Od kilku tygodni jesteśmy świadkami wydarzeń mało przyjemnych, wręcz ponurych. Mieniący się katolickim "Tygodnik Powszechny" z ogromną satysfakcją włączył się do rozpoczętej przez postkomunistyczny tygodnik "Wprost" nagonki na Radio Maryja i ponawia kolejne, nierzadko grubiańskie ataki na tę radiostację.

Częstokroć ataki te obfitują w mało wyszukane inwektywy, jak było choćby w omawianym już na tych łamach maksymalnie wyeksponowanym w "Tygodniku Powszechnym" wystąpieniu przeciwko Radiu Maryja i "Naszemu Dziennikowi" ze strony stałego współpracownika antyreligijnego periodyku "Bez Dogmatu" Jana Woleńskiego ("Tygodnik Powszechny" dotąd tchórzliwie przemilczał, mimo licznych krytyk, przed swoimi czytelnikami informację o tym, że ich autor, tak wyeksponowany przeciw katolickim mediom Jan Woleński, jest współpracownikiem "Bez Dogmatu", znanym z zajadle antykościelnej postawy.).

W najnowszym numerze "Tygodnika Powszechnego" znajdujemy kolejny, szczególnie obelżywy tekst przeciwko Radiu Maryja, zatytułowany "Antypolska polityka Radia Maryja". Jak się ma drukowanie artykułów z takimi inwektywami do solennych zapewnień redaktora naczelnego "Tygodnika Powszechnego" ks. Adama Bonieckiego o jego pragnieniu rzeczowej dyskusji z Radiem Maryja?! W świetle takich tekstów widać raczej wyraźnie, że ks. Adam Boniecki nie pierwszy raz prezentuje faryzejską postawę, godną dość powszechnie nadawanej jego tygodnikowie nazwy "Obłudnika Powszechnego".

Szczególnie oburzające jest już tytułowe stwierdzenie o "antypolskiej polityce Radia Maryja" w odniesieniu do Radia, które tak wiele zrobiło dla umacniania więzi wiary i polskości, obrony polskiej godności i polskich, narodowych interesów, więzi Polaków z kraju z Polakami z Polonii i z krajów ościennych. Używanie tego typu epitetów przez "Tygodnik Powszechny" przypomina mi raczej okrzyk: "Łapaj złodzieja", wznoszony desperacko przez złapanego na gorącym uczynku złodziejaszka. Jak bowiem pokażę w rozpoczynanym teraz dwuodcinkowym tekście, to redakcja "Tygodnika Powszechnego" wielokrotnie fatalnie grzeszyła przeciwko polskości i polskim tradycjom narodowym, przeciw narodowej godności i zwykłej prawdzie o narodowej historii.

Manewry "lisio chytrego" Turowicza

Odpowiedni, po dziś dzień dominujący ton publicystyce "Tygodnika Powszechnego" nadał nieżyjący już od paru lat jego naczelny redaktor Jerzy Turowicz. Najwłaściwiej i najdosadniej zarazem opisał go przez tyle lat najpopularniejszy a zarazem najświetniejszy autor "Tygodnika Powszechnego" Stefan Kisielewski, który rozstał się definitywnie z tym pismem na krótko przed śmiercią. Kisielewski, który nazwał Turowicza "lisio chytrym", wspominał z nieukrywanym oburzeniem w swych "Dziennikach" już pod datą 12 stycznia 1969 r.: "Bardzo mnie zmierził 'Tygodnik', a raczej jego wodzowie: Jerzy [Turowicz - J.R.N.], ksiądz Andrzej [Bardecki - J.R.N.] i Żychiewicz, czyli ojciec Malachiasz. Mają w głowie tylko... walkę z prymasem o reformę Kościoła, przy czym są tak rozżarci, że mówią o prymasie dosłownie ostatnimi słowami (...). Ci idioci uważają się niemal za książąt Kościoła (...)". Pod datą 19 stycznia 1971 roku Kisiel zapisał o Turowiczu m.in.: "Kościół katolicki walczący z komunistycznym państwem o wolność duchową - to rozumie prymas, tego nie znosi krakowski oportunista Turowicz, który chciałby tylko jeździć na zjazdy 'postępowych katolików' za granicą i pleść truizmy o 'opinii w Kościele' (...) Jerzy będzie z przekonaniem ględził szlachetne slogany, po czym będzie głosował za każdą bzdurą i świństwem". To właśnie Turowicz jako redaktor naczelny ponosił szczególną odpowiedzialność za rolę w odpatriotyzowaniu Polaków, o co jakże słusznie oskarżał już szereg lat temu "Tygodnik Powszechny" świetny poeta, eseista i publicysta Jerzy Narbutt. I za "działalność antypolską", którą zarzucił redakcji "Tygodnika Powszechnego" ks. arcybiskup Bronisław Dąbrowski. Uskarżał się o to mocno na ks. arcybiskupa ks. Andrzej Bardecki, b. asystent kościelny "Tygodnika Powszechnego", w wywiadzie publikowanym w tymże tygodniku 4 kwietnia 1999 r. Do roli Turowicza w ferowaniu i nagłaśnianiu przez "Tygodnik Powszechny" antypolskich opinii powrócę jeszcze szerzej w drugiej części mego tekstu, głównie przy prezentacji sposobu przedstawiania przez krakowski tygodnik stosunków polsko-żydowskich (począwszy od osławionego tekstu Jana Błońskiego).

Dawne intrygi ks. Bonieckiego

Tak faryzejski w swych działaniach przeciwko Radiu Maryja redaktor naczelny "Tygodnika Powszechnego" ks. Adam Boniecki ma naprawdę "bogate" doświadczenie w intrygach wewnątrzkościelnych. Pisał o tym szerzej w paru książkach najwybitniejszy, zagraniczny badacz najnowszej historii Kościoła katolickiego w Polsce Peter Raina, który korzystał z dostępu do wielu różnorodnych i cennych dokumentów. W wydanej w Warszawie w 2001 r. książce "Arcybiskup Dąbrowski - rozmowy watykańskie" P. Raina pisał m.in. (na s. 55-56) "W rozmowach watykańskich poruszono także decyzję Watykanu o wydaniu 'L'Osservatore Romano' w języku polskim. (...) Redaktorem polskiej edycji mianowany został współpracownik 'Tygodnika Powszechnego' ks. Adam Boniecki. (...) Wierny tradycji i ideologii krakowskiego tygodnika ks. Boniecki zamierzał nie tyle służyć interesom Kościoła w Polsce, ile przemycać na łamy 'L'Osservatore Romano' antyprymasowską politykę zarówno paryskiej 'Kultury', jak i radykalnej grupy trockistowskiej byłego Komitetu Obrony Robotników (KOR). Edytorska praca ks. Bonieckiego polegała na dokonaniu takiej selekcji tekstów, aby przekazać polskim czytelnikom, że to Jan Paweł II właściwie broni interesów narodu, a hierarchia kościelna w Polsce poszła na ugodę z władzami polskimi. Celem ks. Bonieckiego było wbijanie klina między Jana Pawła II a Prymasa Polski" [podkr. - J.R.N.]. (...) Na niewłaściwość takiego postępowania zwrócił mu uwagę bp Dąbrowski".

W innej książce Petera Rainy "Droga do Okrągłego Stołu. Zakulisowe rozmowy przygotowawcze" (Warszawa 1999, s. 142-143) czytamy: "Na wszelkie sposoby starano się skompromitować Prymasa [J. Glempa - J.R.N.] u Papieża i w społeczeństwie, nie tylko przez podlegające im media, lecz najczęściej przez rozpowszechnianie plotek, że Ojciec Święty nie jest zadowolony z postępowania Prymasa i zamierza odwołać go z Warszawy, by pracował gdzieś w Kurii Watykańskiej.

Złożono także Papieżowi donosy na ks. Prymasa, że ani inteligencja polska, ani kierownictwo 'Solidarności' nie są zadowoleni z linii Prymasa. Przypuszczać można, że donosicielami byli m.in. Jerzy Turowicz i jego kolega ks. Adam Boniecki, mający bezpośredni dostęp do Papieża".

A teraz przyjrzymy się bliżej niektórym osobom z zespołu "Tygodnika Powszechnego" i stałych współpracowników Jerzego Turowicza i ks. Adama Bonieckiego.

Antypolskie kłamstwa Marcina Króla

Od wielu lat jednym z filarów "Tygodnika Powszechnego" jest członek jego zespołu redakcyjnego Marcin Król, a zarazem redaktor naczelny "Res Publiki" (obecnie "Res Publiki Nowej"). Jego publicystyka i eseistyka może się "poszczycić" w ostatnich kilkunastu latach niebywałym nagromadzeniem absurdów, a nawet otwartych, antypolskich kłamstw. "Historyk idei" Marcin Król "wsławił się" m.in. skandalicznym porównaniem jednego z największych dzieł polskiej myśli politycznej - "Myśli nowoczesnego Polaka" Romana Dmowskiego do "Mein Kampfu" Adolfa Hitlera ("Res Publica" nr 5, 1989 r.). W "Gazecie Wyborczej" z 27-28 lutego 1999 r. Król kolejny raz zaatakował "Myśli nowoczesnego Polaka" Dmowskiego, twierdząc, że jest to pierwsza i najważniejsza w polskiej myśli politycznej pochwała barbarzyństwa, "pierwsza i najpoważniejsza próba zerwania z tradycją kultury europejskiej". Według M. Króla, "barbarzyństwo 'Myśli nowoczesnego Polaka' nie odnowiło kultury polskiej, lecz przeciwnie wzmocniło jej anachroniczny charakter, i osłabiło ją wydatnie". Król zarzucał Dmowskiemu rzekome gloryfikowanie darwinowskiej barbarzyńskiej brutalności - poparcie używania siły wobec innych narodów.

