Ważnym, wymagającym szerszego naświetlenia elementem historii zajść w Kielcach jest wielokrotnie zafałszowywana przez komunistyczną władzę i propagandę sprawa stosunku Kościoła katolickiego w Polsce do wydarzeń kieleckich.
Już 7 lipca 1946 roku, trzy dni po zajściach, miejscowe władze PPR i PPS "wysmażyły" dość szczególną rezolucję dążącą do obciążenia Kościoła katolickiego rzekomą współodpowiedzialnością za ukształtowanie nastrojów pogromowych. W rezolucji Komitetów Wojewódzkich PPR i PPS stwierdzano m.in.: "Działalność kleru katolickiego w województwie kieleckim, coraz bardziej ofensywnego i napastliwego w stosunku do obozu rządowego i samego rządu, sprzyjała nasileniu nastrojów pogromowych" (cyt. za: "Antyżydowskie wydarzenia kieleckie 4 lipca 1946 roku. Dokumenty i materiały", oprac. S. Meducki, Kielce 1994, t. II, s. 119).

W rezolucji KW PPR i PPS jako jeden z głównych postulatów wysunięto żądanie: "Pociągnięcia do odpowiedzialności tych osób z kleru katolickiego w Kielcach, które przez swe zaczepne wystąpienia antyrządowe z ambon przygotowały nastroje pogromu i zbrodni" (tamże, s. 119).

Na kwestię atakowania duchowieństwa katolickiego w związku ze zbrodnią kielecką wyraźnie naciskano w kręgach Centralnego Komitetu Żydów Polskich (CKŻP). Przedstawiciel PPR w Prezydium tego Komitetu Paweł Żelicki akcentował, że "w kampanii za granicą przeciw ośrodkom, które inspirowały i przeprowadzały akcję, należy wskazać na udział wśród kieleckich napastników wojskowych w mundurach z napisem Poland oraz na zachowanie się kleru" (podkr. J.R.N.; cyt. za: K. Kersten "Polacy, Żydzi, komunizm. Anatomia półprawd 1939-68", Warszawa 1992, s. 104).

Oszczercze wystąpienia antykatolickie za granicą - zgodnie z życzeniami przedstawiciela Centralnego Komitetu Żydów Polskich - okazały się bardzo skuteczne. Dotąd w części fanatycznych środowisk żydowskich (m.in. w książce Alana M. Dershovitza "Chutzpah", który jest adwokatem rabina A. Weissa) upowszechnia się grubiańskie oszczerstwa przeciwko Kościołowi katolickiemu w Polsce w związku ze zbrodnią kielecką.

Wojsko nie dopuściło księży

Echa antykościelnej propagandy komunistycznej przez całe dziesięciolecia odzywały się w różnych reżimowych enuncjacjach propagandowych. Na przykład jeszcze w 1987 roku rzecznik prasowy rządu PRL Jerzy Urban posunął się do insynuacji, zarzucającej Kościołowi katolickiemu, że nie zdecydował się na potępienie pogromu poza ogólnikową odezwą wzywającą do zachowania spokoju w mieście. Enuncjacja Urbana wywołała protestacyjne oświadczenie kieleckiej kurii diecezjalnej ("Tygodnik Powszechny" z 4 października 1987 r.), ponownie skontrowane przez Urbana ("Tygodnik Powszechny" z 8 listopada 1987 r.).

