W maju 1985 roku nastąpiło na Zamku Królewskim w Warszawie uroczyste spotkanie dwóch mężów stanu: uwielbianego przez Zachód Michaiła Gorbaczowa, I sekretarza KC KPZR, i prezydenta PRL gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Miało ono służyć "pogłębieniu przyjaźni polsko-radzieckiej" i "zacieśnieniu współpracy między obu krajami". Współpracę wówczas tak zacieśniano, że groziło to uduszeniem polskiej gospodarki. Dwaj Wielcy Panowie, zadowoleni z przebiegu rozmów, swoje przyjacielskie wystąpienia ubarwiali wstawkami historycznymi, mającymi prawdopodobnie wyjaśnić, jak pewne zaszłości dziejowe wpływają na kształtowanie się stosunków międzypaństwowych. Wówczas to Michaił Gorbaczow, wychowany oczywiście na historiografii sowieckiej, wypowiedział z pewną groźbą, a raczej z pouczeniem zdanie, które miało następujące brzmienie: "Gdyby nie było w 1920 roku Józefa Piłsudskiego w Kijowie, nie byłoby potem Michaiła Tuchaczewskiego pod Warszawą". Zdanie to miało wyrażać przyczyny wojny polsko-bolszewickiej i zarazem stanowić pewnego rodzaju ostrzeżenie: "Uważajcie Polaczki, bo każde wasze wystąpienie przeciwko Wielkiemu Bratu może się smutnie skończyć". Zebrani w Zamku Dostojni Goście przyjęli reprymendę poważnie, kiwając z aprobatą głowami. Nikt wówczas nie zaprzeczył, że towarzysz Gorbaczow mówi głupstwa.
Nie tylko kurtuazja spowodowała, iż zabrakło przeczenia, ale także głęboka niewiedza dygnitarzy peerelowskich, wychowanych na takiej historiografii, a raczej na jej propagandowej odmianie. W PRL bowiem przyjęto bolszewicką tezę, że wojna polsko-sowiecka rozpoczęła się od polskiej ofensywy na Kijów, w kwietniu 1920 roku. Stąd określenie "wojna dwudziestego roku", przyjęte niemal powszechnie przez ogół i fałszujące naszą historię ojczystą w skandaliczny sposób. To fałszywe określenie miało dla naszych dziejów bardzo daleko idące skutki merytoryczne, polityczne i psychologiczne. Stawiało bowiem Polaków w roli agresora dokonującego najazdu na "miłującą pokój Rosję Sowiecką" i obarczało naszych Ojców winą za potężne zawirowanie u Europie Środkowo-Wschodniej w czasach, gdy tę Europę trzeba było odbudowywać ze zniszczeń spowodowanych pierwszą wojną światową.
Argumenty o "polskim najeździe" pojawiły się najpierw w propagandzie sowieckiej, potem wszechwładnie opanowały opinię społeczną na zachodzie Europy i - o zgrozo! - zadomowiły się także w polskiej publicystyce, a nawet w historiografii.
Geneza wojny polsko-bolszewickiej zajmuje ważne miejsce w dziejach Polski i czas wreszcie, aby przedstawić ją zgodnie z prawdą.


Idea rewolucji światowej

Po objęciu władzy w Rosji w listopadzie 1917 r. bolszewicy przystąpili do rozszerzenia swego panowania na całe dawne państwo rosyjskie, w tym na obce narodowo ziemie, znajdujące się przed pierwszą wojną w granicach imperium carskiego. Aby usprawiedliwić podbój małych narodów znajdujących się na obrzeżach państwa, wymyślono teorię "rewolucji z zewnątrz", zakładając, że siły rewolucyjne są w tych państwach za słabe, aby samemu dokonać przewrotu. Wobec tego z "pomocą" komunistom lokalnym miała przyjść bolszewicka siła zbrojna. Najpierw była to Czerwona Gwardia i zrewoltowane pułki frontowe pod dowództwem komunistów, a od marca 1918 r. Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona.
