakiem, katolikiem i endekiem". Niewiele miesięcy później Słonimski szczególnie dotkliwie odczuł na własnej skórze skutki wybujałej drażliwości narodowej niektórych Żydów z kręgów artystycznych. Stało się to po opublikowaniu przez niego artykułu bardzo negatywnie oceniającego wystawę prac Henryka Berlewiego, otwartą w marcu 1924 r. Natychmiast znalazła się grupa Żydów, którzy oskarżyli Słonimskiego o antysemityzm (!) z powodu krytyki prac artysty żydowskiego. A. Iwaszkiewiczowa odnotowała w swych dziennikach uwagi o starciu Słonimskiego z generacją żydowskich artystów, "którzy swą ordynarnością i blagą starają się tyle hałasu urządzić w Warszawie". Komentowała: "Zawsze nie znosiłam całej tej bandy i nigdy nie chciałam, żeby mi kogokolwiek z nich przedstawiano. Oni po prostu wszyscy nie mogą znieść i strawić tego, że Tolek [Słonimski - J.R.N.] czuje się Polakiem. Nie mogą mu wybaczyć tego, że w ich produkcjach wytknął im wszystkie charakterystyczne cechy narodowe. Tolek mówi, że najwięcej w tym wszystkim oburza go i irytuje ta niesłychana bezczelność, i to, że według nich oni są nietykalni. Można krytykować wszystkich: Francuzów, Niemców, Rosjan, ale nie Żydów" (A. Iwaszkiewicz "Dzienniki", Warszawa 1993, s. 36).
Oburzony na swych fanatycznych żydowskich krytyków Słonimski opublikował w "Wiadomościach Literackich" (nr 35 z 31 sierpnia 1924 r.) głośny artykuł "O drażliwości Żydów". Napisał w nim wprost: "Oprócz wstrętu budzi jeszcze we mnie gniew fałszywy i nikczemny stosunek Żydów do zagadnień narodowych. Naród ten, narzekający na szowinizm innych ludów, jest sam najbardziej szowinistycznym narodem świata. Naród, który krzyczy o nienawiści, jaką budzi, sam potrafi najsilniej nienawidzić" (podkr. - J.R.N.).
Znakomity redaktor naczelny "Wiadomości Literackich", a później londyńskich "Wiadomości" Mieczysław Grydzewski, swe przywiązanie do żydowskich korzeni rodzinnych łączył z niezwykle gorącym polskim patriotyzmem. Tym ostrzej więc atakował fatalną rolę przybyłych z Rosji Żydów-litwaków wobec Polaków i Polski. Pisał, że: "Litwacy próbowali wspierać rząd carski w działalności rusyfikacyjnej i prowokowali społeczeństwo polskie", konkludując: "Bardzo skądinąd umiarkowany odpór, jaki dawało społeczeństwo polskie tej fali obcego i przeważnie pasożytniczego elementu wzbudził wrzawę na całym świecie i jak zwykle, gdy o Polskę chodzi, przesadne i kłamliwe ostrzeżenie" (M. Grydzewski "Silva rerum", teksty z lat 1947-1969 w wyborze Jerzego B. Wójcika, Gorzów Wlkp. 1994, s. 30).
Grydzewski ogromnie ubolewał, że: "W Poznańskiem Żydzi z nielicznymi wyjątkami byli poplecznikami zaborców, takimi samymi jak w Królestwie napływowi Żydzi rosyjscy, tzw. litwacy" (tamże, s. 178). Grydzewski niejednokrotnie bardzo stanowczo występował przeciwko fanatycznej zaciekłości niektórych Żydów, przypominał ponure tradycje ich fanatyzmu. W pisanym w 1962 r. tekście wyrażał bezowocną, jak się okazało nadzieję, że "wreszcie dojdą do opamiętania pewne grupy Żydów zatracające wszelką miarę w bezpośrednich oskarżeniach miotanych na społeczeństwo polskie pod okupacją" (podkr. - J.R.N.; tamże, s. 367).
Nieugiętym obrońcą Polski, polskości przeciw wszelkiego typu oszczercom, także żydowskiego pochodzenia, był poeta Marian Hemar (Jan Marian Herscheles), mistrz satyry politycznej. Słynny był jego protest przeciwko wysuwanym przez niektórych Żydów oszczerstwom na temat Polski w liście do brytyjskiego "Timesa" z 11 lipca 1942 r. Skrytykował w nim twierdzenia głoszące, że część Żydów chce odejść z jednostek armii polskiej z powodu panującego w niej rzekomo antysemityzmu. Hemar stwierdził, że w armii polskiej nie ma żadnego antysemityzmu, a Żydzi starający się uniknąć dalszej służby to po prostu zwykli dezerterzy, którzy pragną wymigać się od jakiejkolwiek służby wojskowej.

