W sobotnio-niedzielnej "Rzeczpospolitej" z 2-3 listopada 2002 roku szumnie zapowiedziano ukazanie się po tylekroć odkładanej "Białej księgi" IPN w sprawie Jedwabnego. Dotarłem do tej tak reklamowanej publikacji i przeżyłem prawdziwy szok.

Wydana obecnie przez IPN dwutomowa publikacja "Wokół Jedwabnego" to nie żadna "Biała księga", lecz dokonany bez ładu i składu zsyp różnego typu studiów i dokumentacji (m.in. akt z lat 1947-49, 1953, 1967-74). Nie pokazano tam natomiast sprawy podstawowej, która powinna znaleźć się w takiej "białej księdze", a mianowicie, co konkretnie zrobił sam IPN dla wyjaśnienia sprawy Jedwabnego w ostatnich kilku latach. Podczas śledztwa prowadzonego przez IPN przesłuchano 98 świadków. Zapytajmy więc, gdzie są ich zeznania. Inna sprawa, że w tej dwutomowej publikacji IPN "Wokół Jedwabnego" nigdzie nie znalazłem twierdzenia, że jest to jakaś "Biała księga". Wydaje się więc, że tę nazwę samowolnie dał jej bez żadnego merytorycznego uzasadnienia publicysta "Rzeczpospolitej" Andrzej Kaczyński. Dodajmy, dał ją w artykule pełnym skrajnych, haniebnych wręcz przekłamań (piszę o tym pod koniec tego tekstu). Być może A. Kaczyńskiemu zależało na zmyleniu czytelników i ratowaniu twarzy prezesa Kieresa, tyleż już razy odkładającego tak dawno zapowiadaną "Białą księgę" i tak kompromitująco opóźnianą. Faktycznie - według informacji Polskiej Agencji Prasowej z 3 listopada 2002 r.: "Nie wiadomo, kiedy zostanie opublikowana właściwa 'Biała Księga' w sprawie Jedwabnego z dokumentami śledztwa prowadzonego przez pion śledczy IPN. Według wcześniejszych wypowiedzi przedstawicieli IPN, nie stanie się to jednak, zanim śledztwo nie zostanie zamknięte".

Góra urodziła mysz
Przeglądając dwa obszerne tomiszcza wyprodukowane przez IPN, trzeba stwierdzić z uzasadnionym rozgoryczeniem: "Góra urodziła mysz". Zbiór IPN jawi się jako publikacja pełna niedoróbek myślowych i sprzeczności faktograficznych, swego rodzaju zsyp tekstów o diametralnej wręcz różnicy poziomów. Od utrzymanych na autentycznie dobrym poziomie naukowych tekstów Edmunda Dmitrowa, Jana J. Milewskiego i Marka Wierzbickiego (tu jednak mam parę ważnych zastrzeżeń) po bez porównania słabsze teksty Dariusza Libionki, Andrzeja Żbikowskiego i Andrzeja Rzeplińskiego. Wyjątkowo słaby, wręcz skandaliczny pod względem stylu argumentacji i jej uzasadnień merytorycznych jest tekst A. Żbikowskiego. Szczególnie obciążają tom przeróżne, niczym nieuzasadnione sprzeczności wywodów poszczególnych autorów, różne przekłamania i przemilczenia. Pierwsze sprzeczności merytoryczne znajdujemy już w otwierającej książkę króciutkiej przedmowie prezesa IPN-u Leona Kieresa. Zapowiada on z ogromną pewnością siebie: "Mogę z pełnym przekonaniem powiedzieć, że przekazujemy całą wiedzę [podkr. J.R.N.] o tym, co i dlaczego wydarzyło się po wkroczeniu wojsk niemieckich w 1941 r. na polskie ziemie okupowane dotychczas przez Sowietów". Zaledwie kilka stron później w prawdziwym merytorycznym wstępie do książki pióra Pawła Machcewicza czytamy jednak, iż: "Dwutomowa publikacja przygotowana przez Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej (...) jest próbą cząstkową i wstępną (...)" (por. "Wokół Jedwabnego", pod red. P. Machcewicza i K. Persaka, Warszawa 2002, t. 1, s. 14). W innym miejscu wstępu P. Machcewicza (op. cit. t. I, s. 60) autor pisze: "Zdajemy sobie sprawę, że jest to tylko pierwsza próba podjęcia tej trudnej problematyki. Wiele ważnych kwestii zostało jedynie zasygnalizowanych, przedstawionych w formie hipotez badawczych. Wymagają one dalszych badań i weryfikacji". Pytanie więc, kto jest rzetelny: Leon Kieres, czujący się właścicielem prawdy objawionej, dosłownie