Na tym jednak nie koniec. Włodzimierz Lenin, sprawca bolszewickiego przewrotu z listopada 1917 r., był przekonany, że nie tylko zrewoltowane Niemcy i Austro-Węgry rozpoczną u siebie natychmiast rewolucje, ale również proletariat Szwajcarii i Stanów Zjednoczonych tylko czeka, aby wywołać bolszewicką rewolucję. Były to oczywiście tylko marzenia Lenina, nieoparte na żadnych konkretnych podstawach. Niemniej jednak bolszewicy wierzyli w wybuch wszechświatowej rewolucji proletariackiej, która doprowadzi do powstania Światowej Republiki Rad. Niesienie "rewolucji z zewnątrz" do krajów Europy Zachodniej było jednak możliwe dopiero po usunięciu przeszkody, jaką stanowiły armie niemieckie i austro-węgierskie na froncie wschodnim. Lenin przewidywał, iż nastąpi to wówczas, gdy państwami centralnymi wstrząśnie rewolucja.
Na trasie zapowiadanej bolszewickiej agresji na Zachód leżały także ziemie polskie. I tu mamy do czynienia z fenomenem nieznanym chyba nigdzie indziej na świecie. Otóż
27 grudnia 1917 r. rozpoczęły się w Brześciu Litewskim rozmowy niemiecko-bolszewickie, zmierzające do zawarcia pokoju na froncie wschodnim. Jednak po pierwszej fazie rokowań zostały zerwane, gdyż między partnerami były zbyt wielkie rozbieżności. Obie strony doszły jednak do porozumienia w sprawie państwa polskiego, które jeszcze w owym czasie nie istniało. 16 stycznia 1918 r. bolszewicy zawarli z cesarskimi Niemcami układ wymierzony przeciwko państwu polskiemu! Punkt 6 tego układu głosił: "Rada Komisarzy Ludowych przy pomocy swych przedstawicieli na przyszłym Kongresie Pokojowym zaprotestuje w imię haseł socjalizmu i w imię uniknięcia dalszych wojen przeciwko formowaniu armii polskiej i polskiego ministerium wojny".
Wysokie strony uzgodniły wspólne postępowanie przeciwko przyszłemu państwu polskiemu także w innych dziedzinach: wytyczaniu granic (rabunku ziem polskich), stosowaniu nacisku gospodarczego i politycznego wobec Polski, a także zagwarantowały sobie bezkarną działalność własnych agentów. Ze strony rosyjskiej układ podpisał m.in. Nikołaj U. Krylenko - naczelny wódz i komisarz ludowy spraw wojskowych, Mojżesz S. Uricki - komisarz Ministerstwa Spraw Zagranicznych, i Feliks Edmundowicz Dzierżyński - przewodniczący krwawej Czerezwyczajki.
Tego samego dnia w sowieckiej kwaterze wojskowej odbyła się tajna narada, w której uczestniczyła wojskowa delegacja niemiecka z majorem Boelkem na czele. Zobowiązano się wzajemnie "tępić bezwzględnie" na obszarach litewsko-białoruskich "elementy wrogie", wśród nich w pierwszym rzędzie organizacje polskie, takie jak Polska Organizacja Wojskowa (POW), i stosować względem nich "najostrzejsze środki aż do rozstrzelania włącznie".
Niepoprawnym zwolennikom określenia "wojna dwudziestego roku" przypominamy, iż działo się to dwa lata i cztery miesiące przed piątą polską ofensywą, czyli przed uderzeniem wyprzedzającym na Kijów, w kwietniu 1920 r.
Tymczasem pod koniec 1918 roku wydarzenia rozgrywające się w Europie zdawały się wskazywać, iż Lenin miał rację, oczekując na wybuch rewolucji. 3 listopada 1918 r. rozpoczęło się w Niemczech wrzenie rewolucyjne, 11 listopada Niemcy podpisały zawieszenie broni w Compiegne pod Paryżem, 13 listopada Rada Komisarzy Ludowych unieważniła Traktaty Brzeskie zawarte w marcu z państwami centralnymi. Upadek Niemiec i Austro-Węgier otwierał nowe perspektywy przed Rosją Sowiecką. Wszystko wskazywało na to, iż sprawdzają się przewidywania Lenina. On sam napisał potem w swych "Dziełach":
"(...) Kryzys w Niemczech dopiero się rozpoczął. Zakończy się on nieuchronnie przejęciem władzy politycznej w ręce niemieckiego proletariatu. Proletariat Rosji śledzi wydarzenia z ogromną uwagą i radością... Stawia on sprawę wytężenia wszystkich sił celem przyjścia z pomocą robotnikom niemieckim... Teraz potrzebna jest nam armia licząca trzy miliony ludzi. Możemy mieć taką armię i będziemy ją mieli. Dzieje świata w ostatnich dniach niezwykle przyspieszyły swój bieg ku światowej rewolucji robotniczej (...)".
