Jeszcze w tym miesiącu zamieszkałemu obecnie w Warszawie 83-letniemu Stanisławowi S., znanemu z bestialskich metod przesłuchań byłemu szefowi Urzędu Bezpieczeństwa w Nisku, Krośnie i Gdyni, przedstawione zostaną kolejne zarzuty.

W latach powojennych Stanisław S. należał do najbardziej zagorzałych "utrwalaczy władzy ludowej" na Rzeszowszczyźnie. Kiedy za znęcanie się nad opozycyjnymi więźniami niepodległościowe podziemie wydało nań wyrok śmierci, przeniesiono go do Gdyni na stanowisko szefa tamtejszej bezpieki. Za "zasługi" wobec PRL w latach 50. pełnił funkcję sekretarza misji wojskowej w Berlinie. Byłemu pułkownikowi UB zarzucono m.in. znęcanie się nad żołnierzami AK i wydawanie ich na pewną śmierć w ręce NKWD. Z relacji świadków tamtych wydarzeń wynika, że Stanisław S. podczas wielogodzinnych przesłuchań stosował wyjątkowo drastyczne metody. Na porządku dziennym było maltretowanie, bicie pałkami, rzemieniami czy kolbą karabinu. Jak poinformował nas prokurator Marek Sowa, naczelnik Oddziałowej Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie, materiał zgromadzony przez IPN w sprawie podejrzanego jest bardzo obszerny.
- Dnia 21 listopada ogłoszono postanowienie o przedstawieniu Stanisławowi S. zarzutów, a następnie przesłuchano go w charakterze podejrzanego. 30 zarzutów dotyczy m.in. znęcania się nad pozbawionymi wolności i osadzonymi w areszcie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krośnie członkami organizacji niepodległościowych; bezprawnego pozbawienia ich wolności w areszcie urzędu oraz niedopełnienia obowiązków służbowych, co umożliwiło także innym funkcjonariuszom znęcanie się nad aresztowanymi w okresie objętym zarzutem, tj. w 1946 r. Przesłuchany w charakterze podejrzanego nie przyznał się do popełnienia żadnego z zarzucanych mu czynów i stwierdził, że wyjaśnienia w sprawie złoży po otrzymaniu uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zarzutów - stwierdził prokurator Marek Sowa.
Najwyższą karą przewidzianą za zarzucane Stanisławowi S. czyny jest pozbawienie wolności do lat 10. Wobec oskarżonego prowadzone jest również śledztwo dotyczące lat 1944-46, kiedy pełnił on funkcję szefa UB w Nisku. W tej sprawie akt oskarżenia gotowy był już w 2000 r., jednak Sąd Rejonowy w Warszawie uznał, iż sprawą powinien zająć się IPN i postępowanie trzeba było rozpocząć od nowa. W czerwcu 1999 r. Aleksander Kwaśniewski odznaczył ubeka Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Po protestach kombatantów Stanisławowi S. odznaczenie odebrano.

Mariusz Kamieniecki, Nasz Dziennik, 06.12.2002

Poniżej prezentujemy uzupełnienia od red. NW: O ile wiadomo "prezydent wszystkich Polaków" Aleksander Kwaśniewski odznaczył w czerwcu 1999 r. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski także Stanisława Supruniuka. Bronisław Wildstein w artykule "Dekomunizacja, której nie było" wspomniał postawę obecnego prezydenta, "który co i raz przyznaje najwyższe ordery państwowe zasłużonym aparatczykom PRL. Wśród nich trafiają się również ubeccy specjaliści od mokrej roboty jak kawaler Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski Stanisław Supruniuk, który jako szef powiatowego urzędu UB w Nisku, organizował obóz dla bojowników AK i przekazywał ich NKWD." Patrz: http://www.tertio.krakow.pl/debata9/debata9_1.html

Natomiast dnia 23.10.2002 ukazał sie w "Naszym Dzienniku" artykuł Wojciecha Wybranowskiego:

Sąd zagwarantuje bezpieczeństwo szefowi UB?