Manipulacje propagandy komunistycznej w Polsce i niektórych środowisk zagranicznych na temat rzekomej bierności Kościoła wobec zajść lub nawet wspierania ich przez kształtowanie nastrojów propagandowych były wręcz jaskrawym zafałszowaniem faktycznej sytuacji z lipca 1946 roku. Z licznych udokumentowanych relacji wynika, że dwaj duchowni, w tym ks. kanonik Roman Zelek, udali się na miejsce zajść już około godz. 11.00, a więc w trakcie pierwszej fazy ataku na dom żydowski. U wejścia na ulicę Planty napotkali jednak kordon wojskowo-milicyjny i posterunek karabinu maszynowego. Wojskowi pełniący straż nie dopuścili jednak księży na miejsce zajść (zob. szerzej Z. Wrona, Kościół wobec pogromu Żydów w Kielcach, [w:] "Pamiętnik Świętokrzyski - Studia z dziejów kultury chrześcijańskiej", Kielce 1991, s. 285-286; J. Śledzianowski "Pytania nad pogromem kieleckim", Kielce 1999, s. 152-154). O tym, że wojsko nie dopuściło księdza Zelka na miejsce zajść, pisano w polemizującym z tekstem Urbana oświadczeniu kieleckiej kurii diecezjalnej ("Tygodnik Powszechny" z 4 października 1987 roku).

Znamienne, że fałszujący historię rzecznik prasowy rządu Wojciecha Jaruzelskiego Jerzy Urban, próbując maksymalnie pomniejszyć, a nawet zamazać rolę duchowieństwa kieleckiego w próbie spacyfikowania zajść, pisał w swej "Odpowiedzi na oświadczenie Kurii kieleckiej": "Dziś więc Kuria kielecka powołuje się na słowa prymasa o tym, że jeden ksiądz biegł uspokajać mordującą tłuszczę, ale nie puszczono go przez kordony wojska. Jak z tym było, nikt dziś nie dociecze. Wątłe to jednak świadectwo na rzecz postawy Kurii w 1946 r. (por. List rzecznika prasowego rządu, "Tygodnik Powszechny", 8 listopada 1987 r.).

Wbrew twierdzeniom Urbana, że "nikt dziś nie dociecze" w tej sprawie, obecnie powszechnie uznaje się, że wojsko uniemożliwiło próbę pacyfikacji nastrojów przez księży. Przyznaje to nawet tak stronnicza w swych próbach podważenia twierdzeń o Kielcach w 1946 roku jako prowokacji sowieckiej Krystyna Kersten.

W swej książce napisała, że: "Uniemożliwiona została interwencja duchowieństwa (...). Przedstawiciele kurii, księża Roman Zelek, Mośliński zatrzymani zostali przez wojsko" (K. Kersten "Polacy, Żydzi, komunizm. Anatomia półprawd 1939-68", Warszawa 1992, s. 128).

O sprawie zatrzymania księży przez wojsko i niedopuszczeniu ich na miejsce zajść szeroko piszą w oparciu o udokumentowane fakty tacy autorzy, jak: ksiądz Jan Śledzianowski, Krzysztof Kąkolewski, historyk Roman Buczek. Mówił o tym również inny historyk - ks. prof. Daniel Olszewski, członek Komisji Kościelnej, przygotowującej obchody 50. rocznicy zajść antyżydowskich w Kielcach (por. wywiad J. Pisiewicz z ks. prof. D. Olszewskim: "Kościół wobec zajść antyżydowskich w Kielcach", "Słowo - Dziennik katolicki", 28 czerwca 1996 r.).
Pisał o tym w ważnej, a przemilczanej na ogół przez badaczy krajowych pracy zbiorowej polonijnych autorów "Kielce - July 4, 1946. Backround, Context and Events" (Toronto and Chicago 1996, s. 98) słynny naukowiec polonijny prof. Iwo C. Pogonowski.

Warto przytoczyć w związku z całą sprawą uwagi Krzysztofa Kąkolewskiego, który uważa, że księża nie mieli szans na wywarcie szerszego wpływu na postawę oficerów dowodzących kordonem osaczającym dom żydowski na Plantach.

