WystÄ…pienie posÅ‚a Antoniego Macierewicza (LPR) w czasie debaty sejmowej nad informacjÄ… o dziaÅ‚alnoÅ›ci Instytutu PamiÄ™ci Narodowej

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! Instytut Pamięci Narodowej to jedna z najważniejszych instytucji współczesnej Polski, a zarazem, jakkolwiek gorzko by to zabrzmiało, jedna z niewielu realnych zdobyczy polskich działań narodowych i niepodległościowych po roku 1989. Dlatego sprawozdanie z działania tego Instytutu jest tak ważne. Jest też, myślę, oczywiste dla wszystkich, którzy zabiegali o powołanie tego instytutu - a byłem wśród nich - że głównym jego zadaniem jest działanie na rzecz przywrócenia prawdy o polskiej historii, prawdy o zdarzeniach ostatnich 70 lat, prawdy zakłamywanej, deprawowanej, a czasem wręcz prostytuowanej.

I gdy mówię o tej brutalnej walce z prawdą, która toczyła się przez te wszystkie lata, to odnoszę się nie tylko do okrutnego czasu lat hitlerowskiej i sowieckiej okupacji, ale także do tego, co działo się w przeważającej mierze także niestety po roku 1989. Skoncentrowany wysiłek takich pism, jak: "Nie", "Trybuna", "Gazeta Wyborcza", "Wprost", "Polityka", promocja pseudohistoryków, którzy narzucali swego czasu komunizm, a teraz kreują się na nauczycieli wolności, jak np. pan profesor Andrzej Garlicki, sprawiają, że ostatnich 12 lat, zamiast przywrócić narodową pamięć, umocnić niepodległe państwo, wskazać podstawy zdrowego, twórczego patriotyzmu, stało się czasami ideowego zamieszania, chaosu, zapaści świadomości narodowej, szczególnie dotkliwej dla polskiej młodzieży. Było to możliwe właśnie dlatego, że prawda o ubiegłym 50-leciu została szczelnie ukryta w archiwach służb specjalnych, otoczona pseudotajemnicą państwową, chroniącą w istocie interesy zbrodniarzy.
O polskiej historii i o postawie Polaków wyroki wydawali ci, którzy winni byli zakłamania, potwarzy, brutalnego fałszowania historii, wyrzucania ze szkół i uniwersytetów tych, którzy starali się mówić prawdę. Dramatem Polski stawało się to, że monopol na historię, również po roku 1989, uzyskiwali ludzie odpowiedzialni za zbrodnie przeszłości.

Gdy czytam panów Barańskiego czy Misiornego, gdy otwieram podręczniki do historii Garlickiego, gdy w "Nie", "Trybunie" i "Gazecie Wyborczej" dowiaduję się, że Jaruzelski i Kiszczak to ludzie honoru...
(Głos z sali: Oczywiście.)
...to słyszę chichot Bermana i Andropowa, powtarzających: To nasze zza grobu zwycięstwo.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Instytut Pamięci Narodowej stanowił wielką nadzieję na złamanie tego stanu rzeczy, na przywrócenie właściwego wymiaru sprawom, na nazwanie zbrodni zbrodnią, a bohaterstwa bohaterstwem, na wymierzenie sprawiedliwości jeśli już nie sądowej i nie politycznej czy ekonomicznej, to przynajmniej sprawiedliwości w sferze świadomości społecznej. Tak się jednak wciąż nie stało. I będziemy musieli sobie na tej sali, także na tej sali, odpowiedzieć na pytanie, gdzie tkwił błąd, w systemie prawnym czy może w działaniu ludzi i ich sposobie realizacji prawa. Zadanie to jest nie mniej ważne niż wczorajsza debata o strategii gospodarczej, bo naród bez pamięci i prawdy niszczeje, państwo pada łupem silniejszych sąsiadów, a obywatele stają się bezwolną masą poganianą telewizyjnymi komunikatami.

Istotą działania Instytutu miało więc być odbudowanie, ochrona i wsparcie polskiej pamięci narodowej. Właśnie dlatego Instytut został wyposażony w dwa niezwykłe instrumenty: archiwa gromadzące dawniej tajną wiedzę zbieraną przez dziesięciolecia o Polakach i przeciwko Polakom oraz Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Pierwszy miał pozwolić na przywrócenie pamięci i prawdy, drugi - sprawiedliwości.