Sšd Rejonowy w Warszawie najprawdopodobniej umorzy postępowanie przeciwko Stanisławowi Supruniukowi, szefowi Urzędu Bezpieczeństwa w Nisku koło Stalowej Woli, agentowi NKWD odpowiedzialnemu za aresztowania, tortury i mordy popełnione na żołnierzach podziemia niepodległościowego. Powodem jest rzekomo zły stan zdrowia oskarżonego. Tymczasem w najbliższych dniach akty oskarżenia przeciwko Supruniukowi trafią do sądów w Krośnie i w Gdyni. Tam również z jego rozkazu mordowano niepodległościowców. Odpowiedzialny za mordy i bestialskie tortury żołnierzy podziemia niepodległościowego pozostanie bezkarny?

Nazywali go - Czerwona śmierć....

Stanisław Supruniuk vel Suproniuk mieszka dziś w Warszawie przy ul. Koszykowej w luksusowym bloku, jakich kilka postawiono przed laty staraniem dawnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Takie mieszkania przydzielano przede wszystkim zaufanym współpracownikom ministerstwa, szefom Urzędów Bezpieczeństwa zasłużonym w walce z "faszystowskš reakcjš". W 1999 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski w uznaniu "zasług" Supruniuka odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. - "Ojczyzna , Polska mówi Wam dziękuję" - napisał w specjalnym oświadczeniu Kwaśniewski. Odznaczenie dawnego szefa UB wywołało prawdziwą burzę. Stanisław Supruniuk, były szef Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Nisku i Krośnie, agent sowieckiego NKWD jest bowiem personalnie odpowiedzialny za morderstwa, nieludzkie tortury i aresztowania żołnierz AK i NSZ. O niektórych "dokonaniach" Supruniuka "Nasz Dziennik" informował już wcześniej. Dzięki pomocy kombatantów i mieszkańców Niska, którzy przeżyli piekło zgotowane im przez pułkownika Supruniuka udało nam się prześledzić jego "karierę". Supruniuk to szatan w ludzkiej skórze, to bestia przy której nawet Humer wydaje się być aniołem. To wróg wszystkiego co polskie, dobre i niepodległe - wspomina pułkownik Skarbimir Socha, żołnierz AK. Brat Skarbimira Sochy - "Tadeusz, szef Kedywu AK okręg Nisko - Stalowa Wola został przez Supruniuka aresztowany i wydany w ręce NKWD. Tadeusz Socha uczestniczył w akcji "Burza". Polegała ona na współpracy oddziałów AK z nacierającą armią sowiecką, aby możliwie jak najmniejszym kosztem wyzwolić od Niemców te tereny. - Uważał swoje aresztowanie przez UB w Nisku za pomyłkę i nieporozumienie. Mówił, że zaraz nas przeproszš za aresztowanie. Przecież pomagaliśmy Rosjanom, razem walczyliśmy, przekonywał" - wspomina Skarbimir Socha. W listopadzie 1944 r. Supruniuk przekazał Tadeusza Sochę organom NKWD. Przewieziono go do Byszówki pod Klimontowem i zamordowano. - "Oprócz brata zamordowano czterech członków komendy obwodu AK. Wszystkich aresztował i wydał NKWD Supruniuk" - mówi Skarbimir Socha. To jednak był dopiero początek zbrodniczej działalności Stanisława Supruniuka.