całej wiedzy, czy autor wstępu merytorycznego Paweł Machcewicz, piszący, że wiele kwestii to tylko hipotezy badawcze, wymagające dalszych weryfikacji. Redaktorzy tomu nie zwrócili nawet uwagi na potrzebę wyeliminowania różnych szokujących sprzeczności autorstwa tych samych autorów, tyle że z różnych okresów ich życia. Oto np. historyk z Żydowskiego Instytutu Historycznego Andrzej Żbikowski robi co może, by wybronić dość powszechnie przez historyków traktowaną jako ogromnie kłamliwą relację Menachema Finkelsztejna (sławetne 62. kłamstwo w mojej książce "100 kłamstw J.T. Grossa o żydowskich sąsiadach i Jedwabnem", Warszawa 2001, s. 199-201). Żbikowski pisze ("Wokół...", op.cit. t. I, s. 253): "W dyskusji nad książką Jana Tomasza Grossa padło wiele krytycznych uwag na temat obiektywizmu Menachema Finkelsztejna, głównego obok Szmula Wasersztejna oskarżyciela Polaków. Należy jednak podkreślić, że wszystkie obserwacje Menachema - poza opisem okoliczności zamordowania Dory Dorogoj - znajdują potwierdzenie w relacjach pozostałych członków jego rodziny". Żbikowski ma strasznego pecha, bo paręset stron dalej w tej samej książce IPN czytamy fragment jego wcześniejszego artykułu z "Biuletynu ŻIH", nr 162-163, gdzie tenże Żbikowski wyraźnie dezawuował relację Finkelsztejna, pisząc: "Wiele danych przytoczonych przez autora relacji, przede wszystkim liczba ofiar pogromu (1500 osób) budzi spore wątpliwości. Informacje dotyczące Jedwabnego są równie mało dokładne". Powyższe zdania A. Żbikowskiego cytuję za opracowanym przez prof. Tomasza Szarotę "Kalendarium" ("Wokół...", op.cit., t. I, s. 482).

Nazewnictwoz paktu Ribbentrop - Mołotow
Szczególne zdumienie i wręcz oburzenie polskich czytelników muszą budzić niektóre przykłady forsowanego w wydawnictwie IPN nazewnictwa. Jak określić na przykład zastosowanie już w tytule tekstu szkicu Marka Wierzbickiego nazwy "Zachodniej Białorusi" w odniesieniu do północno-wschodnich Kresów II Rzeczypospolitej znajdujących się wówczas pod okupacją sowiecką (nie było wtedy jeszcze żadnego traktatowego oderwania tych ziem od Polski i znajdowały się one w posiadaniu Sowietów wyłącznie na zasadzie "prawa agresora"). Używanie określenia "Zachodnia Białoruś" w odniesieniu do lat 1939-41 jest akceptowaniem nomenklatury narzucanej wówczas przez Pakt Ribbentrop - Mołotow (por. tekst M. Wierzbickiego "Stosunki polsko-żydowskie na Zachodniej Białorusi w latach 1939-1941", "Wokół...", op.cit., t. I, s. 129). Przypomnę, że ten sam M. Wierzbicki, zanim zaczął współpracę z IPN, w tytułach swoich książek używał poprawnego nazewnictwa - np. M. Wierzbicki "Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II Rzeczypospolitej pod okupacją sowiecką 1939-1941", Warszawa 2000, czy M. Wierzbicki "Polacy i Żydzi w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-żydowskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką (1939-1941), Warszawa 2001. Przecież Polacy nie domagają się od Niemców, aby używali w odniesieniu do okresu przed 1945 rokiem określeń "województwo lubuskie" czy "województwo kujawsko-pomorskie". Tym bardziej zdumiewa gorliwość redaktorów z IPN w forsowaniu nazewnictwa z paktu Ribbentrop - Mołotow w odniesieniu do lat 1939-41, kiedy Sowieci okupowali również Białostocczyznę. Zadziwia fakt, że w niektórych instytucjach typu IPN po dziś dzień obowiązuje w odniesieniu do czasów wojennych nazewnictwo z czasów stalinowskich, powstałe w chwili, gdy Polskę starto z mapy, nazywając ją "pokracznym bękartem układu wersalskiego". Jest to tym dziwniejsze, że młody redaktor tomu IPN Paweł Machcewicz nie powinien być już zainfekowany stylistyką rodem z "Krótkiego kursu historii WKP(b)".