Nienawidzą Polaków bardziej niż Niemców

Szkoda, że dzisiaj tak mało się pamięta o innym wybitnym polskim patriocie żydowskiego pochodzenia, niezłomnym rzeczniku zbliżenia polsko-żydowskiego, lekarzu Ludwiku Hirszfeldzie, autorze tak niesłusznie dziś przemilczanych pięknych wspomnień "Historia jednego życia". W książce tej niezwykle uczciwie ukazywał całą złożoność stosunków polsko-żydowskich, pokazując, w jak wielkim stopniu także i sami Żydzi byli odpowiedzialni za trudności we wzajemnych stosunkach obu narodów. Oto jakże wymowny fragment książki Ludwika Hirszfelda: "Wkład Żydów zasymilowanych w kulturę polską był niemały. Ale jednocześnie w Polsce żyły masy fanatyków hołdujących najgorszym przesądom, ubierających się odrębnie, odżywiających się i mówiących inaczej niż otoczenie i dla których polska kultura była obca, w najlepszym razie obojętna. We wschodnich województwach Żydzi zachowali sympatię dla kultury rosyjskiej, z którą się rozstali stosunkowo niedawno. Proletariat żydowski sympatyzował ze względów zrozumiałych z komunizmem".
Warto przypomnieć również dziś wciąż tak mało znany list Hirszfelda do Jerzego Borejszy z 27 października 1947 r., w którym ubolewał, że "nacjonaliści żydowscy nienawidzą Polaków więcej niż Niemców, i że świadomie lub nieświadomie idą w kierunku proniemieckim, tak jak to zresztą przewidziałem w mojej książce (...). Jeśli nie podkreślam tych spraw publicznie, to dlatego tylko, by Żydom nie szkodzić i nie pogłębiać przepaści, którą kopie nacjonalizm żydowski pomiędzy Żydami i Polakami" (cyt. za: B. Fijałkowska "Borejsza i Różański. Przyczynek do dziejów stalinizmu w Polsce", Olsztyn 1995, s. 139).
Przykłady tego typu patriotycznych wystąpień ze strony licznych wybitnych Polaków żydowskiego pochodzenia przeciwko przejawom żydowskiego antypolonizmu w przeszłości można by długo mnożyć. Z tym większym zdumieniem przyjmuję więc fakt, że jak dotąd nikt spośród tak licznych dobrze władających piórem Polaków żydowskiego pochodzenia nie zareagował na oszczerstwa Grynberga. Przecież tendencyjne kłamstwa Grynberga służą wyłącznie jednemu - zatruwaniu atmosfery stosunków polsko-żydowskich i dalszemu osłabianiu możliwości wzajemnego dialogu między Polakami a Żydami. Piszę to z tym większym smutkiem jako autor, który zawsze konsekwentnie starał się rozróżniać między Żydami - polskimi przyjaciółmi, a Żydami - nieprzyjacielsko nastawionymi do Polski.

prof. Jerzy Robert Nowak, Nasz Dziennik, 2003-04-25

powrot