Na froncie wschodnim uległy szybkiemu rozpadowi armie austro-węgierskie, a ich żołnierze zaczęli samowolnie wracać do domów. Niemieckie armie "Oberost" zachowały karność, ale utworzone w ich oddziałach rady żołnierskie zażądały od dowództwa zorganizowanego powrotu do Vaterlandu. Nie było mowy, aby Niemcy na polecenie Ententy pozostali nadal na wschodzie i stanowili zaporę przeciwko rewolucji bolszewickiej. Pod naciskiem rad żołnierskich dowództwo "Oberostu" zawarło umowę z sowieckimi władzami, w myśl której ewakuowane tereny zajmowała sukcesywnie Armia Czerwona, przejmując jednocześnie od Niemców sprzęt wojskowy, magazyny i środki transportu.


"Czerwony marsz"

17 listopada 1918 roku specjalnie utworzona bolszewicka Armia Zachodnia rozpoczęła "czerwony marsz" na Europę. Miał on zapoczątkować wielką proletariacką rewolucję światową. Wierzono, że europejska klasa robotnicza przyjmie radośnie dyktaturę komunistyczną, niesioną na bagnetach krasnoarmiejców. Wiele oznak wskazywało na to, że bolszewicy mogą liczyć na sukces. Zmęczone wojną społeczeństwa dawały wiarę pięknym hasłom o pokoju, sprawiedliwości i dobrobycie; wykrwawione armie rozchodziły się do domów, w wielu krajach Europy wybuchały rewolucje... Jednak groźniejsza od tego wszystkiego była nieprawdopodobna wprost ślepota polityczna przywódców i polityków państw zachodnich.
Wydawało się, że droga do Europy Zachodniej jest dla Armii Czerwonej niemalże otwarta, gdy niespodziewanie na trasie przemarszu pojawiła się przeszkoda. Było nią, liczące sobie zaledwie sześć dni, odradzające się po latach niewoli niepodległe państwo polskie. Aby rewolucyjny pochód był kontynuowany, należało Polskę zniszczyć! Marsz na niepodległą Polskę usprawiedliwili historycy bolszewiccy w następujący sposób:
"Załamanie się okupacji niemieckiej postawiło rząd sowiecki przed zadaniem wyzwolenia tych obszarów i wprowadzenia tam władzy radzieckiej. Dla osiągnięcia tego celu strategia sowiecka musiała skierować swe wojska na kraje bałtyckie: Litwę, Białoruś i Ukrainę oraz wykonać marsz ku Warszawie... [jednocześnie obiecano] "pomoc wojskową Polakom, Litwinom i Ukraińcom w walce o ustanowienie na ich ziemiach władzy robotników i chłopów".
Lew Trocki, pełniący wówczas funkcję ministra wojny (komisarza do spraw wojskowych) tak skomentował "czerwony marsz": "Przez Kijów wiedzie droga bezpośrednia do połączenia się z rewolucją austro-węgierską, tak jak przez Psków i Wilno prowadzi do bezpośredniego kontaktu z rewolucją w Niemczech".
Nie zwracając uwagi na prawdziwe życzenia ludności, na których tereny miała wkroczyć Armia Czerwona, 29 listopada 1918 roku Lenin zobowiązał jej naczelne dowództwo do aktywnego wspierania poczynań komunistów na trasie przemarszu:
"Wraz z posuwaniem się naszych wojsk na Zachód i na Ukrainę powstają terytorialne tymczasowe Rządy Radzieckie, powołane do umocnienia Rad w terenie. Okoliczność ta ma tę dobrą stronę, że stwarza sprzyjającą atmosferę do dalszego posuwania się naszych wojsk. Wobec tego prosimy o wydanie kadrze wojskowej odnośnych jednostek wojskowych dyrektywy, ażeby wojska nasze udzielały wszechstronnego poparcia tymczasowym Rządom Radzieckim Łotwy, Estonii, Ukrainy i Litwy, ale, rzecz oczywista, tylko Rządom Radzieckim".