Arcywyrozumiałość wobec kłamstw J.T. Grossa
Szczególnie ciężką, kompromitującą słabością dwutomowego zbioru IPN jest przemilczenie niesamowitych rozmiarów kłamstw autora "Sąsiadów" Jana Tomasza Grossa. Szczególnie jest to widoczne w przedmowie L. Kieresa i w obszernym, ponadpięćdziesięciostronicowym wstępie merytorycznym P. Machcewicza. Autor wstępu pisze na s. 11 pierwszego tomu zbioru, iż jednym z najważniejszych problemów debaty wokół Jedwabnego był jej wymiar historyczny, odpowiedź na pytanie, czy książka Grossa jest rzetelną książką. Szkoda, że sam nie pokusił się o odpowiedź na to tak istotne pytanie, choć w samej książce IPN niejednokrotnie pojawiają się uwagi o delikatnie mówiąc "nieścisłościach" J.T. Grossa ("Wokół...", op.cit., t. I, s. 121, 148, 152-153, 156-157, 162). Przypomnijmy, że z krytyką kłamstw Grossa występowali rozliczni autorzy polscy (m.in. uczeni polonijni: prof. Iwo Cyprian Pogonowski i prof. Marian Kamil Dziewanowski, dr Marek Chodakiewicz, a w Polsce m.in. prof. Tomasz Strzembosz, Piotr Gontarczyk, Leszek Żebrowski i piszący te słowa /por. "100 kłamstw J.T. Grossa"/). Z zagranicznych historyków kłamstwa J.T. Grossa piętnowali m.in.: najwybitniejszy amerykański badacz historii Polski prof. Richard C. Lucas, niemieccy badacze Bohdan Musiał i Thomas Urban. Ze względów objętościowych nie będę teraz wdawał się w szczegółową analizę tak licznych antypolskich kłamstw Grossa. Faktem jest, że jego krytycy dowiedli: po pierwsze - ogromnej antypolskiej tendencyjności Grossa, po drugie - fatalnej słabości jego aparatu naukowego w odniesieniu do badań nad historią (Gross jest z zawodu socjologiem). O słabościach tego aparatu, przy równoczesnej megalomanii Grossa pisał m.in. również i jeden ze współautorów omawianego zbioru IPN-owskiego prof. Tomasz Szarota.
Ograniczę się tu do przypomnienia jednego, szczególnie obrzydliwego kłamstwa Grossa, sformułowanego w wydanej przez niego w 1979 roku dla Amerykanów książce o Polskim Państwie Podziemnym "Polish Society under German Occupation". Gross kłamał tam dużo bezczelniej niż wobec Polaków, zdając sobie sprawę, że Amerykanie nie mają większego pojęcia o tym, co się działo w dalekiej Polsce kilkadziesiąt lat temu.
Aby osłabić znaczenie polskiego heroizmu Gross tłumaczył, że choć rzeczywiście w czasie wojny działało w Generalnej Guberni bardzo wiele organizacji podziemnych, ale nie było to wcale trudne, bo jak pisał Gross: "Tak, paradoksalnie, Polacy cieszyli się większą wolnością w okresie 1939-1944 niż w ciągu całego stulecia przedtem" (s. 240). Czyli prawdziwa sielanka za rządów Hansa Franka. Wyśmiał tę Grossową kalumnię już w 1981 roku na łamach paryskich "Zeszytów Historycznych" b. Delegat Rządu na Kraj i podziemny wicepremier Stefan Korboński. Ja pisałem o niej jako o "36. kłamstwie" w książce "100 kłamstw J.T. Grossa". Przecież z człowiekiem, który tak bezczelnie kłamał o rzekomej polskiej "wolności" w Generalnej Guberni, nie warto było w ogóle dyskutować czy nawet podawać mu ręki. A znalazł tylu jakże wpływowych i jakże żałosnych klakierów, od redaktorów "Gazety Wyborczej" i "Rzeczpospolitej" począwszy, po Leona Kieresa, Monikę Olejnik i księdza Michała Czajkowskiego. Nikt jakoś dotąd nie zwrócił uwagi, że nawet fetowany przez "Europejczyków" jako nieomylny "autorytet" Jerzy Giedroyć pisał już 3 kwietnia 1981 r. o J.T. Grossie i jego żonie, że są to ludzie "nafaszerowani kompleksami", "Ich wykłady 'uniwersyteckie' mają w kraju (poza kręgiem ich przyjaciół) jak najgorszą opinię" (J. Nowak-Jeziorański, Jerzy Giedroyć "Listy 1952-1998", Wrocław 2001, s. 566). Do "kompleksów" Gross miał zresztą dostateczne powody, choćby dlatego że znalazłszy się w więzieniu po marcu 1968 roku, gorliwie "sypał" na kolegów współwięźniów, co kilka miesięcy temu ujawnił w "Najwyższym Czasie" jego więzienny kolega z owego okresu Antoni Zambrowski.