Według Kąkolewskiego: "(...) Siły bezpieczeństwa: KBW, UB nie tylko z natury swojej pozbawione były duszpasterzy, ale przeznaczone m.in. do walki z Kościołem. Kadra oficerska była wychowywana w antyreligijnym i ateistycznym duchu. W jakiej mierze księża Zelek i Danilewicz zdawali sobie z tego sprawę - teraz trudno odtworzyć. Raczej nadawali się na jeszcze dwie ofiary rozszalałych żołdaków, a ich pojawienie się w najlepszym wypadku mogło wywołać śmiech i szyderstwa.
Nad księżmi zawisło też inne niebezpieczeństwo. Gdyby oficerowie, którzy ich powstrzymali i kazali zawrócić, mieli instrukcję, że pogrom będzie przypisany duchowieństwu katolickiemu, to księży by dopuszczono na teren zbrodni i tam aresztowano jako podżegaczy. Ponieważ jednak postanowiono oskarżyć Kościół w sposób ogólnikowy i obarczyć go odpowiedzialnością tylko za domniemane nauczanie w duchu antysemickim, co miało doprowadzić do pogromu, to nie wyłapywano i nie aresztowano księży - co zresztą i tak byłoby możliwe potem w ich parafiach. (...)
Odwrót księży być może ocalił im życie. Być może ich odarte z sutann ciała - jak obdarto Żydów z ich odzienia - zmieszane byłyby z żydowskimi ofiarami" (K. Kąkolewski "Umarły cmentarz", Warszawa 1996, s. 113-114, 115).

Przytoczyłem tu szerzej informacje o zablokowanej przez oficerów wojska próbie przerwania zajść przez księży z kurii kieleckiej, bo fakty te ciągle są przemilczane lub negowane w wielu propagandowych opracowaniach na temat zajść kieleckich.
W niektórych antypolskich publikacjach żydowskich na Zachodzie wręcz głosi się, że ze strony kurii biskupiej w ogóle odmówiono zareagowania na prośbę o pomoc ze strony miejscowego przywódcy żydowskiego (por. np. tekst Sheldona Kirshnera "Circumstances surrounding 1946 pogrom remain a mystery", "The Canadian Jewish News", 4 lipca 1946 r.). Prostowała te kłamstwa znana obrończyni polskości Hanna Sokolska, wówczas przewodnicząca Oddziału Kongresu Polonii Kanadyjskiej w Toronto, w tekście "The Bishop's role in Kielce pogrom", "The Canadian Jewish News", 5 września 1996 r.).

Odezwa kościelna w sprawie zajść

Wbrew twierdzeniom Urbana, że Kościół nie zdecydował się na potępienie zajść poza ogólnikową odezwą z 11 lipca 1946 roku, pomimo nieobecności ordynariusza diecezji, księdza biskupa Cz. Kaczmarka, Kuria wydała odezwę do wszystkich proboszczów w diecezji kieleckiej, jednoznacznie piętnującą zbrodnię. Podaję niżej jej pełną treść, obalając w ten sposób kłamstwo Urbana o rzekomej ogólnikowości tej odezwy.

Odezwa
Do wszystkich Przewielebnych Księży
Proboszczów DIECEZJI KIELECKIEJ

Kuria Diecezjalna poleca odczytać w najbliższą niedzielę z ambony na wszystkich Mszach św., bez żadnych komentarzy, następującą odezwę:

Podstawową zasadą katolicyzmu, obok miłości Boga, jest miłość bliźniego bez względu na pochodzenie, narodowość i wyznanie. Do najwyższych wartości doczesnych bliźniego należy jego życie i zdrowie, a poszanowanie tego życia i zdrowia jest naczelnym nakazem prawa miłości bliźniego.
Wypadki, które rozegrały się w Kielcach dnia 4 lipca br. wbrew tym świętym i niewzruszonym zasadom, zgasiły życie wielu osób, a jeszcze większą liczbę przyprawiły o ciężkie rany.
Podając to z ubolewaniem do wiadomości, musimy sobie jasno zdać sprawę z tego, iż fakt rozmyślnego zabójstwa jest zbrodnią, wołającą o pomstę do Boga i jako taki godzien całkowitego i bezwzględnego potępienia. Fakt ten jest tym karygodniejszy, gdy się dzieje na oczach młodzieży i nieletnich dzieci. Potępiając powyższe czyny, w imię poszanowania prawa Bożego, nakazu własnego sumienia, wspaniałych tradycji polskich oraz honoru Polaka-katolika, Kuria Diecezjalna Kielecka wzywa katolickie społeczeństwo diecezji kieleckiej do zachowania spokoju, opanowania się oraz zrozumienia powagi chwili w interesie własnym i Narodu. Niechaj żaden katolik nie da się zwodzić nikomu, kto by go chciał pchnąć do podobnych czynów.

Kielce, dnia 11 lipca 1946 roku

Ks. dr Józef Rybczyk
Notariusz
Ks. mgr Piotr Dudziec
w zast. Wikariusz Generalny

(cyt. za J. Śledzianowski "Pytania nad pogromem kieleckim", Kielce 1999, s. 165).

Sprawa wydarzeń kieleckich, a zwłaszcza ich prawdziwych inspiratorów, była ogromnie trudna do rozpoznania bezpośrednio po wydarzeniach. Stąd tym większe znaczenie miała decyzja w tej sprawie podjęta przez kieleckiego biskupa ordynariusza Czesława Kaczmarka. 24 lipca 1946 roku, po powrocie z urlopu zdrowotnego biskup Kaczmarek powołał specjalną komisję dla zbadania przyczyn zajść w Kielcach. Po bardzo gruntownych analizach przygotowała ona potajemnie raport, dostarczony ambasadorowi USA w Warszawie, wskazujący na odpowiedzialność ówczesnej władzy partyjno-policyjnej. Właśnie trafienie przez UB na ślady tego raportu było w niemałej mierze tym, co spowodowało późniejsze komunistyczne represje wobec ks. biskupa Kaczmarka i jego sfabrykowany proces w 1953 roku (por. ks. H. Wojtunik "Ks. biskup Czesław Kaczmarek a sprawa pogromu kieleckiego", Toronto, polonijny "Głos Polski" z 6 grudnia 1996 r.).

Oświadczenie Prymasa Hlonda

Oficjalne stanowisko Kościoła katolickiego w Polsce najszerzej sformułował ówczesny Prymas Polski kardynał August Hlond w wywiadzie udzielonym amerykańskim dziennikarzom 11 lipca 1946 r. Wcześniej kardynał Hlond rozmawiał na temat zbrodni kieleckiej z ambasadorem USA w Polsce Arthurem Bliss-Lane. Ambasador wspominał w swej książce: "Kiedy 6 lipca odwiedziłem kardynała Hlonda, Prymasa Polski, był on głęboko poruszony kielecką masakrą". (A. Bliss-Lane "Widziałem Polskę zdradzoną", wydawnictwo podziemne "Krąg", Warszawa 1984, s. 133). W czasie wywiadu udzielonego dziennikarzom amerykańskim 11 lipca 1946 roku Prymas Polski złożył wobec nich następujące oświadczenie.

Oświadczenie

1) Kościół katolicki zawsze i wszędzie potępia wszelkie mordy. Potępia je też w Polsce bez względu na to, przez kogo są popełniane i bez względu na to, czy popełniane są na Polakach czy na Żydach, w Kielcach lub innych zakątkach Rzeczypospolitej.
2) Przebieg nieszczęsnych i ubolewania godnych wypadków kieleckich wykazuje, że nie można ich przypisać rasizmowi. Wyrosły one na podłożu całkiem odmiennym, bolesnym a tragicznym. Wypadki są potwornym nieszczęściem, które mnie napełnia smutkiem i żalem.
3) Duchowieństwo katolickie w Kielcach spełniło swoje zadania. Gdy wieść o wypadkach dotarła do kleru, ks. Roman Zelek, proboszcz parafii katedralnej, pobiegł na miejsce, ale u wejścia w ulicę Planty został przez wojsko zawrócony. Gdy kordony wojskowe zostały zwinięte, pięciu księży udało się na miejsce wypadków, gdzie zauważyli, że tłumów już nie było; były tylko mniejsze grupy, którym przedstawiciel Kurii biskupiej radził, by wróciły do domu.