Ataki Marcina Króla na rzekomy skrajny, wręcz "barbarzyński nacjonalizm" Dmowskiego były jaskrawym cynicznym zafałszowaniem historii. Przypomnijmy, że Roman Dmowski był jak najdalszy od wszelkich form panegirycznego narodowego samouwielbienia i narodowej megalomanii. Stwierdzał wprost w swych "Myślach nowoczesnego Polaka": "Na głębszych podstawach oparty patriotyzm nie potrzebuje też (...) wspierać przekonania o wyższości swego narodu nad innymi (...). Przywiązanie do narodu nie powinno osłabiać umysłu człowieka, jego zdolności do krytyki, nie powinno go zaślepiać w sądach o tym, co mu najbliższe, szerzenie zaś w narodzie przyjemnych złudzeń co do własnej wartości jest tym szkodliwsze, im dalsze są one od prawdy". Przypomnijmy tu, że nawet Aleksander Hall, jedna z czołowych postaci tej samej "elitki", do której zalicza się Marcin Król, pisał w związku z "Myślami nowoczesnego Polaka", że "Żarliwy patriotyzm Dmowskiego zupełnie wyzbyty był megalomanii narodowej (...). W istocie marzył [Dmowski - J.R.N.] chyba o tym, aby Polacy mogli stać się narodem takim, jak inne historyczne narody europejskie, ukształtowane przez kulturę zachodnią: Francuzi czy Anglicy. Pragnąc, by nabyli umiejętności racjonalnego kształtowania polityki narodowej, wyzbyli się zastępowania polityki - poezją" (A. Hall, Roman Dmowski, "Przegląd Katolicki", 8 stycznia 1989 r.).

Swoistym ukoronowaniem antypolskich absurdów publicystyki Marcina Króla stało się konsekwentne wyrażanie przez niego całkowitego braku szacunku dla polskości, patriotyzmu, naszych tradycji narodowych. Wypisywał teksty o "niezgułowatej Polsce". W "Życiu Warszawy" z 11 marca 1994 roku napisał: "(...) tradycja narodowa to rezerwuar mitów, co więcej polskie mity narodowe są to w większości mity martwe. Któż z nas przejmuje się choćby przez moment Kościuszką pod Racławicami". W 1995 roku Król popisał się kolejnym skandalicznym tekstem na łamach "Res Publiki" (nr 22, s. 6): "Istotne jest jednak nie zagrożenie nacjonalizmem, ale zagrożenie, jakie niesie ze sobą tak zwany Polak-katolik, czyli cichy nacjonalizm. Ci, którzy nawołują do tego, by wyrżnąć Żydów, to jest i zawsze będzie w Polsce margines. Ale na przykład Wałęsa może połączyć się z Glempem i Pawlakiem i te trzy chłopy będą rządzić nami przez najbliższe 25 lat. Spokojnie i niedemokratycznie, a raczej paternalistycznie". Lekceważące uwagi M. Króla o "chłopie" Glempie to jeden z typowych przykładów prawdziwego stosunku członków zespołu redakcji "Tygodnika Powszechnego" do Prymasa Polski.

Szczególnie skrajnie antypolskim kłamstwem było wydrukowane w "Res Publice" (nr 3 z 1991 r.) stwierdzenie Marcina Króla, głoszące wprost, bez ogródek, że "Polska nigdy w swojej najnowszej historii liczącej dwieście lat krajem normalnym nie była, a więc po to, żeby stać się krajem normalnym - Polska musi zapomnieć samą siebie". Przypomnijmy więc, że bardzo wielu zagranicznych intelektualistów, polityków wysławiało tę rzekomo "nienormalną" Polskę i Polaków z ostatnich dwustu lat jako wzór walki o wolność, o prawdziwe tradycje europejskie przeciwko barbarzyństwu (np. brytyjski XIX-wieczny lord - kanclerz Henry de Brougham, Richard Wagner, Alfred de Musset, Pierre J. de Béranger, Marie J. de la Fayette, Victor Hugo, Fryderyk Nietzsche, Lew Tołstoj, prezydent USA Woodrow T. Wilson, Gilbert K. Chesterton, belgijski kardynał Joseph D. Mercier, angielski kardynał Arthur Hensley, Charles de Gaulle, etc. Słynny XIX-wieczny historyk literatury pochodzenia żydowskiego Georg Brandes (Morris Cohen) pisał: "Kochać Polskę i wolność, to jedno (...). Polska jest symbolem, symbolem wszystkiego, co najszlachetniejsi w ludzkości umiłowali i za co walczyli". Dla lubującego się w antypolskich uogólnieniach Marcina Króla Polska była tylko "krajem nienormalnym". Ciekawe, na czym polegała według Króla np. "nienormalność" Polski w 1920 roku. Gdy "nienormalna" Polska położyła tamę ofensywie bolszewickiej, stanowiącej zagrożenie dla całej Europy, a mogącej po upadku Warszawy błyskawicznie połknąć choćby takie kraje, jak Węgry, Czechy, Litwa czy Łotwa. Wszak Anglik, ambasador Wielkiej Brytanii w Berlinie, pisał, że ta "nienormalna" jakoby Polska "wybawiła" w 1920 roku środkową, a także częściowo i zachodnią Europę. I nazwał bitwę pod Warszawą 1920 r. "osiemnastą, decydującą bitwą w dziejach świata". A może Polska była "nienormalna" w 1939 roku, jako pierwsza w Europie stawiając zbrojny opór Niemcom hitlerowskim, i walcząc heroicznie do końca wojny, nie wydając żadnych Quislingów. Za co nawet prezydent Roosevelt nazwał tę "nienormalną" Polskę "natchnieniem narodów"? Przypomnijmy również, że ta "nienormalna" Polska po 1945 roku stawiała Sowietom o wiele częściej opór niż jakikolwiek inny kraj Europy Środkowowschodniej pod sowieckim jarzmem. Słynny brytyjski publicysta Timothy Garton Ash napisał: "Żaden kraj nie uczynił w latach osiemdziesiątych więcej dla sprawy wolności w Europie i żaden nie zapłacił wyższej niż Polska ceny". I to ma być ten "nienormalny kraj", jak twierdzi Marcin Król - jeden z czołowych współczesnych przedstawicieli narodowego nihilizmu i masochizmu.

Marcin Król to zarazem jeden z najbardziej fanatycznych tropicieli rzekomego "polskiego antysemityzmu". 9 lutego 1996 roku "wsławił się" publikowanym na łamach "Tygodnika Powszechnego" stwierdzeniem: "Jakąkolwiek, choćby najbardziej zniuansowaną formę antysemityzmu lub wszelkiej maści ksenofobii uważam po prostu za skandal, który powinien kończyć się w sądzie (...)". A ja dziwię się atmosferze, w której przechodzą bezkarnie najgorsze antypolskie wybryki tego luminarza "Tygodnika Powszechnego", w której uchodzi bezkarnie nawet porównanie "Myśli nowoczesnego Polaka" do "Mein Kampfu" Hitlera.

Stanisław Stomma - "weteran" ugodowców

Największym obok J. Turowicza "filarem" "Tygodnika Powszechnego" był przez dziesięciolecia Stanisław Stomma, także i dziś członek redakcji tego zespołu. Nie bez racji nazywano go "weteranem minimalistów - ugodowców". Już w styczniu 1963 roku Stomma "popisał się" na łamach "Tygodnika Powszechnego" skandalicznym wprost artykułem, atakującym polskie tradycje narodowe przy okazji setnej rocznicy Powstania Styczniowego. Tekst Stommy był faktycznie grubiańskim paszkwilem na to powstanie, podobnie jak i na inne polskie powstania narodowe, paszkwilem pisanym ze skrajnie rusofilskich pozycji, godnych najgorszych XIX-wiecznych ugodowców-kolaborantów. Stomma piętnował Powstanie Styczniowe jako rzekomy ruch anarchistyczny, pozbawiony w ogóle jakiegokolwiek sensu. Szczególnie oburzające było uogólnienie Stommy, dowodzące, że u źródeł tego powstania, podobnie jak u źródeł innych powstań narodowych, tkwił polski kompleks antyrosyjski, który stał się dla Polaków przyczyną irracjonalnych "szaleństw". Według Stommy: "W okresie zaborów hodowaliśmy w sobie jeden kompleks. Kompleks ten prowadził od klęski do klęski i w płaszczyźnie logiki historycznej nie był uzasadniony, a jednak kompleks ten wciąż dominował. Był to kompleks antyrosyjski" (S. Stomma, Z kurzem krwi bratniej, "Tygodnik Powszechny", 25 stycznia 1963). Cytowany już słyn ny zagraniczny badacz dziejów Polski Peter Raina tak pisał w trzecim tomie swej wielkiej monografii Prymasa Tysiąclecia o rezonansie na potępieńczy artykuł Stommy o Powstaniu Styczniowym: "Gdyby argumenty tego typu pojawiły się w pismach partyjnych, nikt nie zwróciłby na nie uwagi (nawet prasa rządowa obiektywnie oddała ducha wydarzeń stycznia 1863 roku). Ale odebrane zostało jako skandal, że redakcja 'Tygodnika Powszechnego' opublikowała tak nieodpowiedzialny tekst, który na dodatek wychodził spod pióra osoby uważanej za czołową postać niezależnej inteligencji. Oburzenie powszechne było tym bardziej uzasadnione, że Stomma jako przewodniczący koła poselskiego 'Znak' cieszył się zaufaniem społeczeństwa" (P. Raina, "Stefan kardynał Wyszyński Prymas Polski", Londyn 1988, t. 3, s. 157-158).