Szkoda, że w zbiorze IPN nie zdobyto się na choćby jedną wzmiankę o skutkach książki "Sąsiedzi" J.T. Grossa w sferze spotęgowania kampanii antypolonizmu (m.in. w ponad dwustu artykułach w prasie niemieckiej, gdzie ochoczo przystąpiono do popularyzacji tak jadowicie antypolskiej lektury, czy w Rosji, gdzie zaczęto pisać w stylu: Polacy przeprosili wreszcie Żydów za swe zbrodnie; czas by teraz nas, Rosjan przeprosili za swe zbrodnie). Pytanie: za co mamy przepraszać Rosjan: za Katyń czy za Stalina, za pakt Ribbentrop - Mołotow, czy za rzeź Pragi i rozbiory? Szkoda, że w zbiorze Kieresowskiego IPN nie zdobyto się na wyjaśnienie rzeczywistych celów antypolskich paszkwilów Grossa. Tego, o czym najwcześniej pisał słynny emigracyjny uczony, prof. I.C. Pogonowski, stwierdzając, że prawdziwym celem Grossa "jest stwarzanie mitów o udziale narodu polskiego w zagładzie Żydów. Łatwiej jest ściągać odszkodowanie od winnych niż od współofiar (...). Propaganda Grossa pomaga skrajnym ugrupowaniom żydowskim w ich próbach wymuszenia od rządu polskiego haraczu za zbrodnie dokonane w Polsce przez Niemców, Sowietów i zwykłych kryminalistów". Chodzi zaś o "haracz" nie byle jaki - według prof. Normana G. Finkelsztejna, różne żydowskie lobby domagają się od Polaków wypłaty odszkodowań na niebagatelną sumę 65 miliardów dolarów tytułem roszczeń za żydowskie mienie. Co prawda, niektórzy czołowi działacze Światowego Kongresu Żydów uspokajają nas, chcąc pokazać swą ogromną "wielkoduszność": "Nie bójcie się Polacy, nie chcemy od was od razu całej sumy, rozłożymy ją wam na raty!". Przy takim prezydencie RP jak "wieczny przepraszacz" A. Kwaśniewski mają ogromną szansę na zaspokojenie swych niebywałych roszczeń.

"Coś drgnęło" w IPN-ie
Można by długo jeszcze wyliczać różne słabości zbioru IPN, zwłaszcza zawartego w I tomie studiów. Jednoznacznie widać, że najsłabsze są w tym zbiorze akurat niektóre teksty pracowników IPN, od Machcewicza po Libionkę i Żbikowskiego. Tym bardziej wyróżnia się na ich tle studium pracownika IPN Edmunda Dmitrowa, w sposób udokumentowany ukazujące coś, czego L. Kieres jakoś długo "nie chciał zauważyć" - znaczenie opracowanego przez Niemców bardzo szczegółowego i konkretnego scenariusza pogromu Żydów na Białostocczyźnie w lecie 1941 r. Innym bardzo pozytywnym wyjątkiem jest szeroko informujące o kolaboracji dużej części Żydów na Kresach studium pióra IPN Jana J. Milewskiego. Bardzo mocnymi pozycjami zbioru IPN-owskiego są zawarte w I tomie studium Marka Wierzbickiego o stosunkach polsko-żydowskich w latach 1939-41, tegoż autora wybór relacji represjonowanych obywateli polskich o sytuacji społecznej i stosunkach polsko-żydowskich (tom II) oraz wybory dokumentów sowieckich w opracowaniu prof. Michała Gnatowskiego (spoza IPN) i dokumentów Polskiego Państwa Podziemnego w opracowaniu pracownika IPN Waldemara Grabowskiego. Niewątpliwie wyraźnym "postępem" na tle dotychczasowych praktyk IPN, a zwłaszcza tego, co przedstawiał wielokrotnie jego prezes Leon Kieres w publicznych wywodach, jest przytoczenie licznych faktów o masowej żydowskiej kolaboracji z sowieckim okupantem (por. np. uwagi w tekście J.J. Milewskiego, "Wokół...", op.cit., t. I, s. 73-77, 81, czy w tekście M. Wierzbickiego - tamże, t. I, s. 134-139, 140-142, 150-154, 158, i in. w wyborze relacji M. Wierzbickiego - t. II, s. 75, 77-78, 80, 82-83, 87-89, 93-94, 96-97, 99-100, 105, 107-122, 134, 138, 151 i in.).