Zgodnie z tymi dyrektywami wszędzie na zajmowanych obszarach, zaraz po opanowaniu obcego narodowo terytorium, tworzono lub przywożono przygotowane wcześniej "czerwone rządy narodowe", które proklamowały jedność z Rosją Sowiecką na "zasadzie federacji" i zostawały z kolei uznawane za "wyraz proletariackiego określenia". Na przełomie roku 1918/1919 istniały już rządy bolszewickie na skrawkach terytorium Finlandii, Estonii, Łotwy, Ukrainy, Białorusi i Litwy. Było to praktyczną realizacją zasady "rewolucji z zewnątrz", ale stawiało Rosję Sowiecką w stan konfliktu zbrojnego z powstałymi wcześniej, narodowymi rządami tych państw.
Jak w praktyce ma wyglądać realizacja hasła o "wolności ludów", cynicznie określił Józef Stalin, komisarz do spraw narodowościowych, w swej książce "Marksizm a zagadnienia narodowo-kolonialne". Pisał w niej: "Jesteśmy przeciwko oddzieleniu kresów obcoplemiennych od Rosji, ponieważ oddzielenie w tym wypadku oznacza imperialistyczną niewolę dla kresów, osłabienie mocy rewolucyjnej Rosji, wzmocnienie pozycji imperializmu".
Tak w wykonaniu bolszewickim wyglądał dekret "O samostanowieniu narodów", ogłoszony przez Radę Komisarzy Ludowych (3 XII 1917 r.).
W styczniu 1919 r. na III Wszechrosyjskim Zjeździe Rad Stalin utożsamił hasło samookreślenia narodów z zasadą "tworzenia federacji republik narodowościowych pod zwierzchnictwem Rosji Sowieckiej", a Zjazd uchwalił, że nowa Rosja "organizuje się na zasadzie swobodnego związku wolnych narodów, jako federacja sowieckich republik narodowych". Jaśniej nie można było tego przedstawić.


Czy Polska ma się stać kozacką?

Bolszewicy od samego początku ostrzyli sobie zęby na Polskę. Zakładali oni, że Polska jako jedno z pierwszych państw zostanie zsowietyzowana i to przy pomocy "rewolucji z zewnątrz". Przy założeniu, że Europę ogarnie rewolucja powszechna i że powstanie federacja sowieckich republik "narodowych" - Polska miała być jedną z takich republik. W tym też kierunku poszły działania władz bolszewickich.
Już od końca 1917 roku przystąpiono do formowania polskich rewolucyjnych jednostek wojskowych, które w październiku 1918 r. połączone zostały w Zachodnią Dywizję Strzelców. Opisywany wcześniej układ z Niemcami przeciwko państwu polskiemu (16 I 1918 r.) miał za zadanie osłabienie przyszłej Polski, aby stała się łatwym łupem bolszewików. W lecie 1918 roku powołano w Moskwie do życia krótkotrwały "komunistyczny rząd polski" ze Stefanem Heltmanem na czele. Zarówno ten "rząd", jak i jednostki wojskowe przygotowywano na okres, gdy zaistnieją warunki do utworzenia Polskiej Republiki Rad. Uważano bowiem, iż wobec słabości ruchu komunistycznego na ziemiach polskich "pomoc" z zewnątrz będzie konieczna.
Na ziemiach oddzielających bolszewików od odradzającej się Polski jeszcze w czasie okupacji niemieckiej uaktywniły się przeciwstawne sobie siły. Pod protektoratem Niemców tworzyły się lokalne władze narodowe, a komuniści, mając poparcie niemieckich Rad Żołnierskich, na wpół jawnie przygotowywali się na przyjście Armii Czerwonej. W odpowiedzi na to w większych skupiskach polskich, jak Mińsk, Słuck, Wilno, Kowno, Lida, Grodno i inne, zaczęły się formować oddziały samoobrony. Składały się one z byłych oficerów i żołnierzy rozbrojonych przez Niemców Korpusów Polskich, członków POW i patriotycznej młodzieży. Dekretem Naczelnika Państwa z 7 grudnia 1918 r. samoobrony uznane zostały za część składową Wojska Polskiego, a ich naczelnym dowódcą został gen. Władysław Wejtka. Jednocześnie na wniosek nowo utworzonego Komitetu Obrony Kresów rząd podjął decyzję o udzieleniu im pomocy finansowej.
Maszerujące przez Białoruś jednostki sowieckiej Armii Zachodniej już w początkach grudnia 1918 r. napotkały opór. Część oddziałów Samoobrony Mińska i Słucka nie zdążyła wycofać się z grupą płk. S. Kobordo na zachód i przechodząc do działań partyzanckich przetrwała do wiosennej ofensywy polskiej.