W takiej atmosferze doszło do niemal natychmiastowej słynnej publicznej riposty Prymasa Polski na popełnione przez Stommę szokujące zniesławienie 100. rocznicy Powstania Styczniowego. W kazaniu wygłoszonym 23 stycznia 1963 roku w kościele Św. Krzyża, powszechnie uznawanym za jedno z najpiękniejszych kazań Prymasa Tysiąclecia, wystąpił on z wielką uargumentowaną obroną idei powstań Narodu i wyjaśnieniem ich prawdziwych przyczyn. Prymas głosił płomienną obronę zniesławianego przez Stommę Narodu, który musiał powiedzieć "nie" carowi, depczącemu polskie prawa i żądającemu, byśmy raz na zawsze wyrzekli się marzeń o Niepodległej. Jak powiedział kardynał Wyszyński: "Wyczytałem ostatnio przedziwne zdanie: ktoś zastanawiając się, dlaczego Powstanie wybuchło w Królestwie Kongresowym, a nie w Wielkopolsce czy też Małopolsce, odpowiada sobie, że byliśmy podobno owładnięci 'kompleksem antyrosyjskim'. Z tym też wiązało się całe dalsze jego rozumowanie. Wydaje mi się nie ma nic bardziej nieprawdziwego, pomijając już, że historycznie nie jest prawdą, jakoby Powstanie wybuchło tylko tutaj. Ono było właściwie wszędzie, ono było w duszy każdego Polaka, żyjącego w granicach trzech kordonów. A wynikało to nie z takiego czy innego kompleksu, bo kompleks jest czymś chorobliwym, podczas gdy my mieliśmy zdrowe dążenie do wolności, pogwałconej i odebranej nam. I mniejsza o to, kto je nam odebrał i jakim językiem mówił, ważne jest, że gwałcił prawo Narodu do wolności (...). Wy chcielibyście potępiać tych, co przed stu laty walczyli, jak umieli i czym mogli?! Jestem przekonany, że oni nie widzieli przed sobą wroga, nie widzieli Moskala, Niemca czy Austriaka, oni widzieli WOLNOŚĆ i pragnęli wolności. Nie kierowali się nienawiścią, lecz raczej miłością wielkiej upragnionej Sprawy - Wolności. Ta była ich prawem i obowiązkiem. Musieli o nią walczyć" (cyt. za P. Raina, Stefan kardynał..., t. 3, s. 164-165, 167).

Stomma był zawsze aż nadto konsekwentny w zwalczaniu uczuć narodowych polskich katolików, nazywając to rzekomą walką z polskim "mocnym kompleksem nacjonalistycznym". Już w 1946 r. pisał na łamach "Znaku" (nr 3) w artykule "Maksymalne i minimalne tendencje społeczne katolików", iż: "Przeciętna masa polska jest zasadniczo prymitywno-witalna. Stąd owe, dość nieraz grube, tendencje do konkretu. Dlatego też bardzo mocny kompleks nacjonalistyczny i skłonność do wprowadzania religii w ten kompleks". Tak więc w czasie, gdy narzucana Polsce siłą sowietyzacja naszej Ojczyzny stanowiła śmiertelne zagrożenie dla wiary i polskości, Stomma piętnował Polaków za próbę organizowania narodowej samoobrony, widząc w tym "bardzo mocny kompleks nacjonalistyczny".

Z tym potępianiem rzekomych polskich kompleksów narodowych szła u Stommy niebywale silnie w parze afirmacja dla PRL i komunistycznej władzy. W 1959 r. zapewniał na łamach "Tygodnika Powszechnego", że "(...) dla każdego rozumnie myślącego człowieka jest rzeczą oczywistą, że z faktu przynależności do bloku socjalistycznego musi dla Polski wynikać logiczna nieodparta konieczność posiadania ustroju socjalistycznego. Stwierdzamy więc historyczną i polityczną konieczność posiadania przez Polskę ustroju socjalistycznego". Równie dobitnie głosił w 1964 r. na łamach tegoż "Tygodnika Powszechnego" iż: "Można mieć różny stosunek do Partii u nas rządzącej, ale nie można kwestionować jej roli historycznej".

Dość szczególne wynurzenia historyczno-polityczne zaprezentował tenże Stomma w 1966 r. w artykule napisanym z okazji oficjalnego PRL-owskiego święta 22 lipca. Z jednej strony absurdalnie negował znaczenie Polski Niepodległej 1918-39, stwierdzając, że "państwo drugiej niepodległości" jakoby "nie było zdolne do bytu w warunkach takiego świata, jaki wówczas istniał". I zapewniał: "Na miejsce dawnego państwa, które próby życia nie przetrwało, powstało nowe, dostosowane do wymogów współczesności". Jak bardzo ta PRL była dostosowana w okresie późnego, coraz bardziej schyłkowego Gomułki, przypomnijmy, że na rok 1966 przypadł czas kontynuacji haniebnej walki z Kościołem rozpoczętej przez Gomułkę w związku z obchodami milenijnymi, był to czas sławetnej "dyktatury ciemniaków", jak to dosadnie wyraził pobity za to przez "nieznanych sprawców" Stefan Kisielewski.

Stanisław Stomma sam zresztą odegrał niemałą rolę w podjętych wspólnie z Turowiczem próbach osłabienia pozycji Prymasa Tysiąclecia, korzystnych li tylko dla rządzącej komuny. Chodziło o przekazanie przez Stommę i bez wiedzy kardynała Wyszyńskiego w listopadzie 1963 r. do Watykanu poufnego memoriału, sugerującego ustanowienie stosunków dyplomatycznych Stolicy Apostolskiej z władzami PRL. Byłoby to w pełni zgodne z polityką władz PRL, które liczyły, że poprzez dogadanie się ze Stolicą Apostolską, dzięki przysłaniu przez nią nuncjusza do Warszawy osłabi się wpływ Prymasa Polski na sprawy Kościoła w Polsce. Znany katolicki działacz społeczny Janusz Zabłocki pisał 28 czerwca 1982 roku na łamach katolickiego "Ładu", iż: "Przeważająca część działaczy 'Znaku' z Zawieyskim na czele (...) oceniała metodę obraną przez Stommę krytycznie. Uważała za niedopuszczalne układanie się w tej sprawie z komunistami ponad głowami Prymasa i Episkopatu". W Radiu Wolna Europa godzące w Prymasa Polski działania, a szczególnie akcja Stommy, zostały przedstawione niemal jako akcja agenturalna na polecenie Urzędu do Spraw Wyznań. (por. J. Nowak, Strategia Prymasa, "Na Antenie" 30 stycznia 1966). Nie trzeba chyba dodawać, że akcja Stommy godząca w pozycję i autorytet największego w owym czasie obrońcy polskości Prymasa Tysiąclecia była faktycznie akcją antypolską.

Bardzo zawiedli się ci wszyscy, którzy liczyli, że "Tygodnik Powszechny" jako czasopismo katolickie będzie starał się wzmacniać więzi między katolicyzmem a głęboko przeżywanym patriotyzmem, więzi symbolizowane w przeszłości przez tak wielu wybitnych duchownych od arcybiskupa Świnki i kardynała Hozjusza do kardynałów Sapiehy, Hlonda i Wyszyńskiego.