Dwie miary
Podanie wspomnianych informacji o rozlicznych przejawach kolaboracji dużej części Żydów z sowieckim okupantem stwarza pozory obiektywizmu redaktorów IPN-owskiego zbioru. Są to jednak niestety tylko pozory, bo i w tej sprawie doszło do pewnej bardzo znaczącej manipulacji. Znając dobrze wcześniejsze teksty M. Wierzbickiego, bez trudu zauważyłem liczne bardzo ważne pominięcia prowadzące do złagodzenia obrazu zachowań zbolszewizowanych Żydów wobec Polaków w 1939 r. Interesująca pod tym względem byłaby odpowiedź na pytanie, czy te bardzo znaczące ocenzurowania tekstu Wierzbickiego ze spraw szczególnie mocno kompromitujących komunistycznych Żydów dokonane zostały z własnej inicjatywy młodego autora, przystosowującego się do wymogów IPN-owskiej "poprawności politycznej", czy też zostały mu narzucone przez autorów wyboru? Oto jaskrawy przykład. Marek Wierzbicki pisał w książce "Polacy i Żydzi w zaborze sowieckim" (Warszawa 2001, s. 75, 116-117): "Ulicami Grodna przemieszczały się grupy uzbrojonych Żydów z czerwonymi opaskami, poszukujących swoich rzeczywistych bądź domniemanych wrogów (...). Wspomniane wcześniej denuncjacje dokonywane przez miejscowych Żydów w Grodnie bezpośrednio po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną spowodowały aresztowanie kilkuset i rozstrzelanie prawdopodobnie ponad 100 osób, głównie Polaków". A oto, co na ten temat pisze teraz Wierzbicki w publikowanym w zbiorze IPN szkicu "Stosunki polsko-żydowskie na Zachodniej Białorusi w latach 1939-1941" ("Wokół...", op.cit., s. 137): "Kilku z nich [Polaków - J.R.N.] skazano na karę śmierci". Kilku zamiast ponad stu, jak pisał poprzednio Wierzbicki. Autor wolał pominąć informację, że rozstrzelano bez sądu ponad sto osób, głównie Polaków, zadenuncjowanych przez Żydów. Tego typu "złagodzenia" obrazu odnoszą się w IPN-owskiej publikacji oczywiście tylko do Żydów. Jakoś wyparowały z tomu studiów IPN-owskich wszelkie konkretne, faktograficzne informacje o wymordowaniu skądinąd wcale niebagatelnej liczby Polaków na Kresach przez zbolszewizowanych Żydów w latach 1939-41, poza jednym krótkim stwierdzeniem w tomie I na s. 138. Za to tym chętniej niezwykle szeroko cytowane są informacje o wszelkich przejawach zabójstw, nawet tych mało udokumentowanych, zabójstw, za które mieli być odpowiedzialni Polacy. Czy nie jest to szczególnie jaskrawy przykład stosowania przez autorów publikacji IPN-u dwóch zupełnie odmiennych miar: wobec Polaków i wobec Żydów?
