Wypowiedź ks. bp. StanisÅ‚awa Stefanka, ordynariusza Å‚omżyÅ„skiego

Nie czytałem jeszcze ksiąg "Wokół Jedwabnego", które ukazały się w tych dniach staraniem IPN, nie odnoszę się więc do tej publikacji. Jako biskup miejsca mogę przekazać opinię na temat działań, które podjęto - zwłaszcza z okazji 60. rocznicy wymordowania Żydów w Jedwabnem. Podjęto je po to, aby po pierwsze - dojść do prawdy, a po drugie po to, żeby stworzyć pomost, płaszczyznę dialogu między dwoma narodami - polskim i żydowskim.
Zaniedbania leżą przede wszystkim po stronie szukania prawdy. To są zaniedbania - IPN i agend, którymi on się posługuje - instytucji, które przyjęły na siebie obowiązek wyjaśnienia prawdy. Z całego bowiem poszukiwania prawdy uczyniono nie tyle badania naukowo-prawne, co trybunę publicystyczno-propagandową, ze z góry ułożonym scenariuszem i postawioną tezą. To był największy błąd, ponieważ od samego początku posługiwano się metodami, które niezwykle bulwersowały ludzi znających fakty, a także obecnych mieszkańców Jedwabnego. Sam zamiar, który mógł być bardzo szlachetny i pożyteczny, minął się z uczciwością, a w konsekwencji minął się z celem. Z omówień prasowych można odnieść wrażenie, że nawet dwutomowe dzieło wydane przez IPN nie posunęło sprawy do przodu. Jest raczej przedrukiem archiwalnych dokumentów, które można było przeczytać gdzie indziej, na tyle niekompletnym, że niewyjaśniającym sprawy, nie mającym więc żadnego znaczenia.
W publicystyce dotyczącej sprawy Jedwabnego jest wiele uproszczeń. Rzadko wspomina się o tym, że pierwszymi, którzy oddawali życie za obronę człowieka, byli księża. Był wśród nich m.in. proboszcz z Jedwabnego zamordowany podczas okupacji sowieckiej przez NKWD. Ujawnione ostatnio archiwa sowieckie ukazują wiele szczegółów dotyczących zamordowania tegoż księdza. W publicystyce powtarza się też skrót myślowy: duchowieństwo łomżyńskie sympatyzowało z Narodową Demokracją, a skoro tak, to znaczy, że było antysemickie. Jest to typowy propagandowy, ogłupiający sposób stawiania pewnych tez. Duchowieństwo nie na polityce opiera moralność, tylko na Dziesięciu Przykazaniach przekazanych przez Mojżesza i na Ewangelii. Przez wieki synagogę i katedrę łomżyńską oddzielała stosunkowo wąska ulica i nigdy nie odnotowano tutaj żadnych zajść. Jeżeli więc w pewnym momencie dochodzi do tragedii, to trzeba wyjaśnić, co do niej doprowadziło. Zachodzi obawa, że przyjęcie fałszywych przesłanek u początków dociekań prowadzi w konsekwencji do błędnych wniosków. Jeżeli u początków ogłasza się tezę: Polacy zabili, to później można już tylko pytać, kto ich nauczył zabijać: rodzice czy księża.
Drugi problem dotyczy budowania płaszczyzny dialogu. Mam kontakt z niektórymi środowiskami żydowskimi, które zgłaszają potrzebę dialogu. Zawsze odpowiadam pozytywnie i mam najszczerszą chęć kontynuować dialog, na razie listowny. Jednak podstawową przeszkodą w kontaktach jest głośna, nieuczciwa w swoim zamiarze propaganda, na domiar złego ubrana w dosyć poważne szaty, jakie normalnie noszą sędziowie, prokuratorzy i profesorowie. Z powodu tej fundamentalnej nieuczciwości środowisko miejscowe czuje się środowiskiem napadniętym przez ludzi silnych - tym razem uzbrojonych nie tylko w kamery telewizyjne, aparaty fotograficzne, ale również w medialne kontakty międzynarodowe, umożliwiające wywołanie na całym świecie artykułów na ten sam temat. Tak uzbrojona armia napada na spokojną miejscowość, która w tej chwili boryka się z bezrobociem i wieloma problemami, jakie przeżywa polska wieś, polskie miasteczka. W tej atmosferze bardzo trudno jest zaproponować poważne spotkania, dialog, dlatego że natychmiast jesteśmy "przejmowani medialnie" przez ten program, który ma swoją tezę. Wszystko, nawet zwykłe pojawienie się biskupa, natychmiast jest interpretowane. Kiedyś ze względów czysto osobistych poszedłem na miejsce zgładzenia Żydów, tak jak chodzę na cmentarze. Przyjechałem do Jedwabnego i odwiedziłem to miejsce, odwiedziłem też groby niemieckie - z innego okresu, i groby polskie. Zwykłe odwiedziny grobów były natychmiast powodem manipulacji prasowych na temat, czego tam biskup szuka, czego nie oświadczał. Nie mamy więc atmosfery do tworzenia właściwych relacji międzyludzkich, bo są one stale zakłócane doktrynerską, zaplanowaną z góry propagandą.
Wypowiedź za KAI

ks. bp. Stanisław Stefanek, Nasz Dziennik, 2002-11-12

powrot