W przeciwieństwie do szybko i brutalnie zlikwidowanego przez władze komunistyczne prawdziwie patriotycznego i bezkompromisowego katolickiego "Tygodnika Warszawskiego" znacznie bardziej ustępliwy wobec władz "Tygodnik Powszechny" mógł przetrwać nawet najgorsze stalinowskie lata (do 1953 roku), głównie dzięki swemu szeroko pojętemu "antynacjonalizmowi", mile widzianemu przez nadzorującego politykę kulturalną i bezpiekę w Biurze Politycznym KC PPR, a później KC PZPR, Jakuba Bermana. Jacek Bartyzel nie bez racji uznał w "Arcanach" (nr 4 z 1995 roku) właśnie ten "antynacjonalizm", wywodzącej się z lewego skrzydła przedwojennego "Odrodzenia" - grupy Turowicza i Stommy, za najistotniejszą przyczynę tolerowania przez komunistów "Tygodnika Powszechnego". Według Bartyzela, "Skoro wrogiem numer jeden dla komunistów i dla lewicowych katolików był polski nacjonalizm, to rozumowanie komunistów mogło być następujące: jeśli pozwolimy istnieć tylko im, to szerokie rzesze katolików pozbawione zostaną możliwości politycznej artykulacji w języku i sposobie myślenia narodowej prawicy, a skazane będą na formowanie w duchu przeciwnym. Nowe pokolenie inteligencji katolickiej będzie więc lewicowe, co odetnie je od instynktownie tradycjonalistycznych rzesz ludu, a ten z kolei będzie tylko ciemnogrodzkim wielkim niemową". Komunistyczne władze tym skwapliwiej witały więc wyrażane przez takie filary "Tygodnika Powszechnego" jak Stanisław Stomma połączenie odrazy do "bardzo mocnego kompleksu nacjonalistycznego" "przeciętnej masy polskiej" z niechęcią do rzekomych fobii antyrosyjskich ucieleśnianych w polskich tradycjach powstańczych. Nieprzypadkowo też redakcja "Tygodnika Powszechnego" tak mocno wyraziła w latach 80. swe poparcie dla króla - targowiczanina Stanisława Augusta, drukując bezwzględne potępieńcze ataki wobec stanowczego krytyka tego króla - doc. Jerzego Łojka.

Także po 1989 roku - jak pokazywałem w pierwszej części artykułu na przykładzie choćby antypolskich uogólnień Marcina Króla - w redakcji "Tygodnika Powszechnego" byli aż nadto silnie usadowieni ludzie grubiańsko atakujący Naród, polskość, tradycje narodowe. Przykłady tego typu zachowań mógłbym długo mnożyć. Jak usprawiedliwić na przykład skandaliczne uogólnienie o Polakach wypowiedziane przez Tadeusza Żychiewicza, członka redakcji "Tygodnika Powszechnego", w rozmowie z Adamem Michnikiem: "Przykro to mówić, ale my jesteśmy głupi naród".

Kłamstwa o II Rzeczypospolitej

Szczególnie znamienne były drukowane na łamach "Tygodnika Powszechnego" rozliczne uogólniające opinie potępiające o czasach Polski Niepodległej 1918-39. Jak widać, lewicowi "antynacjonaliści" typu Turowicza i Stommy nigdy nie potrafili się w pełni identyfikować z tamtą Polską sprzed 1939 roku, o ileż silniej niż obecna wyrażającą prawdziwe aspiracje Polaków, ich dążenie do samodzielnego decydowania o swych sprawach, bez różnych nieproszonych doradców z zagranicy. Przypomnijmy tu, że premier rządu RP Władysław Grabski wyrzucił z Polski brytyjską misję gospodarczą, kierowaną przez wiceministra finansów Younga, nie godząc się na jej ingerowanie w wewnętrzne gospodarcze sprawy Polski. Ludzie z redakcji "Tygodnika Powszechnego", pomimo kompletnej ignorancji w sprawach gospodarczych, wyrażali się zaś z bezgranicznym entuzjazmem o tak serwilistycznym wobec Międzynarodowego Funduszu Walutowego Leszku Balcerowiczu i jego planie. Stary sceptyk Stefan Kisielewski pozwolił sobie w "Młodej Polsce" (nr z 4 sierpnia 1990 r.) na złośliwe szyderstwa z red. Turowicza, bez reszty urzeczonego Balcerowiczem. Kisiel mówił o przedziwnym zachowaniu Turowicza, który kompletnie nie znając się na gospodarce, "jako redaktor wielkiego tygodnika puszcza bujdę, że nie ma żadnej alternatywy dla planu gospodarczego Balcerowicza". Historyk idei Marcin Król w obronie tak szkodliwego dla polskiej gospodarki i polskich interesów narodowych planu Sorosa - Sachsa - Balcerowicza posunął się nawet do gromkiego pokrzykiwania na łamach "Tygodnika Powszechnego" z 31 marca 1991 r.: "O ile przedtem ludzie, którzy atakowali realizację planu Balcerowicza, mogli być uważani za harcowników, o tyle teraz będą po prostu szkodnikami".

Przyglądając się potępieńczym uogólnieniom o Polsce Niepodległej 1918-39 na łamach "Tygodnika Powszechnego", trudno oprzeć się oburzeniu na dopuszczenie przez tę redakcję do druku oszczerczych uogólnień Henryka Grynberga, godnych najgorszych kłamstw o II Rzeczypospolitej, lansowanych w czasach stalinowskich. O tragicznej wojnie obronnej Polski, osamotnionej przez sojuszników, lecz mężnie walczącej do końca, pomimo zdradzieckich napaści ze strony dwóch potężnych agresorów, Grynberg napisał: "Państwo zaś rozleciało się (w dość kompromitujący sposób)" (H. Grynberg, O destrukcyjnych elementach w Polsce, "Tygodnik Powszechny", 17 grudnia 1995 r.). J. Turowicz i jego współpracownicy nie zdobyli się nawet na zdanie polemiki z tym tak uwłaczającym Polakom i prawdzie historycznej kłamstwem. Przypomnijmy, że na łamach "Tygodnika Powszechnego" z 13 sierpnia 1989 roku zamieszczono skrajnie tendencyjne uogólnienie socjalisty z Unii Wolności i domorosłego historyka Henryka Wujca, który określił II Rzeczpospolitą jako "ustrój niesprawiedliwości społecznej". Na łamach tegoż "Tygodnika Powszechnego", o którym myślano kiedyś, że broni zohydzanych polskich tradycji, można było przeczytać inne skrajne potępienie II Rzeczypospolitej pióra byłego komunistycznego ubeka Krzysztofa Wolickiego. Tak wyrokował on o Polsce lat 30.: "To były fatalne lata w Polsce. Nie wierzcie żadnym legendom o wspaniałej Drugiej Rzeczypospolitej. To były lata lawinowo narastających wszelkich konfliktów" ("Tygodnik Powszechny", 25 kwietnia 1993 roku). Tak były komunistyczny ubek i propagandysta charakteryzował lata, gdy pod kierownictwem świetnego polityka gospodarczego, wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego Polska weszła w fazę imponującego rozwoju gospodarczego, zbudowano od podstaw Centralny Okręg Przemysłowy, etc. Zamieszczający te kłamliwe uogólnienia o II Rzeczypospolitej redaktorzy "Tygodnika Powszechnego" nie potrafią, jak widać, docenić jej choćby tak jak różni wybitni cudzoziemcy (dość przypomnieć choćby wysoką ocenę dokonań gospodarczych II Rzeczypospolitej, jaka wyszła spod pióra b. ambasadora Francji w Polsce lat 30. Leona Noëla, czy najwybitniejszego amerykańskiego badacza historii II RP Richarda C. Watta, autora świetnej syntezy "Bitter Glory. Poland and its Fate 1918-1939", New York 1979).

Niegodne milczenie Bartoszewskiego

"Gdzież nasza godność starej da ty" - można zapytać słowami Pietrzaka w odniesieniu do niektórych przejawów zachowania jednego z filarów zespołu "Tygodnika Powszechnego" Władysława Bartoszewskiego, dwukrotnie po 1989 roku ministra spraw zagranicznych RP, a obecnie prezesa PEN Clubu. Jak można na przykład wytłumaczyć fakt, że Bartoszewski w swej wciąż nienasyconej pogoni za dowodami uznania z zagranicy (ordery, nagrody etc.) posunął się nawet do przyjęcia medalu upamiętniającego zasługi najgorszego niemieckiego polakożercy lat 20., ministra spraw zagranicznych Niemiec w latach 1923-29 Gustawa Stresemanna? Przypomnijmy tu, co pisał o Stresemannie obecny minister spraw zagranicznych Niemiec Joschka Fischer na łamach "Gazety Wyborczej" z 6-7 maja 2000 r.: "Celem Stresemanna była bowiem głównie rewizja granic na niekorzyść Polski, której istnienia w formie z 1918 r. nie akceptował. (...) wszelkie starania Francji o 'wschodnie Locarno' udało się Stresemannowi zniweczyć. Polska straciła przy tym najwięcej i to właśnie było celem stresemannowskiej polityki". Fischer pisał przy tym o na wskroś rewizjonistycznym programie Stresemanna, który dążył do zmiany granic wschodnich Niemiec na szkodę Polski. Celem Stresemanna było m.in. odzyskanie Gdańska dla Niemiec, przejęcie przez Niemcy "polskiego korytarza" i przesunięcie na korzyść Niemiec granicy z Polską na Górnym Śląsku. Jak z tego wynika, nawet Hitler w 1939 roku miał "skromniejsze" od Stresemanna żądania pod adresem Polski. Nie domagał się zmiany na naszą niekorzyść granicy na Śląsku. Jak widać, to wszystko nie przeszkodziło Bartoszewskiemu w przyjęciu medalu ku czci zajadłego antypolskiego rewizjonisty. Czy zadecydowała o tym nieznająca granic pogoń za splendorami, czy raczej ignorancja polityka bez wyższych studiów, choć nader chętnie tytułującego się profesorem?