W wydanej w 2000 r. książce Marka Wierzbickiego "Polacy i Żydzi w zaborze sowieckim" znajdujemy liczne inne opisy morderstw popełnionych na Polakach przez zbolszewizowanych Żydów na ziemiach północno-wschodnich II Rzeczypospolitej w latach 1939-41, które teraz całkowicie wyparowały z jego szkicu na temat stosunków polsko-żydowskich, umieszczonego w zbiorze IPN-u - por. m.in. opisaną przez Wierzbickiego w "Polacy i Białorusini...", op.cit., s. 70-71, sprawę mordów na Polakach popełnionych przez żydowsko-białoruską bandę komunistyczną, dowodzoną przez Żyda Ajzyka w Małej Brzostowicy, mordów popełnionych na Polakach w Wielkiej Brzostowicy przez Żyda Żaka Motyla (op.cit., s. 76), mordów na Polakach dokonanych przez żydowsko-białoruską bandę w gminie Kwasówka (op.cit., s. 77), mordów na Polakach dokonanych przez białorusko-żydowską bandę w Świsłoczy (op.cit., s. 87-88), mordów we wsi Bogusze (op.cit., s. 116), w Tomaszówce (op.cit., s. 99). Częstokroć mordy te miały bardzo okrutny przebieg. Na przykład w czasie nadzorowanego przez Żyda Ajzyka mordu w Małej Brzostowicy polskie ofiary "napojono" wapnem przed wrzuceniem ich do dołów. A potem zasypywano je w dole, pomimo tego że większość z nich jeszcze żyła. Te wszystkie drastyczne fakty, opisywane wcześniej przez Wierzbickiego, nagle zostały przez niego starannie przemilczane w obszernym szkicu zamieszczonym w zbiorze IPN-u.
Jeśli w przypadku zachowań osób jednej narodowości M. Wierzbicki stara się maksymalnie nagłośnić wszystkie przykłady najdrastyczniejszych zbrodniczych zachowań (mordy), a w przypadku osób innej narodowości właśnie tego typu zachowania są nader starannie przemilczane i tuszowane, to mamy do czynienia z fałszowaniem historii. Jak ocenić młodego historyka M. Wierzbickiego, który godzi się z takim wykoślawianiem obrazu, choć zna dobrze jakże odmienne fakty i już je sam przedstawiał? Czy chodzi tu tylko o to, by mógł bezproblemowo rozwijać swą naukową karierę w czasie, gdy tak wpływowe jest filosemickie lobby w mediach i w nauce? Przypomnę tu, że ten sam M. Wierzbicki nazwał swą własną książkę "Polacy i Żydzi w zaborze sowieckim" pionierską, mimo że już dwa lata wcześniej od niego - w 1999 r. wydałem na ten sam temat 250-stronicową książkę "Przemilczane zbrodnie. Żydzi i Polacy na Kresach w latach 1939-1941". O tej samej tematyce wcześniej pisali autorzy polonijni Mark Paul (1998 r.) i prof. Tadeusz Piotrowski (1998 r.).
Dwie miary wyraźnie widać przy obrazie dziesiątków różnych kwestii przedstawianych publikacji IPN-u. We wstępie P. Machcewicza eksponuje się na przykład książkę Grzegorza Motyki o stosunkach polsko-ukraińskich od 1943 r., a skrzętnie milczy o dużo od niej cenniejszej, ale "niepoprawnej politycznie" książce Ewy i Władysława Siemaszków o ukraińskim ludobójstwie na Polakach, niedawno nagrodzonej Nagrodą im. J. Mackiewicza. Wyliczając w I tomie zbioru IPN liczne publikacje o stosunkach polsko-żydowskich na Kresach 1939-41, nawet nieduże teksty prasowe, jakoś "zapomniano" wymienić moje książki: "Przemilczane zbrodnie" i "100 kłamstw J.T. Grossa". Na tym polega ten swoisty "wybiórczy" styl kierownictwa IPN-u.