Na przełomie grudnia i stycznia 1918/1919 r. zostały pokonane przez bolszewików Samoobrony Święcian, Lidy i kilka mniejszych. Oddziały wileńskie pod dowództwem gen. Stefana Mokrzeckiego po rozbiciu Rady Delegatów komunistycznych w mieście stoczyły ciężki trzydniowy bój z Zachodnią Dywizją Strzelców, po czym 5 stycznia 1919 r. wycofały się, ale na południe.
W Mińsku zajętym przez Armię Czerwoną 31 grudnia 1918 r. ogłoszono utworzenie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej. Na jej czele stanął dowódca armii Aleksander Miasznikow i dyplomata bolszewicki Adolf Abramowicz Joffe. W skład rządu weszli poza tym prawie sami komuniści żydowscy z centralnych ziem polskich. Jednocześnie utworzono Radę Rewolucyjno-Wojskową Polski pod dowództwem Samuela Łazowerta.
Sytuacja powtórzyła się, gdy w lutym 1919 r. powołano Litewsko-Białoruską Republikę Rad (Lit-Bieł), we władzach której oprócz premiera W. S. Mickiewiczjusa-Kapsukasa - nie było Białorusinów i Litwinów, tylko żydowscy i polscy komuniści.
Przygotowywano w ten sposób kadry i wojsko przyszłej Polskiej Republiki Rad. Określiła to już 13 grudnia 1918 r. gazeta "Młot", wydawana przez komunistę pochodzenia żydowskiego Juliana Leszczyńskiego-Leńskiego:
"Na ulicach Łodzi, Warszawy i Zagłębia proletariat polski sięga po władzę. My tutaj wykuwamy siłę, która w odpowiedniej chwili okaże mu pomoc należną... Sen o szpadzie rozpryśnie się może w rzeczywistości młota międzynarodowej rewolucji".
"O ile rodacy Leńskiego odcinali się całkowicie od polskich marzeń i tradycji i chcieli narzucić obce wzorce, o tyle Polacy nie porzucali marzeń o szpadzie" (Stefan Żeromski) i realizowali wizję niepodległej Ojczyzny. W związku z tym bolszewicy powiększali systematycznie siły swego Frontu Zachodniego, a szczególnie Zachodniej Dywizji Strzelców, która miała odegrać doniosłą rolę w polskiej rewolucji z zewnątrz". Mówiła o tym odezwa komisariatu do żołnierzy:
"...na bagnecie swoim... robociarz polski niósł honor i wyzwolenie Polski spod jarzma kapitału, a teraz wypadnie mu wyruszyć na spotkanie wroga - polskiej kontrrewolucji...".
28 grudnia 1918 r. komuniści zbrojnie opanowali Zamość i mobilizowali się do przejęcia władzy w innych miastach, a propaganda bolszewicka zaczęła zapowiadać konieczność "wprowadzenia zasady samostanowienia" na ziemiach polskich.
Włodzimierz Lenin w liście do robotników Europy i Ameryki stwierdził z zadowoleniem:
"Teraz, 12 stycznia 1919 roku, widzimy potężny ruch sowiecki nie tylko na terenach dawnego imperium cara, na przykład na Łotwie, w Polsce, na Ukrainie, lecz także w krajach zachodnioeuropejskich, zarówno neutralnych (Szwajcaria, Holandia, Norwegia), jak i tych, które ucierpiały wskutek wojny (Austria, Niemcy). W Niemczech, które są szczególnie ważne i charakterystyczne jako jeden z najbardziej przodujących krajów kapitalistycznych - rewolucja od razu przybrała formy 'radzieckie'".
Tego samego dnia wieczorem dowództwo Armii Czerwonej wydało rozkaz przejścia do II fazy "czerwonego marszu" na Zachód, tj. wykonania planu "Operacja Wisła". Jego celem było "głębokie rozpoznanie poprzez dojście do Wisły, a jeżeli warunki pozwolą, to udzielenie pomocy rewolucji komunistycznej w Niemczech".
Piłsudski, na razie bezsilnie obserwujący rozwijającą się ofensywę Armii Czerwonej, zarządził pierwszy pobór obowiązkowy do wojska i stwierdził:
"Bolszewicy poprzez Polskę mają zamiary złączyć się z bolszewizmem na zachodzie, z ruchem spartakusowców niemieckich. Operacje wojsk bolszewickich przez obsadzenie Wilna osiągnęły ważny sukces polityczny i militarny, oddziałujący niepokojąco na społeczeństwo, a podniecająco na bolszewizm lokalny".