To, co się stało z Bartoszewskim w ostatnich kilkunastu latach, jest naprawdę przygnębiające i szokujące. Przecież ten człowiek już na początku lat 60., a więc jakże wcześnie, potrafił dostrzec zagrożenia dla Polski i Polaków płynące z próby zrzucenia przez Niemców na Polaków współodpowiedzialności za zagładę Żydów. W książce "Myśli o Polsce i Polakach" (wyd. II, Katowice 1994, s. 315) przytaczałem za pisarzem A. Rudnickim wypowiedź Bartoszewskiego w tej sprawie. Dziś wybielanie Niemców idące w parze z równoczesną ofensywą antypolonizmu, obciążającą Polaków współwiną lub nawet wyłączną winą za wymordowanie Żydów, przybiera wielokrotnie większe niż w początkach lat 60. rozmiary. Tyle że teraz Bartoszewski milczy jak grób w tej sprawie, bo od wielu lat jest szczególnie mocno hołubiony przez Niemców i dostaje od nich kolejne nagrody, medale czy inne zaszczyty. Nie widać też, żeby starał się o odpowiednie przypomnienie i nagłośnienie rozmiarów pomocy udzielonej przez Polaków Żydom w czasie wojny, choć czterdzieści lat temu wydał na ten temat imponującą książkę, we współautorstwie z Z. Lewinówną. Teraz wspominanie o tym jest po prostu "niepoprawne politycznie", a Bartoszewski aż nadto mocno idzie za aktualną "koniunkturą". Nieprzypadkowo, podobnie jak cała redakcja "Tygodnika Powszechnego", zaangażował się w popieranie skrajnie polakożerczego hochsztaplera Jana Tomasza Grossa, zamiast zgodnie z prawdą historyczną, z tym, co sam widział, potępić jego patologiczne fobie i brednie. Przypomnijmy, że ten sam Władysław Bartoszewski jakoś nie wahał się akurat w 1968 roku publicznie przeciwstawiać oszczerstwom pomniejszającym rozmiary polskiej pomocy Żydom w czasie wojny. Czytałem na ten temat jakże pouczającą wypowiedź Bartoszewskiego opublikowaną na łamach organu KC PZPR - "Trybuny Ludu" - 2 kwietnia 1968 roku w tekście pt. "Polacy z pomocą Żydom w latach hitlerowskiej okupacji". Wypowiedź Bartoszewskiego wówczas ogromnie zareklamowano w "Trybunie Ludu", poprzedzając ją "odpowiednim" wstępnym komentarzem: "Wrogie Polsce Ludowej ośrodki na Zachodzie - syjonistyczne i nie tylko one - szkalują nasz kraj. Kłam oszczerstwom zadają fakty. Oto co na ten temat powiedział przedstawicielowi PAP Władysław Bartoszewski, współorganizator Rady Pomocy Żydom w okresie hitlerowskiej okupacji (...)". W obszernej wypowiedzi cytowanej na łamach wspomnianej "Trybuny Ludu" Bartoszewski powiedział m.in.: "Jest faktem niezaprzeczalnym, że społeczeństwo polskie, całe polskie olbrzymie podziemie polityczne, z wyjątkiem niewielkich grup, faszystów i szumowin, pomagało Żydom. Ale trzeba powiedzieć jasno: nie istniała możliwość uratowania przed zagładą ogółu Żydów, zamkniętych w gettach i obozach, podobnie jak nie można było uratować setek tysięcy Polaków więzionych i zamęczonych na śmierć na terenie Polski: w Oświęcimiu czy na Majdanku, rozstrzeliwanych na ulicach miast, katowanych na Pawiaku, Montelupich czy na Zamku Lubelskim". Dlaczego tych tak prawdziwych i jakże ważnych stwierdzeń nie przypomniał Bartoszewski teraz - w obliczu ofensywy antypolonizmu, w obliczu skrajnie obelżywych, hańbiących Polaków uogólnień J.T. Grossa? Bo nie ma na to odpowiedniej "koniunktury" wśród hołubiących Bartoszewskiego "poprawnych politycznie" środowisk "elitki" z "krakówka" czy "warszawki".

Oczywiście, aby w pełni zrozumieć przyczyny tego tak bezgranicznego pędu Bartoszewskiego do różnych zaszczytów, trzeba pamiętać o jego wcześniejszych przejściach doby wojny, więzienia w dobie stalinizmu, a i późniejszego niełatwego życia w PRL-u. Jakże współczująco pisał na ten temat znający świetnie Bartoszewskiego Stefan Kisielewski w swych znakomitych "Dziennikach" (wyd. z 1996 r., s. 483-484) pod datą 7 października 1970 roku: "U Władka B. (Bartoszewskiego) była rewizja - dwadzieścia siedem godzin (...). Wielki to skandal, może jakieś wewnętrzne porachunki w UB, bo B. płynął na fali patriotycznej i akowskiej (choć oczywiście, wieloletni więzień, w ZBOWiD-zie nie był), wydawał w moczarowskim po trochu Interpressie, więc przypięli mu pewno łatkę moczarowca, a że gomułkowskie UB niszczy teraz konkurentów, więc mogli skoczyć na Władka, aby tamtych skompromitować".

Pamięć o ciężkich przejściach Bartoszewskiego z przeszłości jest jednak też i czymś wielce zobowiązującym. Cóż, jest takie powiedzenie: noblesse oblige (szlachectwo zobowiązuje). A pod tym względem niestety są zarzuty nieodparcie dowodzące, że będąc parokrotnie ministrem spraw zagranicznych, Bartoszewski nie potrafił wywiązywać się ze swych obowiązków dostatecznie rzetelnie, zgodnie z polskimi interesami. A oto garść przykładów.

Władysław Bartoszewski całkowicie zawiódł jako minister spraw zagranicznych w rządzie Józefa Oleksego. Nie zrobił faktycznie dosłownie nic pożytecznego, zostawił po sobie za to pamięć wręcz kompromitujących zaniechań. Między innymi nie zdobył się na zdecydowaną reakcję nawet w tak drastycznej sprawie pobicia przez moskiewską milicję grupy wiernych, w większości katolików, którzy chcieli odzyskać swój kościół. Był to budynek katolickiego kościoła pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny w Moskwie, który na papierze formalnie już dawno zwrócono wiernym. Milicja moskiewska pobiła licznych wiernych, mimo że nie stawiali żadnego oporu. Wśród osób szczególnie mocno zmaltretowanych znalazła się polska zakonnica s. Maria Stecka, która między innymi została kopnięta w głowę przez członka oddziału specjalnego rosyjskiej milicji OMON (por. J. Różdżyński, C. Gmyz: Zakonnica pobita, "Życie Warszawy" z 10 marca 1995 r.). Członek zespołu redakcji katolickiego (!) "Tygodnika Powszechnego", a w owym czasie minister spraw zagranicznych RP Władysław Bartoszewski całkowicie zbagatelizował sprawę pobicia grupy wiernych katolickich przez rosyjską milicję. Co więcej, powiedział o tym pobiciu polskich wiernych, że to "jedynie incydent na poziomie komisariatu" (por. G. Jankowski, Cień Moskwy, "Życie Warszawy", 19 marca 1995). Cała sprawa pobicia polskich wiernych, w tym zakonnicy, okazała się drobiażdżkiem bez znaczenia dla "wielce katolickiego" polskiego ministra, przez wiele lat wykładowcy KUL-u i od paru dziesięcioleci redaktora "Tygodnika Powszechnego".

Tak oburzająca kompletna bierność ministra Bartoszewskiego wobec faktu poturbowania wiernych polskich w Moskwie wywołała m.in. protest uczniów klas maturalnych Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego pw. św. Augustyna w Warszawie. W liście otwartym do ministra spraw zagranicznych RP W. Bartoszewskiego pisali oni m.in.: "Protestujemy przeciw sposobowi reakcji rządu RP na skandaliczną i brutalną interwencję rosyjskiej milicji w polskim kościele p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Moskwie. (...) Chcemy podkreślić, że w naszych oczach dotychczasowa reakcja Ministra Spraw Zagranicznych jest żenująca (...)" (cyt. za "Słowo - Dziennik Katolicki", 28 marca 1995 r.).

Bartoszewski nie zdobył się na stanowczą reakcję również i po brutalnej obławie na 300 Polaków we Frankfurcie nad Odrą w czerwcu 1995 roku. Według relacji wydalonych, Niemcy zachowali się niezwykle agresywnie wobec zatrzymanych Polaków, których spędzono do hali i trzymano 12 godzin bez jedzenia i wody do picia. Co więcej, jak relacjonowali Polacy: "Niemcy bili ich pałkami, szczuli psami bez kagańców, a kilka osób poważnie poturbowali". Poturbowanie Polaków i bezprawne działania niemieckiej policji wywołały protest grupy niemieckich działaczy i polityków, dążących do autentycznego dialogu z Polską (por. szerzej J.R. Nowak "Zagrożenia dla Polski i polskości", Warszawa 1998, t. II, s. 265-266). Oświadczenie w tej sprawie podpisała m.in. grupa posłów niemieckich. Natomiast minister Najjaśniejszej Rzeczypospolitej W. Bartoszewski nie zdobył się na żadną stanowczą reakcję w tej sprawie.