Nienawidził Polaków

- "Doskonale go pamiętamy, tego się nie zapomina" - wspomina jedna z mieszkanek niewielkiego Niska koło Stalowej Woli. - "Nienawidził Polaków, odgrażał się, że wszystkie drzewa w okolicy obwiesi 'faszystami'. Miejscowi za plecami nazywali go 'czerwona śmierć'" - opowiada starsza kobieta. Stanisław Supruniuk ukończył przed wojnš cztery klasy gimnazjum. W latach 1942 - 1943 był nauczycielem w szkole sowieckiej. Podczas wojny był w partyzantce sowieckiej gen. Iwana Gregorowicza w okolicach Pińska. Z nadejściem frontu stuosobowy oddział przeniósł się na Lubelszczyznę. Wyłoniono z niego trzy grupy: Leona Kasmana, do zadań specjalnych, i oddział kadrowy, do którego przydzielono Supruniuka. Z poręki NKWD, które decydowało o wszystkim, objął Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa w Nisku. Nisko to niewielka miejscowość pod Stalową Wolą położona ok. 50 km od miejsca słynnej partyzanckiej bitwy w Lasach Janowskich. W centrum miasteczka stoi symboliczny obelisk upamiętniający tych, którzy zginęli walcząc z niemieckim okupantem. Nad starym rynkiem groźnie dominuje sylwetka "glapy" - orła bez korony, takiego samego jak nosili polscy kolaboranci w służbie Armii Czerwonej, ci którzy jak Supruniuk mordowali własnych rodaków. - "To był chyba koniec lipca 1944 roku " - wspomina w rozmowie telefonicznej Janina Kotwicowa-Idzi - "Pamiętam, jak brat przyszedł taki ucieszony do domu i powiedział do mnie 'jesteśmy wolni, Niemce poszli'. Nie przepuszczał, że NKWD i UB będą go ścigać " - mówi pani Janina. Jej brata, Stanisława Kotwicę aresztowano właśnie na polecenie Supruniuka. Udało mu się uciec, jednak podczas przeprawy przez San został postrzelony i przewieziony do gmachu UB. Tam, według zeznań świadków, pastwił się nad nim Stanisław Supruniuk. Skatowanego oddał w ręce NKWD. Od tego czasu Janina Idzi nie miała żadnego znaku życia od brata. Kiedy rozmawialiśmy telefonicznie po raz pierwszy przed ponad dwoma laty pani Janina wierzyła, że Supruniuk odpowie za zbrodnie przed sądem. Niestety tak się jednak nie stanie, a to właśnie warszawski sąd zamierza zagwarantować Supruniukowi nietykalność. Podobnie w sprawiedliwość wierzył Stanisław Sęk, żołnierz AK aresztowany przez Supruniuka. Po przesłuchaniach Stanisława Sęka wywieziono do obozu w rosyjskiej Burowiczi. Wrócił schorowany po półtora roku. Miał szczęście - co piąty wywieziony tam Polak pozostawał w Burowiczi już na zawsze.... kilka metrów pod ziemią. - W Polsce komunistycznej żyłem w strachu. Kiedy się budziłem, cieszyłem się, że żyję. Co pewien czas zabierało mnie UB, trzymało po kilkanaście godzin. Wracałem do domu, żona zapłakana. Przykładała sobie moją dłoń do piersi. Serce waliło jej jak młotem. I na to serce później umarła. Zostałem sam. - mówi Stefan Sęk

Skazywał na śmierć i więzienie

Na pułkownika Stanisława Supruniuka Sąd Polowy Narodowych Sił Zbrojnych wydał wyrok śmierci. Stało się to po zamordowaniu przez miejscowych ubeków, z jego rozkazu Janiny Oleszkiewicz, żony "Ojca Jana", dowódcy miejscowego oddziału NSZ. Janinę Oleszkiewicz wywieziono do lasu w nocy z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek i zamordowano strzałem w plecy. Była w siódmym miesiącu ciąży. Wyrok śmierci na Stanisławie Supruniuku próbowano wykonać dwukrotnie w ramach akcji o kryptonimie "Morderca". Miał szczęście, z zasadzki wyszedł cało z niewielką tylko raną ręki. Musiał jednak uciekać. Supruniuk został oddany 10 stycznia 1947 r. do dyspozycji biura personalnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie. Został mianowany zastępcą szefa Miejskiego Urzędu BP w Gdyni. Potem został szefem gdyńskiej bezpieki. Podpisał akt oskarżenia przeciwko Cezaremu Strużyńskiemu, dowódcy placówki Ruchu Oporu Armii Krajowej w Gdańskiem. Strużyńskiego skazano na śmierć w kwietniu 1947 r. Na mocy amnestii karę śmierci zamieniono na 15 lat więzienia. Supruniuk uczestniczył w 1950 roku w likwidacji Polskiej Armii Podziemnej działającej na terenie Gdańska. Ponad 30 młodych ludzi skazano na długoletnie kary więzienia. Jak się udało nam nieoficjalnie dowiedzieć, również w Gdańsku przygotowywany jest akt oskarżenia przeciwko Stanisławowi Supruniukowi. W najbliższych dniach trafi do miejscowego sądu. Zasługi Stanisława Supruniuka dla wspierania reżimu "władzy ludowej" zostały docenione przez jego komunistycznych mocodawców. W latach 1953 - 1954 przebywał w centralnej szkole partyjnej im. Marchlewskiego - kuźni kadr peerelowskiej dyplomacji. Wyjechał do ambasady w Berlinie.. Karierę dyplomaty zakończył w Berlinie jako pierwszy sekretarz misji wojskowej. Awansował do stopnia pułkownika