Cóż z tego, że IPN twierdzi, że prowadzi badania również i na temat zbrodni popełnionych na Polakach, kiedy nagłaśnia niemal wyłącznie sprawy o wiele rzadszych, faktycznych czy domniemanych zbrodni popełnionych przez osoby narodowości polskiej. Co z tego, że IPN poinformuje o stanie śledztwa na temat zbrodni w Koniuchach (popełnionej przez żydowskich partyzantów sowieckich na mieszkańcach całej polskiej wsi), kiedy informacja ta ukazuje się w wydawanym w niewielkim nakładzie biuletynie IPN-u. O Jedwabnem i "zbrodniczych" Polakach szefowie IPN-u wypowiadali się natomiast dosłownie w dziesiątkach wypowiedzi nagłaśnianych w najbardziej wpływowych mediach. Dlaczego są tak "powściągliwi" w wypowiedziach o "zbrodniczych" Żydach? Kiedy na przykład publicznie nagłośnią sprawę zbrodni popełnionych na Polakach w Grodnie jesienią 1939 r. z pomocą zbolszewizowanych Żydów? A może najpierw wyjaśnią, czy w ogóle prowadzą śledztwo w tej sprawie? Kiedy wreszcie zaczną odpowiednio nagłaśniać sprawę początków "polskiego Holocaustu" - okrutnych sowieckich czystek etnicznych na Ukrainie i Białorusi w latach 1936-38? Chodzi przecież o wymordowanie ponad 111 tysięcy Polaków. Na ten temat ukazała się na początku lat 90. świetnie udokumentowana naukowa książka historyka M. Iwanowa, ale dalej nie widać żadnego nagłośnienia sprawy tej tak wielkiej, a zapomnianej zbrodni. Czy IPN w tej sprawie choruje na całkowitą śpiączkę, czy przeciwnie, stara się coś zrobić? Czy IPN zrobił coś w praktyce dla wykrycia i nazwania po imieniu i nazwisku konkretnych sprawców okrutnych rzezi popełnionych na Polakach przez ukraińskich ludobójców na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej? Gdzie jest odpowiednie nagłośnienie sprawy mordu minimum 100 tysięcy Polaków, nagłośnienie, które osiągnęłoby przynajmniej jedną setną (!) nagłośnienia zbrodni dokonanej na 300 Żydach w Jedwabnem? Ile takich Jedwabnych zgotowali Polakom ukraińscy szowiniści? Co powinien zrobić polski IPN w tej sprawie? A czy nie należałoby wreszcie gruntownie zająć się sprawą historii martyrologii polskiego duchowieństwa na Kresach Wschodnich, szczegółową analizą form walki z religią i Kościołem stosowanych w latach 1939-41? A może i pokusić się o pełne udokumentowanie strat, jakie poniosły polskie kościoły i zakony, szkoły katolickie i seminaria w efekcie barbarzyńskiej polityki ateizacyjnej na Kresach, nie mówiąc o wandalizmie wobec rozlicznych zabytków sztuki sakralnej. Straty polskiego duchowieństwa pod rządami okupantów niemieckich są już dawno opisane, natomiast straty poniesione przez Kościół katolicki na Kresach Wschodnich ciągle jeszcze czekają na prawdziwie gruntowne monografie.
Podsumowując te uwagi, chciałbym wyrazić żal z powodu dość szczególnej, tendencyjnej selekcji autorów zbioru IPN-owskiego. Jeśli sięgano do autorów spoza Biura Edukacji Publicznej IPN (m.in. autora bardzo słabego tekstu na temat spraw karnych o Jedwabne Andrzeja Rzeplińskiego), to czemu nie sięgnięto po tak znakomitych znawców problematyki Jedwabnego, jak profesor Tomasz Strzembosz czy Piotr Gontarczyk, czy też świetny niemiecki badacz tej problematyki historyk Bogdan Musiał etc. Ich obecność w zbiorze umożliwiłaby znaczące podwyższenie jakości tomu, tak obniżanej przez tendencyjne "wypracowania" w stylu klakiera Grossa - Andrzeja Żbikowskiego.