Wcześniej, 28 kwietnia 1995 roku, w czasie uroczystej sesji Bundestagu Bartoszewski - wbrew stanowisku przeważającej części Polaków - przeprosił Niemców za przesiedlenia po 1945 roku, zaniżył ilość polskich ofiar wojny z 3 do 2 mln osób, równocześnie zawyżając ilość polskich Żydów, którzy zginęli podczas wojny. Podczas wizyty w Izraelu w maju 1995 roku Bartoszewski - będąc urzędującym polskim ministrem - skrytykował własny Naród, nazywając część Polaków "ciemniakami" z powodu ich rzekomego antysemityzmu; nie odważył się jednak poruszyć problemu nagminnych przejawów antypolonizmu w Izraelu.

Będąc kolejny raz ministrem spraw zagranicznych (w rządzie Buzka) Bartoszewski skompromitował się absolutną, skrajną wręcz pasywnością wobec tak licznych przejawów ofensywy antypolonizmu za granicą. Jakże symptomatyczne pod tym względem było np. jego zachowanie podczas oficjalnej wizyty w Izraelu. Tak gadatliwy skądinąd Bartoszewski nie zdobył się na słowo riposty w izraelskim parlamencie - Knesecie. Milczał w stylu, jak mówi Wałęsa: "Ani be, ani me, ani kukuryku!", gdy w jego obecności rzucano najgorsze kalumnie na Polaków za ich zachowanie w czasie wojny. (Wśród rzucających oszczerstwa był nawet wiceprzewodniczący Knesetu Rivlin). Niedługo potem paru uczciwych Żydów zaprotestowało przeciwko zachowaniu swoich żydowskich ziomków w Knesecie (m.in. Wagemann z Izraela i S. Dombrowski z Düsseldorfu na łamach "Rzeczpospolitej"). Zaprotestowali uczciwi Żydzi, podczas gdy minister spraw zagranicznych Najjaśniejszej Rzeczypospolitej nie zdobył się na choćby cień protestu. Tym gorliwiej za to zwalczał najlepszych obrońców polskości za granicą: przywódców Polonii w USA (E. Moskala) i w Ameryce Południowej (J. Kobylańskiego). Doprowadził do usunięcia tak zasłużonego dla Polonii Jana Kobylańskiego ze stanowiska konsula honorowego RP, mszcząc się za jego poparcie dla E. Moskala.

Zajadli wrogowie lustracji

Trudno doprawdy wytłumaczyć, jakiż to sekret ukrywa się za niezwykłą zajadłością, z jaką wielka, i to szczególnie wpływowa część redakcji "Tygodnika Powszechnego", zwalczała i zwalcza lustrację. Pod tym względem nikt nie dorównał tygodnikowi Turowicza. Redakcja "Tygodnika Powszechnego" swym antylustracyjnym impetem i tupetem przebijała nawet... "Gazetę Wyborczą". Profesor Zbigniew Żmigrodzki przypomniał w "Naszej Polsce" z 18 czerwca 1997 r. "zapisaną w pamięci Polaków żarliwą antylustracyjną filipikę" red. Hennelowej jako posłanki w Sejmie. Takich żarliwych antylustratorów w redakcji "Tygodnika Powszechnego" nigdy nie brakowało. Prawdziwy prym pod tym względem wiódł jednak Krzysztof Kozłowski, od wielu lat zastępca redaktora naczelnego "Tygodnika Powszechnego", w rządzie T. Mazowieckiego wiceminister, a później minister spraw wewnętrznych.

Redaktor Kozłowski znał wyjątkowo dobrze komunistyczne MSW i jego ludzi, bo właśnie jemu "z urzędu podlegały redakcyjne kontakty ze Służbą Bezpieczeństwa" (wg J. Żakowski, Pół wieku pod włos, "Gazeta Wyborcza" z 26 maja 1995 r.). Ciekawe, że właśnie te "kontakty" jakoś nie wpłynęły u niego na wyostrzenie spojrzenia na SB i MSW. Wręcz przeciwnie. Kozłowski jako wiceminister i minister spraw wewnętrznych okazał się rzecznikiem jak najłagodniejszego postępowania wobec starej kadry pracowników SB i MSW, przejawiał pod tym względem iście gołębie serce. Jak później zwierzał się w wywiadzie dla polonijnej "Gazety" z Toronto, chciał "uratować to, co w środowisku ok. 150 tys. ludzi, tworzących MSW było w miarę przyzwoite" (por. rozmowa J. Papugi z K. Kozłowskim, Nie pytajcie, bohater czy zdrajca?, "Gazeta", Toronto, 13-15 września 1996 r.). Swą łagodność wobec SB i MSW Kozłowski tłumaczył we wspomnianym wywiadzie obawą przed zepchnięciem do "totalnej opozycji dużej grupy dobrze uzbrojonych i wyszkolonych ludzi (...) SB to jednak było 24 tysiące ludzi potrafiących dobrze strzelać". Tego typu względy jakoś nie wpłynęły na złagodzenie podejścia do czeskiej bezpieki czy osławionej Stasi w Niemczech. W Polsce jednak dominowała osławiona "gruba kreska".

Oddajmy jednak znowu głos wyjaśnieniom Kozłowskiego na temat przyczyn łagodnego, miękkiego wręcz kursu wobec ludzi z PRL-owskiej bezpieki, przedstawionym we wspomnianym wywiadzie dla polonijnej "Gazety". Kozłowski akcentował: "Zastosowanie zasady odpowiedzialności zbiorowej oddałoby tych ludzi na żer mafii, obcych wywiadów lub przeciwników politycznych. 'Gruba kreska' dotyczyła struktur i metod MSW, z ludźmi postępowano indywidualnie. Niewiele postaci było zdecydowanie czarnych bądź idealnie białych, komunistyczny aparat bezpieczeństwa tworzyli ludzie o różnych odcieniach szarości (...)" [podkr. - J.R. Nowak].

"Tygodnik Powszechny" zachowuje nadal tchórzliwe milczenie, nie chce się przyznać swoim czytelnikom do kompromitującej wpadki z wydrukowaniem w piśmie, mieniącym się katolickim, ataku na katolickie media, pióra zajadłego publicysty antykościelnego, stałego współpracownika fanatycznie antyreligijnego periodyku "Bez Dogmatu" - Jana Woleńskiego.

Zamiast merytorycznej polemiki wydrukowano dwa personalne ataki na mnie: jakiegoś "smutnego Żyda" z Gliwic, fałszującego przebieg spotkania ze mną w Gliwicach, i tekst Woleńskiego, pełny oszczerczych kalumnii na temat mojej biografii (Do sprawy tych oszczerstw jeszcze powrócę).

"Tygodnik Powszechny" kontynuuje również - zamiast uczciwej dyskusji - pełne zakłamań i epitetów ataki na katolickie media: Radio Maryja i "Nasz Dziennik". Świeżo zrobiono to w najnowszym numerze z 27 października piórem znanego z fanatyzmu w tropieniu rzekomych antysemitów Sergiusza Kowalskiego ze Stowarzyszenia "Otwarta Rzeczpospolita". Posunął się on do porównania Radia Maryja i "Naszego Dziennika" z "Nie", sugerując, że są one dużo niebezpieczniejsze (!) niż szmatławiec Urbana. Takich to autorów i takich metod używa redakcja "Tygodnika Powszechnego" w swej nieprzebierającej w środkach kampanii wobec katolickich mediów. Przypomnijmy więc dalsze fakty ilustrujące, skąd wynikają źródła tych zacietrzewień w redakcji nieprzypadkowo coraz częściej nazywanej "Obłudnikiem Powszechnym".

Na początek podaję uzupełnienie tekstu z poprzedniego numeru na temat roli zastępcy redaktora naczelnego "Tygodnika Powszechnego" i ministra spraw wewnętrznych w rządzie Tadeusza Mazowieckiego.

Krzysztof Kozłowski jako wybielacz esbeków

"Gołębie serce" Krzysztofa Kozłowskiego wobec dawnych SB, MSW, a nawet ich szefów, skrajnie poirytowało niegdyś słynnego publicystę emigracyjnego Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Oto, co napisał m.in. na ten temat w "Dzienniku pisanym nocą" pod datą 25 maja 1995 roku:

"W Tygodniku Powszechnym ukazała się w połowie maja nota pod groźnym tytułem 'Insynuacja'. Napisał ją senator Krzysztof Kozłowski (...). Celowo nie wnikałem głębiej w meritum owej 'Insynuacji'; wspominałem za to jej autora - gdy rok temu w Krakowie, na proszonej kolacji, usiłował biesiadników przekonać, tokując bez przerwy, że powinni zmienić zdanie o generale Kiszczaku, jeśli jest ono 'przypadkiem niezbyt pochlebne'. (...)

Dziś przyszedł list z Warszawy od mojego przyjaciela, którego bardzo cenię; i do którego mam zaufanie. Pisze (...): 'W 'Insynuacji' Kozłowskiego odnajdziesz w stanie krystalicznym mentalność i moralność twórców Grubej Kreski. Kozłowski określa tajnych współpracowników SB jako 'mających luźny związek ze sprawą (Pyjasa)'. Ten luźny związek dwadzieścia lat temu polegał na zamordowaniu Pyjasa, a dzisiaj z kolei polega na niemożności ujawnienia nazwisk morderców i ich mocodawców [podkr. - J.R.N.]. Wielka szkoda, że nie nagrałem na kasecie rozmowy prof. Strzembosza i mec. Bednarkiewicza, którzy mówią o przyczynach nieukarania nikogo za zbrodnie popełnione w PRL, m.in. o bezwstydnym przewlekaniu tych spraw przez niektórych sędziów, np. w przypadku zabitych górników w kopalni Wujek. Ale Kozłowski jak lew broni ich dobrego imienia'.