Następnego dnia (5 lipca) przedstawiciel Kurii biskupiej w porozumieniu z władzami i przedstawicielami miasta przygotował odezwę uspokajającą, którą Wojewoda zaakceptował. Tej odezwy atoli władze nie opublikowały.

Dnia 6 lipca Kuria biskupia wydała od siebie odezwę, która następnego dnia (niedziela 7 lipca) została odczytana z ambon we wszystkich katolickich kościołach miasta. Kopię tej odezwy załącza się. - Jeżeli mimo gwałtownego podniecenia w Kielcach w ostatnim tygodniu panował tam ład i spokój, przypisać to należy przede wszystkim celowemu i łagodzącemu wpływowi duchowieństwa.
4) W czasie eksterminacyjnej okupacji niemieckiej Polacy, mimo że sami byli tępieni, wspierali, ukrywali i ratowali Żydów z narażeniem własnego życia. Niejeden Żyd w Polsce zawdzięcza swe życie Polakom i polskim księżom. Że ten dobry stosunek się psuje, za to w wielkiej mierze ponoszą odpowiedzialność Żydzi, stojący w Polsce na przodujących stanowiskach w życiu państwowym, a dążący do narzucenia form ustrojowych, których ogromna większość narodu nie chce. Jest to gra szkodliwa, bo powstają stąd niebezpieczne napięcia. W fatalnych starciach orężnych na bojowym froncie politycznym w Polsce giną niestety niektórzy Żydzi, ale ginie nierównie więcej Polaków.
5) Moje osobiste stanowisko do Żydów jest znane choćby z mych przedwojennych wypowiedzi. W czasie wygnania zaś we Francji w latach 1940-1944 ratowałem niejednego Żyda polskiego, niemieckiego, francuskiego przed wywiezieniem do obozów śmierci. Ułatwiałem im wyjazd do Ameryki, umieszczałem ich w bezpiecznych schronieniach, starałem się dla nich o dokumenty, dzięki którym ocaleli. Pragnę serdecznie, by sprawa żydowska w świecie powojennym znalazła wreszcie swe właściwe załatwienie.
(wg "Antyżydowskie wydarzenia kieleckie 4 lipca 1946 roku. Dokumenty i materiały", oprac. S. Meducki, Kielce 1994, t. II, s. 117-118).

Spory o rolę Żydów w stalinizacji Polski

Oświadczenie Prymasa Hlonda sprowokowało tym większą nagonkę na Kościół katolicki, zarówno w polskich kręgach komunistycznych, jak i za granicą. Szczególną irytację przeciwników Kościoła i ataki na rzekomy "antysemityzm" wywołał fragment oświadczenia o roli Żydów w Polsce "na przodujących stanowiskach w życiu państwowym, a dążących do narzucenia form ustrojowych, których ogromna większość narodu nie chce". Prymas Polski w tej części oświadczenia wspomniał o mniej znanych za granicą, za to powszechnie dostrzeganych w Polsce faktach.

Przypomnijmy, że cytowany już wyżej ambasador amerykański Arthur Bliss-Lane pisał o "rosnącym antysemityzmie, wywołanym, co przyznawali nawet żydowscy informatorzy, ogromną niepopularnością Żydów zajmujących kluczowe stanowiska w rządzie" (A. Bliss-Lane: op. cit., s. 134).