Zafałszowania dziennikarza "Rzeczpospolitej"
Na koniec mego omówienia chciałbym wspomnieć o rzeczy szczególnie oburzającej - tekście Andrzeja Kaczyńskiego na temat zbioru "Wokół Jedwabnego", zamieszczonym w "Rzeczpospolitej" z 2-3 listopada 2002 r. Kaczyński, który parę lat temu jako pierwszy rozpoczął tekstem na łamach "Rzeczpospolitej" falę progrossowych tekstów oskarżających Polaków, teraz w tekście zatytułowanym "Nie tylko Jedwabne" pokazał, że stoi niewzruszenie na dawnej linii. Jego omówienie zbioru IPN-owskiego okazało się prawdziwie niedźwiedzią przysługą oddaną autorom książki "Wokół Jedwabnego". Kaczyński tendencyjnie pominął bowiem wszystko to, co dowodziło jednak pewnego postępu w IPN-owskiej publikacji w stosunku do niechlubnych przekłamań i przemilczeń prezesa Kieresa, który publicznie nie potrafił się nawet zająknąć na temat fatalnych skutków zmasowanej żydowskiej kolaboracji na byłych Kresach II RP dla stosunków polsko-żydowskich po 1939 r. U Kaczyńskiego zabrakło nawet słowa na temat roli tej kolaboracji, za to tym bardziej gromkie były potępienia rzekomych "polskich zbrodni", utrzymanych w dość specyficznej tendencyjnej stylistyce, uderzającej Polaków jako naród. To, co mogło być tylko dziełem mętów potępianych i karanych za swe działania przez władze Polskiego Państwa Podziemnego, Kaczyński kwalifikuje jako wyraz polskich zbrodni, stwierdzając expressis verbis: "Polacy w co najmniej trzydziestu miejscowościach na Białostocczyźnie dopuścili się zbrodniczych zbiorowych wystąpień przeciw swoim sąsiadom Żydom". Jak czytelnicy moich tekstów niejednokrotnie mogli zauważyć, ukazując najdrastyczniejsze nawet zbrodnie popełnione przez komunistów żydowskich, piszę o zbrodniach zbolszewizowanych Żydów, a nie po prostu zbrodniach popełnionych przez Żydów czy "zbrodniach żydowskich". Nie chcę bowiem nigdy upowszechniać uogólnień na temat całego narodu, z którego wywodziły się i postaci tak wspaniałych polskich patriotów, jak Marian Hemar czy bohater filmu "Pianista" Władysław Szpilman, bardzo gniewnie reagujący na wszelkie pomawiania Polaków jako narodu o antysemityzm. Aby mocniej uzasadnić swe tendencyjne uogólnienia, Kaczyński czasami posuwa się nawet do jawnego zafałszowania informacji zawartych w książce IPN "Wokół Jedwabnego". Pisze np. w swym tekście w "Rzeczpospolitej" z 2-3 listopada: "W Suchowoli eksterminacją dowodzili Niemcy, ale wykonali Polacy; jedną grupę sąsiadów utopili, drugą spalili". Paweł Machcewicz pisze wyraźnie ("Wokół...", op.cit., t. I, s. 31), iż w Suchowoli to Niemcy "byli inicjatorami i głównymi wykonawcami egzekucji". Jak więc widzimy, publicysta "Rzeczpospolitej" świadomie stara się zafałszowywać obraz wydarzeń, tak aby tym mocniej obciążyć Polaków. Innym skrajnie tendencyjnym zafałszowaniem wymowy zawartości tomu IPN-u jest stwierdzenie A. Kaczyńskiego, iż Dariusz Libionka opisał udział duchowieństwa diecezji łomżyńskiej "w utwierdzeniu społeczeństwa w postawie antysemickiej". W rzeczywistości Libionka, daleki od przypisywanego mu przez Kaczyńskiego jednostronnego akcentowania roli duchownych, w tekście "Duchowieństwo diecezji łomżyńskiej wobec antysemityzmu i zagłady Żydów" pokazał bardzo różne postawy duchownych łomżyńskich w tych kwestiach. Obok duchownych o wyraźnie antyżydowskim nastawieniu ukazał takich duchownych jak ks. Roch Modzelewski, który otwarcie krytykował zajścia antyżydowskie w 1937 r., jak księża Józef Perkowski, Stanisław Falkowski, którzy z całym poświęceniem pomagali ukrywającym się Żydom. Libionka przypomniał również m.in. fakt, że na przykład we wsi Lachowo miejscowy ksiądz udaremnił lincz na uciekinierce z transportu do obozu zagłady w Treblince.
Nieprawdziwe jest też tak mocno akcentowane przez Kaczyńskiego twierdzenie, iż "'Rzeczpospolita' ma zaś - gorzką, to prawda - satysfakcję, że po ogłoszeniu wyników badań naukowych, tak samo jak uprzednio po sformułowaniu konkluzji śledztwa, nie potrzebuje prostować ani korygować zasadniczych tez, które w sprawie Jedwabnego głosiła". "Rzeczpospolita", a ściślej wciąż nagłaśniający jednostronnie sprawę Jedwabnego na jej łamach Andrzej Kaczyński powinien wstydzić się swej tendencyjności i dezinformowania czytelników. Nawet zbiór IPN, przy uważnej lekturze, pokazuje różne zniekształcenia w wykonaniu tak apologetycznie popieranego przez Kaczyńskiego Grossa. Wskazuje również na fatalne skutki masowej kolaboracji dużej części Żydów z władzami sowieckimi, które ogromnie zatruły klimat stosunków polsko-żydowskich.

prof. Jerzy Robert Nowak, Nasz Dziennik, 2002-11-07

powrot