'Nie na tym koniec - ciągnie mój korespondent. - Kto został szefem zespołu doradców Oleksego? Major SB Andrzej Anklewicz, który w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych miał wielkie i nadzwyczajne sukcesy w inwigilowaniu i tropieniu opozycji. Co na to senator Kozłowski? Będę go zawsze bronił (mówi o majorze), to wspaniały fachowiec, zweryfikowaliśmy go pozytywnie (czyli zostawiliśmy w SB po 1989) ze względu na jego zasługi? Zasługi dla kogo?'

Może już czas, żeby się nad tym zastanowić, zamiast połykać jak głupia gęś tuczna coraz to nowe kluski ze znakiem Grubej Kreski. Nawet jeśli 'ludzie mający luźny związek ze sprawą Pyjasa' oraz im podobni staną w końcu przed sądem, szkoda została już dokonana (...) I pomyśleć: Krzysztof Kozłowski, autor 'Obrazu Tygodnia', drugiej obok felietonu Kisiela kolumny 'Tygodnika Powszechnego'" (G. Herling-Grudziński, Dziennik pisany nocą, Warszawa 1998, s. 392-393).

Dlaczego K. Kozłowski tak bronił i wybielał byłych esbeków? Pytanie to pozostaje bez odpowiedzi. Czyżby aż tak miłe wrażenia odniósł z rozmów z nimi, gdy jemu, właśnie jemu "z urzędu podlegały redakcyjne kontakty ze Służbą Bezpieczeństwa" (por. J. Żakowski, Pół wieku pod włos, "Gazeta Wyborcza", 26 maja 1995 r.).

Doprawdy niełatwo zrozumieć podjętą przez Kozłowskiego rozpaczliwą szarżę dla ratowania Lesława Maleszki, przez lata agenta bezpieki, później jednego z filarów antypatriotycznej i antykościelnej publicystyki "Gazety Wyborczej", czasem zasilającego również "Tygodnik Powszechny". Ponad pół roku temu doszło do iście groteskowego, acz wielce pouczającego wydarzenia. Jak wiadomo, Maleszka został po latach zdemaskowany dzięki "naukowym" aspiracjom prowadzącego go podoficera bezpieki. Zapragnął on napisać magisterkę, a w pracy swej nazbyt szczegółowo opisał (choć bez nazwisk) osoby prowadzonych przez niego w Krakowie konfidentów bezpieki. Opozycjoniści z dawnego ruchu studenckiego bez trudu rozpoznali w jednym z tych agentów bezpieki, opatrzonym ksywą "Ketman", swego byłego kolegę i przyjaciela Maleszkę, redaktora "Gazety Wyborczej". Ponad dwudziestu członków byłej opozycji studenckiej z Krakowa napisało w tej sprawie demaskatorski list do "Rzeczpospolitej". Najbardziej chyba oburzyło ich to, że ich domniemany przyjaciel L. Maleszka współpracował z bezpieką nawet po zamordowaniu przez nią przyjaciela studenta Stanisława Pyjasa. I nagle, niespodziewanie, jak lew zagrzmiał w obronie byłego agenta Krzysztof Kozłowski na łamach "Gazety Krakowskiej". Demaskatorski list na temat agenta Maleszki określił jako "donos" (!), akcentując przy tym, że w taki sposób można tylko skrzywdzić niewinnego, nie mając dowodów jego winy. Kozłowski miał jednak strasznego pecha ze swym wystąpieniem obrończym. Nie zsynchronizował go z Maleszką. A ten właśnie akurat w dniu żałosnej publikacji obrończej Kozłowskiego w "Gazecie Krakowskiej" przyznał się do całego swego szpiclostwa na łamach "Rzeczpospolitej". I tak wyszła straszliwa, kompromitująca siurpryza dla p. Kozłowskiego.

Warto przy okazji przypomnieć, że brat Krzysztofa Kozłowskiego - Maciej Kozłowski, b. wiceminister spraw zagranicznych, a obecnie ambasador RP w Izraelu, miał stanąć przed Sądem Lustracyjnym. (zob. Lustracja ambasadora, "Życie", 23 grudnia 1999 r.). Sprawy nie doprowadzono jednak do końca, bo nagle stwierdzono, że lustracja nie dotyczy już M. Kozłowskiego. W momencie podniesienia zarzutów o "kłamstwo lustracyjne" nie był już bowiem wiceministrem, a tylko ambasadorem w Izraelu. Ambasadorów zaś lustracja nie dotyczy - tak to "ładnie" wymyślono!

Wśród szczególnych "zasług" Krzysztofa Kozłowskiego w czasie pełnienia przez niego kierowniczej funkcji w MSW znalazło się m.in. wpuszczenie do archiwów MSW dość szczególnej komisji Michnika w składzie: Andrzej Ajnenkiel, Jerzy Holzer, Adam Michnik i Bogdan Kroll. Komisja ta przez parę miesięcy (od 12 kwietnia do 27 czerwca 1990 r.) działała na terenie MSW, mając dostęp do najtajniejszych materiałów. Ze swego ponaddwumiesięcznego pobytu zostawiła liczące zaledwie dwie strony sprawozdanie. Jak podkreślał M. Grocki w książce "Konfidenci są wśród nas" (Warszawa, 1992 r.): korzystanie przez tę komisję z dokumentów "odbywało się poza wszelkimi procedurami obowiązującymi w MSW" (cyt. za listem otwartym prof. dr. hab. Stanisława Borkackiego, Czego szukała tzw. komisja Michnika?, drukowanym w "Naszym Dzienniku" z 31 sierpnia 2000 r.). Nie wiemy dotąd, jakie były efekty "pracy" tak bezprawnie wpuszczonej do MSW "komisji Michnika", kogo z polityków czy redaktorów uznała ona za szczególnie zagrożonych ujawnieniem akt. Fakt, że Adam Michnik po zapoznaniu się z aktami w MSW wpadł w jeszcze większą niż kiedykolwiek furię antylustracyjną.

Warto przypomnieć, że red. Kozłowski, o tak "gołębim sercu", ogromnie angażował się w swoim czasie w poparcie, na szczęście odrzuconej, kandydatury arcyszpiega PRL Zacharskiego na stanowisko szefa wywiadu demokratycznej RP. 23 marca 1995 roku red. Kozłowski z impetem rzucił się na łamach "Gazety Wyborczej" z poparciem dla kandydata lewicy Unii Wolności Jacka Kuronia na prezydenta RP. Już w tytule zadeklarował na temat Kuronia: "Kuroń ma chrześcijańską duszę". Szkoda tylko, że nie przytoczył konkretnych dowodów tej chrześcijańskości Kuronia. Czy chodziło o tak "chrześcijańskie" działania, jak niszczenie tradycyjnego chrześcijańskiego i patriotycznego harcerstwa na rzecz czerwonych leninowskich "walterowców"? Czy może o żądanie twardszego kursu wobec Kościoła w trockistowskim "Liście otwartym" Kuronia z 1965 roku? Czy o bezkrytyczne wychwalanie w 1985 roku filmu "Shoah" Lanzmanna, od którego antypolskich i antychrześcijańskich stwierdzeń odcięli się nawet liczni autorzy żydowscy, choćby znany naukowiec prof. Israel Shahak? Czy o udział Kuronia w nagonce "Gazety Wyborczej" na Prymasa Glempa w 1989 roku? Kuroń stanął wówczas całkowicie po stronie osławionego rabina A. Weissa, którego kilka lat później nawet Michnik nazwał awanturnikiem.

"Grubokreskowicze" z "Tygodnika Powszechnego"

Ogromna niechęć redakcji "Tygodnika Powszechnego" do lustracji cały czas szła w parze z ogromnie entuzjastycznym promowaniem, wręcz adorowaniem polityki grubej kreski wobec tak skompromitowanych ludzi starego komunistycznego reżimu. W tej sprawie "Obłudnik Powszechny" stał się głównym katolewicowym sojusznikiem "Gazety Wyborczej". Wiele osób przyjęło to z zaskoczeniem, nie zdając sobie sprawy, jak bardzo tego typu postawa była wprost zakodowana w poprzedniej historii "Tygodnika Powszechnego", w jego ciągłych wstydliwych kompromisach z władzą komunistyczną, często przekraczających wszelkie dopuszczalne bariery godności i dobrego smaku. Oto szczególnie wymowny przykład podobnych zachowań z początków 1953 roku.

Ludzie z "Tygodnika Powszechnego" nagłaśniali jako dowód swego "heroizmu" to, że redakcja ta odmówiła zamieszczenia wysławiającego Stalina tekstu bezpośrednio po jego śmierci, co spowodowało zamknięcie redakcji i przejęcie jej przez PAX. Bardzo często osoby z "Tygodnika Powszechnego" i jego apologetyczni chwalcy przemilczają jednak inny fakt, nader kompromitujący dla redakcji. Otóż na krótko przed tą sprawą redakcja "Tygodnika Powszechnego" ogromnie skompromitowała się wydrukowaniem tekstu, który bardzo poderwał zaufanie do niej w środowisku czytelników. Po połknięciu tak obrzydliwej "żaby" redaktorzy "Tygodnika Powszechnego" obawiali się, że następna - panegiryk ku czci Stalina - załatwiłaby redakcję w oczach czytelników do końca.