Z kolei nie kto inny jak emigrantka z 1968 r., a później znana tropicielka rzekomego "antysemityzmu" w Polsce Alina Grabowska przyznawała na łamach paryskiej "Kultury" z grudnia 1969 roku: "W pierwszych latach powojennych (a nawet i później) znakomitą, niestety, większość pracowników UB stanowili Żydzi".

Wybielaczom roli Żydów w UB i generalnie w stalinowskim aparacie władzy warto przypomnieć jednobrzmiące świadectwa na ten temat osób z jakże różnych środowisk intelektualnych od Marii Dąbrowskiej i ojca Józefa M. Bocheńskiego po Stefana Kisielewskiego i Czesława Miłosza.

Najwybitniejsza chyba pisarka tego okresu Maria Dąbrowska w zapiskach w swym dzienniku pisała pod datą 17 czerwca 1947 r.: "UB, sądownictwo są całkowicie w ręku Żydów. W ciągu tych przeszło dwu lat ani jeden Żyd nie miał procesu politycznego. Żydzi osądzają i na kaźń wydają Polaków".

Niemal dziewięć lat później - 27 maja 1956 r. ta sama Dąbrowska pisała: "Ostatnimi tygodniami byłam w Nieborowie w towarzystwie samych Żydów oprócz Anny i Bogusia. Częste ich rozmowy o wzrastaniu antysemityzmu. Czemu dziś sami są częściowo winni - bo jak można było dać sobą obsadzić wszystkie 'kluczowe pozycje' życia Polski: prokuratury, wydawnictwa, ministerstwa, władze partii, redakcje, film, radio itp."

Bliźniaczo wręcz podobne w swej wymowie wydają się zapiski w "Dziennikach" Stefana Kisielewskiego. Pod datą 18 października 1968 r. Kisielewski pisze: "Dwadzieścia lat temu powiedziałem Ważykowi, że to, co robią Żydzi, zemści się na nich srodze. Wprowadzili do Polski komunizm w okresie stalinowskim, kiedy mało kto chciał się tego podjąć z 'gojów' (...)". Niewiele później, 4 listopada 1968 r. Kisielewski zapisał: "Po wojnie grupa przybyłych z Rosji Żydów-komunistów (Żydzi zawsze kochali komunizm) otrzymała pełnię władzy w UB, sądownictwie, wojsku, dlatego, że komunistów nie-Żydów prawie tu nie było, a jeśli byli, to Rosja się ich bała. Ci Żydzi robili terror, jak im Stalin kazał (...)".

Z kolei słynny katolicki intelektualista na emigracji ojciec Józef M. Bocheński akcentował na łamach paryskiej "Kultury" (nr 7-8 z 1986 r.): "Jak wiadomo, władza leżała w dużej mierze w ich [Żydów - J.R.N.] rękach po zajęciu Polski przez wojska sowieckie - w szczególności pewni Żydzi kierowali policją bezpieczeństwa. Otóż ta władza i ta policja jest odpowiedzialna za mord bardzo wielu spośród najlepszych Polaków. Polacy mają, moim zdaniem, znacznie większe prawo mówić o pogromie Polaków przez Żydów niż Żydzi o pogromach polskich" [podkr. J.R.N.].

I wreszcie świadectwo Czesława Miłosza, tym wymowniejsze, że chodzi o intelektualistę znanego ze skrajnie prożydowskiej postawy. Właśnie Miłosz stwierdził w prawie nieznanym w Polsce (poza moimi tekstami) wywiadzie dla wydawanego w USA żydowskiego czasopisma "Tikkun" (nr 2 z 1987 roku), mówiąc o żydowskich komunistach: "Oni zajęli wszystkie czołowe pozycje w Polsce i również w bardzo okrutnej policji bezpieczeństwa, ponieważ oni byli po prostu bardziej godni zaufania niż miejscowa ludność." W tym stwierdzeniu Miłosz nieco przesadził, bo jednak Żydzi nie zajęli wszystkich co do jednego stanowisk na szczytach władzy i w bezpiece. Były tam jednak również nie-żydowskie wyjątki, jak choćby Bierut i Radkiewicz, choć grające bardziej rolę figurantów. Generalnie jednak Miłosz celnie określił wyjątkową, dominującą rolę komunistów żydowskiego pochodzenia w stalinizacji Polski (por. szerzej tomiki J.R. Nowaka w w serii "Biblioteka książek niepoprawnych politycznie": "Kogo muszą przeprosić Żydzi", "Zbrodnie UB", Warszawa 2001).