Pomyślny przebieg "czerwonego marszu" na Zachód i wystąpienia rewolucyjne w innych krajach wywołały nastroje optymizmu w kierownictwie sowieckim. Już 26 stycznia 1919 r. Lenin stwierdził:
"Odnieśliśmy szereg zwycięstw zarówno na froncie zewnętrznym, jak i na froncie wewnętrznym... Jesteśmy bliscy całkowitego i zdecydowanego zwycięstwa w skali nie tylko rosyjskiej, lecz i międzynarodowej".
Ta przesadna wiara bolszewików w szybkie zwycięstwo rewolucji światowej nie wynikała z realnej oceny sytuacji, ani nawet z entuzjazmu rewolucyjnego, lecz była wynikiem doktryny głoszącej, że wszyscy robotnicy są zwolennikami rewolucyjnych przemian. Twierdzenie Lenina, iż "imperializm jest ostatnim stadium kapitalizmu" przyjęte zostało jako dogmat i zgodnie z nim lada moment miał nastąpić upadek kapitalizmu. Stąd przekonanie, że rewolucja ogarnie także Szwajcarię i USA.
Sytuacja odradzającego się w tym czasie państwa polskiego była tragiczna. Zorganizowane już jako tako na ziemiach centralnych, na pozostałych znajdowało się jeszcze w stadium początkowego tworzenia i zagrożone było ze wszystkich stron. W Małopolsce Wschodniej trwały krwawe walki z Ukraińcami Galicyjskimi, na Wołyniu z wojskami Ukrainy Naddnieprzańskiej, na Śląsku z trudem powstrzymywano ofensywę Czechów w kierunku Krakowa; w Wielkopolsce Niemcy rozpoczęli natarcie na całym froncie. W obliczu zagrożenia ze wszystkich stron pospiesznie formowano Wojsko Polskie. W początkach lutego 1919 r. liczyło już ono około 100 tysięcy żołnierzy wysyłanych w trybie natychmiastowym, jeszcze w trakcie organizacji, na wszystkie fronty. Brytyjski historyk Norman Davies pisze, iż:
"Kraj broniony był przez obszarpane oddziały, rozproszone po Polsce od Wojny Światowej i nie mające nic wspólnego ze sobą poza wiernością do Rzeczypospolitej i Piłsudskiego jako Naczelnego Wodza".
Byli to jednak żołnierze o najwyższych walorach moralnych i dużej sprawności bojowej. Z nich wydzielone zostały dwa zgrupowania: północne, gen. Wacława Iwaszkiewicza, i południowe, gen. Antoniego Listowskiego. Oddziały te w dniach 9-14 lutego 1919 r. przesunęły się zgodnie z wcześniejszym układem przez strefę wojsk Oberostu i zajęły linię obronną: Niemen od miast Skidel - Prużany - Kobryń. Dołączyły do nich partyzanckie oddziały samoobron i w ten sposób stworzony został front przeciwbolszewicki, posiadający w swoich szeregach około 10 tysięcy żołnierzy, przeciwko 45-tysięcznej sowieckiej Armii Zachodniej Aleksandra Miasznikowa.
14 lutego 1919 r. doszło do bitwy o Berezę Kartuską, w której oddział kapitana Piotra Mienickiego rozbił bolszewicki garnizon, 17 lutego oddział płk. Sandeckiego stoczył zwycięską bitwę z Armią Czerwoną pod Maniewiczami, 19 lutego oddziały polskie zajęły Białystok, a 21 grupa gen. W. Iwaszkiewicza pobiła pod Żelwainką oddziały bolszewickie. Niewypowiedziana wojna polsko-bolszewicka weszła w nową fazę.
Wojna polsko-bolszewicka, tocząca się w latach 1918-20, została Polsce narzucona przez Sowietów realizujących "czerwony marsz" na Zachód. Było to zderzanie się przeciwnych ideologii: idei REWOLUCJI ŚWIATOWEJ i wynikającej z tego ponadnarodowej republiki rad oraz idei odrodzenia się NARODOWEGO PAŃSTWA POLSKIEGO. To właśnie wyróżniało tę wojnę od innych lokalnych walk europejskich i nadawało jej o wiele większe, międzynarodowe znaczenie.
Żołnierz Polski ratował Europę od zalewu bolszewizmu.

dr Andrzej Leszek Szcześniak, Nasz Dziennik, 2002-08-14

powrot