O co chodziło? Otóż o to, że 5 lutego 1953 roku redakcja "Tygodnika Powszechnego" zdecydowała się na opublikowanie niezwykle kompromitującego ją aprobującego tekstu dla sfabrykowanego procesu księży z Kurii krakowskiej. W komentarzu redakcyjnym stwierdzono m.in.: "W toku niedawnego procesu krakowskiego zostało ujawnione, że niektórzy duchowni diecezji krakowskiej brali udział w antypaństwowej działalności konspiracyjnej, a także współpracowali z wrogimi dla interesów Polski ośrodkami wywiadu amerykańskiego. Ujawniono też przestępstwa walutowe w kurii krakowskiej. Fakty te zmuszają do zasadniczego zajęcia stanowiska.

Wymienione wyżej działania przestępcze, szkodliwe dla interesów państwa, wyrządziły też niezmierne szkody Kościołowi. Proces krakowski nie stanowi zresztą wyjątku. Zawsze, ilekroć ludzie reprezentujący w mniejszej lub większej mierze autorytet Kościoła dopuszczali się czynów sprzecznych z prawem karnym i interesem państwa, Kościół narażony był na wielkie straty. Społeczeństwo katolickie dążyć musi do kategorycznego wyeliminowania tego rodzaju niebezpieczeństw.

Angażowanie się duchownych katolickich w antypaństwową działalność konspiracyjną jest następstwem szkodliwej i opacznej tendencji do prowadzenia walki z ustrojem. Tendencjom tym, prowadzącym do konsekwencji fatalnych dla narodu i Kościoła, należy się przeciwstawić z całą stanowczością".

Publikując tego typu obrzydliwy komentarz redakcyjny, redakcja "Tygodnika Powszechnego" dobrze wiedziała, że proces kurii krakowskiej był całkowicie sfabrykowany (na sali rozpraw przebywał wysłannik "Tygodnika" ksiądz Andrzej Bardecki). Opublikowanie tego typu komentarza sprawiło, że wielu dotychczasowych czytelników odsunęło się od tygodnika. Jerzy Turowicz pisał w tekście "Porównania" z 2 stycznia 1994 roku, że jego redakcja pisała artykuły propeerelowskie "bez przyjemności, starając się nie kłamać i uważając to za cenę płaconą za ukazywanie się pisma, świadomi, że jest to z naszej strony kompromis, ale też znając dopuszczalne jego granice" [oba podkreślenia - J.R.N.]

Niestety, Turowicz najwyraźniej kłamał w tym przypadku, bo jak widać choćby w przypadku komentarza "Tygodnika Powszechnego" do sfabrykowanego procesu Kurii redaktorzy kłamali na potęgę. Nawet jeden z głównych filarów "Tygodnika Powszechnego" Stanisław Stomma przyznał w 1991 roku w publikowanych wówczas wspomnieniach, że powyższy komentarz "Tygodnika Powszechnego" o procesie Kurii "brzmi horrendalnie". Jacek Żakowski z kolei w swej książce o "Tygodniku Powszechnym" pisał: "Czterdzieści kilka lat później żyjący członkowie ówczesnej redakcji uważają na ogół, że tekst w sprawie kurii jednak zatruł butelkę, a Józefa Hennelowa mówi wręcz, że jego ogłoszenie było największym błędem całego półwiecza" (J. Żakowski, Pół wieku pod włos, czyli życie codzienne "Tygodnika Powszechnego" w czasach heroicznych, Kraków 1990, s. 18).

Redaktorzy "Tygodnika Powszechnego", podobnie jak w komentarzu na temat procesu Kurii, kłamali również w wielu innych przypadkach, znacząco "przekraczając granice dopuszczalnych kompromisów". Ileż to razy na łamach "Tygodnika Powszechnego" w latach 1945-53 można znaleźć przykłady wyraźnego oportunizmu w stosunku do władz komunistycznych (zwłaszcza w tekstach Turowicza i Stommy), popartego stylistyką piętnującą "dywersyjne sugestie", "postawy sabotażu", "hasła dywersyjne", "antypaństwową działalność obcych agentów" oraz "emigrantów wewnętrznych". Na przykład w artykule wstępnym "Tygodnika Powszechnego" z 21 września 1952 r. gromko atakowano "emigrantów wewnętrznych", którzy bojkotują rzeczywistość polską, obrażając się na historię. Opowiadając się za koncepcją PRL-owskiej służalczej przybudówki - Frontu Jedności Narodowej, autorzy "Tygodnika Powszechnego" twierdzili: "Gdy zaś chodzi o wybory, jest oczywiste, że dywersyjna propaganda wzywać będzie do bojkotu wyborów. Otóż polskie społeczeństwo wykazać powinno całkowitą obojętność wobec takich dywersyjnych sugestii".

Ktoś powie, że pisano to wszystko w najcięższych czasach pod presją stalinizmu. Kto jednak zmuszał Turowicza do napisania tak skrajnie wiernopoddańczego wobec PRL artykułu "Na dwudziestolecie PRL" 26 lipca 1964 r., zaledwie kilka miesięcy po bezwzględnych represjach władz komunistycznych wobec sygnatariuszy listu 34 intelektualistów w obronie wolności słowa?! Oto niektóre z fragmentów tego panegirycznego peanu Turowicza na cześć komunistycznej władzy: "W ciągu tych dwudziestu lat dokonane zostało ogromne dzieło odbudowy i rozbudowy życia polskiego (...) dorobek dwudziestolecia jest dziełem społeczeństwa polskiego i rządzącej nim władzy. (...) Bez tego zbiorowego wkładu pracy całego społeczeństwa nie byłoby osiągnięć, o których wyżej mowa, ale nie byłoby ich także bez planu, organizacji i kierownictwa. Organizatorem i kierownikiem tej pracy jest władza, emanacja rządzącej w Polsce od dwudziestu lat partii - Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. To ta partia nawiązując do przedwojennej tradycji KPP i do konspiracyjnej tradycji - w czasie okupacji - PPR, stworzyła obecne ramy ustrojowe naszego państwa. (...) Dziś - w dwadzieścia lat po wojnie - nikt rozsądny nie myśli o obaleniu ustroju, można powiedzieć, że ogromna większość społeczeństwa - z przekonania, czy choćby tylko z realizmu politycznego - ustrój ten zaakceptowała".

Najbardziej szokuje w tym tekście, że Turowicz, wysławiając rolę partii komunistycznej, eksponował tradycję jej poprzednika - partii zdrady narodowej KPP, a później PPR. Pominął zaś zupełnie rolę PPS-u, na którą tak chętnie powoływał się nawet krytyczny wobec tradycji KPP-owskich przywódca partii komunistycznej Władysław Gomułka. Czyżby PPS, partia Ciołkosza i Bujaka, była zbyt narodowa, ba! zbyt "nacjonalistyczna" dla Turowicza?!

Jak Turowicz bronił cenzury

Czołowi redaktorzy "Tygodnika Powszechnego" nawet w 1989 roku nie mogli się za nic wyzwolić z brzemienia dziesięcioleci oportunistycznych kompromisów najwyraźniej zakodowanych w ich umysłach na trwałe. Jakże znamienne pod tym względem było opowiedzenie się J. Turowicza przy Okrągłym Stole w 1989 roku za zachowaniem cenzury, gdyż "w obecnej sytuacji geopolitycznej cenzura jest złem koniecznym". Stanowisko J. Turowicza wywołało m.in. polemikę ze strony Ryszarda Legutko "Jak lew czyli w obronie cenzury" (krakowska "Arka" nr 25 z 1989 r.). Redaktor "Arki" nie mógł się nadziwić temu, że Turowicz przy inauguracji Okrągłego Stołu wystąpił za utrzymaniem cenzury, podczas gdy nawet szef OPZZ Alfred Miodowicz postulował jej zniesienie. 7 września 1989 roku w artykule wstępnym Turowicz akcentował, że Polska nadal jest i musi być członkiem Paktu Warszawskiego i RWPG. J. Turowicz wykorzystał ukształtowany w PRL-u obraz "Tygodnika Powszechnego" jako czasopisma "niezależnego" do przyspieszonego indoktrynowania czytelników tego tygodnika w duchu lewicowym w 1989 roku, idąc na pełne współdziałanie z "Gazetą Wyborczą", Unią Demokratyczną, a następnie Unią Wolności. Na próżno rozpaczliwie protestował przeciwko temu wyraźnemu zamanifestowaniu lewicowości "Tygodnika Powszechnego" wiosną 1989 roku jego najznakomitszy i najpopularniejszy autor - Stefan Kisielewski. Wreszcie skrajnie oburzony lewicową tendencyjnością "Tygodnika Powszechnego" i cenzurowaniem swoich tekstów przez sekretarza "TP" Romana Graczyka (później jednego z redaktorów "Gazety Wyborczej") ostatecznie zerwał z "Tygodnikiem Powszechnym".

prof. Jerzy Robert Nowak, Nasz Dziennik, 2002-10-15

powrot