Cytowany już we wcześniejszej części tego cyklu wybitny polski historyk z Kanady Roman Buczek pisał w książce "Na przełomie dziejów": "Prasa komunistyczna domagała się przede wszystkim od episkopatu zbiorowego potępienia antysemityzmu w Polsce. Żądanie to było jednak niewykonalne ze względów zasadniczych. Jak już mówiliśmy na innym miejscu, ogromna większość Żydów była gorliwymi propagatorami komunizmu w Polsce, którego społeczeństwo nie chciało. Żydzi obsadzali aparat bezpieczeństwa i milicji, dokonywali aresztowań, pastwili się nad aresztowanymi i zabijali ich. Nic więc dziwnego, że spotykali się z niechęcią społeczeństwa. W tych warunkach było bezczelnością ze strony władz komunistycznych żądanie od episkopatu uroczystego ogłoszenia, że ta niechęć społeczeństwa jest nieuzasadniona, a winni są Polacy, którzy się na Żydów oburzają. Wyglądało to na żądanie oficjalnej akceptacji przez Kościół całego systemu terroru, który komuniści w Polsce wprowadzili" (s. 209).

Opór robotników przeciw propagandowej nagonce

Na tle prawdziwych, jakże złożonych realiów ówczesnych stosunków polsko-żydowskich, tym bardziej kłamliwie brzmiały wszelkie próby zrzucania wyłącznie na Polaków winy za wzajemne napięcia. A to właśnie próbowano szczególnie gorliwie robić w komunistycznej propagandzie opanowanej w dominującej większości przez żydowskich politruków. Nie tylko Episkopat, ale i rzesze prostych polskich robotników potrafiły się wówczas przeciwstawiać nachalnym tropicielom rzekomego powszechnego "polskiego antysemityzmu" i odpowiednim z góry, bez sądu, propagandowym wyrokom na temat rzekomych winowajców zbrodni jako "pogrobowców sanacji", WiN-owców czy andersowców. Historyk Łukasz Kamiński pisał w książce "Strajki robotnicze w Polsce w latach 1945-1948" (Wrocław 1998), iż: "10 lipca (...) w szeregu łódzkich fabryk zorganizowano wiece dla potępienia sprawców pogromu kieleckiego. Uchwalone rezolucje podpisywano niechętnie. Pomimo tego następnego dnia zostały one opublikowane przez prasę. Wywołało to strajki protestacyjne (...). Początkowo żądano sprostowania nieprawdziwych informacji, z czasem pojawił się postulat zwolnienia skazanych w procesie kieleckim (...). Tego typu reakcje robotników nie były w skali kraju czymś wyjątkowym. Załogi wielu fabryk odmówiły uchwalenia rezolucji potępiających sprawców pogromu (...)".

Przypomnijmy tu, jak brzmiała spreparowana odgórnie i przedstawiona w partyjnym "Głosie Robotniczym" rezolucja, która wywołała strajk robotników Łódzkiej Fabryki Nici, oburzonych przypisywaniem im autorstwa tak zakłamanego tekstu:

"My, robotnicy zdaliśmy egzamin dojrzałości politycznej w dniu Referendum Ludowego. Nie ustąpimy ani na krok w walce o utrwalenie naszych zdobyczy, o które lata całe walczyliśmy tak za czasów Polski sanacyjnej, jak i podczas krwawej okupacji hitlerowskiej.
Wszyscy zjednoczymy się w tej walce przeciwko zdrajcom narodu spod znaku 'trzy razy nein', których dziełem jest pogrom w Kielcach - hańbą okrywający dobre imię Polski.
Pamiętamy czasy przedwrześniowe, kiedy to sanacja starała się utrzymać przy władzy przy pomocy antysemityzmu, przy pomocy judzenia jednych Polaków przeciwko drugim. Te czasy już nie wrócą - nie dopuścimy reakcji do władzy!
Wypadki w Kielcach - to zamach na spokój wewnętrzny Polski. Domagamy się od naszego Rządu wprowadzenia publicznych sądów doraźnych, które skazywać będą wrogów ludu spod znaku NSZ, WiN, spod znaku Andersa.
W nowej Polsce Ludowej zniszczymy wroga, odbudujemy nasz kraj, w którym zapanuje spokój i dobrobyt." (por. "Robotnicy polscy piętnują morderców czarnosecinnych z Kielc", "Głos Robotniczy" z 10 lipca 1946 r.).

Czyż ktoś o zdrowych zmysłach może się dziwić, że robotnicy łódzcy nie chcieli zaakceptować publikowania w ich imieniu tak tendencyjnej stalinowskiej rezolucji, porównującej sanację z czasami hitlerowskimi, i żądającej sądów doraźnych dla ludzi z WiN-u, NSZ-u, armii Andersa?
Robotnicy Łódzkiej Fabryki Nici i innych łódzkich zakładów uznali za konieczne zaprotestowanie strajkami przeciwko publikowaniu w ich imieniu, bez ich zgody tak skrajnej propagandowej rezolucji, nie zgadzając się na narzucanie im z góry, kogo mają piętnować jako rzekomych sprawców kieleckiego mordu. Jak pisał historyk Stefan Ciesielski: "U niektórych wątpliwości zapewne budziło ferowanie wyroków przed rozpoczęciem procesu sądowego i szczegółowym rozpoznaniem sprawy" (S. Ciesielski "Nastroje strajkowe wśród robotników w Polsce w latach 1945-1946", "Dzieje Najnowsze" 1989, nr 1, s. 117).

Robotnicy protestowali również przeciwko błyskawicznemu procesowi o zbrodnię kielecką, podejrzewając, jakże słusznie, sądowe matactwa w tej sprawie. Prawdziwą groteską na tym tle wydaje się rozumowanie znanego węszyciela "polskiego antysemityzmu" Jana Tomasza Grossa. W swej książce "Sąsiedzi" (s. 100) uznał on strajki robotników przeciwko narzucanej im rezolucji w sprawie zbrodni kieleckiej jako wyraz robotniczego "antysemityzmu". I konkludował, że strajki te jakoby "dają się doskonale wytłumaczyć jako protest przeciwko temu, że w powojennej Polsce nie można się porachować z mordercami bezbronnych chrześcijańskich dzieci". Tak Gross konsekwentnie wmawiał robotnikom maksymalną ciemnotę i fanatyzm. Jeśli Grossowi odpowiadała tak złowieszcza stalinowska rezolucja, to sprawa jego i jego mentalności. Tylko pełen uprzedzeń fanatyk mógł się dziwić, że tak ohydna rezolucja, porównująca sanację z czasami hitlerowskimi i żądająca sądów doraźnych dla ludzi z WIN-u i NSZ-u, mogła i musiała spotkać się ze stanowczym sprzeciwem polskich robotników (por. szerzej J.R. Nowak "100 kłamstw J.T. Grossa o żydowskich sąsiadach i Jedwabnem". Warszawa 2001, s. 277-283, 298).

prof. Jerzy Robert Nowak
Kolejna część artykułu ukaże się za tydzień.

Prof. Jerzy Robert Nowak, Nasz Dziennik, 2002-08-02

powrot