SÄ…dy broniÄ… ubeka

W 1999 roku do Prokuratury Okręgowej w Tarnobrzegu wpłynął wniosek o ściganie Stanisława Supruniuka za zbrodnie na Narodzie Polskim. Prokurator Bogusława Marciniak rozpoczęła śledztwo i wydawało się , że zbrodniarz stanie przed sądem . Niespodziewanie jednak prezydent Aleksander Kwaśniewski przydzielił do "obserwacji" procesu Ryszarda Kalisza, ówczesnego prezydenckiego ministra. Od tego czasu sprawa niemal stanęła w miejscu. Rozpoczął się kilku miesięczny ping-pong prawniczy pomiędzy sądami w Nisku i Tarnobrzegu żaden bowiem nie chciał prowadzić niewygodnej politycznie sprawy. Ostatecznie proces Supruniuka trafił na wokandę Sądu Rejonowego w Warszawie. Jednak i tutaj najprawdopodobniej sprawa nie zakończy się wyrokiem. Supruniuk uchyla się bowiem przed sprawiedliwością wskazując na swój zły ponoć stan zdrowia.
Faktycznie, biegły, który badał Supruniuka uznał, że może on odpowiadać przed sądem zaledwie trzy godziny w tygodniu, a po każdych 60 minutach musi nastąpić 10 minut przerwy. Proces musi również zostać przerwany w każdym momencie, gdy oskarżony poczuje się gorzej. Na skandal zakrawa fakt, iż nikt nie zainteresował się stanem zdrowia świadków oskarżenia, kombatantów w przeszłości nieludzko torturowanych przez Supruniuka. Wielu z nich jest poważnie chorych, sš wśród nich inwalidzi wojenni, jak chociażby Stefan Sęk. Wszyscy są w podeszłym wieku, mimo to przyjeżdżają na każdą rozprawę, by jak mówią, - "spojrzeć Supruniukowi w oczy". Do końca pragną wierzyć, że sprawiedliwość w III RP zatryumfuje.

Prezes chce umorzenia

Tak się jednak najprawdopodobniej nie stanie. Już bowiem podczas najbliższego posiedzenia Sądu zostanie rozpatrzony wniosek o umorzenie postępowania przeciwko Stanisławowi Supruniukowi, właśnie ze względu na rzekomo zły stan zdrowia. Taki umorzenie może nastąpić na zasadzie art. 339 par.3 pkt 1 kk - kiedy to postępowanie umarza się na wniosek prezesa sśdu. - "To skandal, haniebna drwina z ludzi, którzy poświęcali życie i zdrowie by Polska była wolnym, niepodległym krajem" - denerwuje się pułkownik Skarbimir Socha, który w tym procesie występuje jako oskarżyciel posiłkowy. - "Prezesa warszawskiego sądu bardziej interesuje zdrowie i dobre samopoczucie komunistycznego zbrodniarza niż tych, którzy przez niego tyle wycierpieli. No tak ,ale wróciło stare, teraz wielu będzie chciało wykazać się dyspozycyjnością wobec postkomunistów" - dodaje Socha. Sprawa Supruniuka może jednak znaleźć swój epilog w Europejskim Trybunale Praw Człowieka, do którego kombatanci zamierzają złożyć pozew jeżeli warszawski sąd umorzy postępowanie. - "Póki starczy nam sił i zdrowia będziemy walczyć o to by Supruniuk stanął przed sądem. Jesteśmy to winni tym, którzy za jego sprawą i jemu podobnych stracili życie" - konkluduje Socha.

Wojciech Wybranowski, "Nasz Dziennik", 23.10.2002

Od red. NW: na tym kończymy uzupełnienia do artykułu "Ubek odpowie za zbrodnie"

Mariusz Kamieniecki, Nasz Dziennik, 2002-12-06

powrot