Z przykrością trzeba powiedzieć, że żadne z tych narzędzi nie zostało dotąd uruchomione na miarę wyzwań i zadań, które stanęły przed Instytutem. Piony archiwalny nie podjął jeszcze na szerszą skalę udostępniania wiedzy o przeszłości Polakom. Pion prokuratorski czy śledczy zdają się poświęcać więcej miejsca na śledztwa wymierzone przeciwko Polakom niż na ściganie zbrodni popełnionych na Polakach. Żenująca jest ta niechęć do ujawniania prawdy o przeszłości instytucji do tego przecież właśnie powołanej. Rzecz zaszła tak daleko, że w sprawozdaniu, które obecnie omawiamy, wymieniając zadania Instytutu zapomniano stwierdzić, że jednym z głównych jego zadań jest ujawnianie dokumentów bezpieczeństwa państwa komunistycznego. Powiedziano o ich gromadzeniu i zarządzaniu nimi, ale już o ujawnianiu zapomniano. To pierwszy akapit dokumentu, który państwo otrzymaliście.

Rok po powstaniu Instytutu Gaucka do archiwów dopuszczono kilka tysięcy osób, podobnie było w Czechach. W Polsce (patrz przypis - wtr. WK) po 1,5 roku od powołania Instytutu akta otrzymało około 160 wybranych osób, przy czym niektóre z nich twierdzą, że są to zaledwie jakieś szczątkowe i drugorzędne dokumenty.

Teraz pan prezes, profesor Kieres zapowiada, że do końca tego roku do akt będzie miało wgląd 10 tys. obywateli, w ciągu zbliżających się 9 miesięcy. Wiele bym zrobił, by tak się naprawdę stało, ale trudno, śledząc pańskie działania, naprawdę trudno w to uwierzyć. Zresztą chodzi nie tylko o dostęp do własnych akt, co przecież jest naturalnym prawem każdego obywatela. Chodzi przede wszystkim o dostęp Narodu, opinii publicznej do wiedzy o naszej przeszłości, a więc o publikację dokumentów ukazujących prawdę o tamtych czasach. Ileż takich publikacji można wymienić?

Dlaczego po dzień dzisiejszy nie ukazało się nakładem Instytutu zestawienie ukazujące skład personalny aparatu represji z okresu komunistycznego? Gdybyśmy to otrzymali, może byśmy więcej zrozumieli z ówczesnych i późniejszych wydarzeń. Dlaczego nie wydano instrukcji o prześladowaniu i rozbijaniu Narodu, umowy i porozumienia współtworzących światową sieć terroru? Te dokumenty przecież są w pańskiej dyspozycji. Może wystarczyłoby wydać instrukcje operacyjne Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa od 1944 r. po rok 1984, by pokazać wszystkim, z jaką perfidią i dokładnością Polacy byli kontrolowani przez lata komunistycznej okupacji, albo chociażby raport komisji sejmowej z 1991 r. o zamordowanych w stanie wojennym. A przecież te i tysiące innych dokumentów, powtarzam, są w tych archiwach. Jest także wiele opracowań, których wcale nie trzeba od nowa pisać, a wystarczy po prostu wydrukować.

Wiem, że Biuro Edukacji Publicznej wykonuje wiele bardzo pożytecznej pracy. Znam wspaniałe wystawy o żołnierzach wyklętych, represjach wobec duchowieństwa, Grudniu 1970 czy Czerwcu 1976 r. Podziwiam olbrzymią pracę zespołów młodych, zapalonych historyków, rzeczywiście pragnących odgrzebać prawdę o naszej przeszłości i teraźniejszości. To dzięki nim dowiadujemy się, jak naprawdę wyglądały pierwsze lata okupacji sowieckiej, jak szeroka i spontaniczna była antykomunistyczna partyzantka, głównie przecież ogarniająca polską wieś, jak wyglądały morderstwa sądowe okupanta. A jednak gdy słyszę, że w biurze tym realizuje się trzy tematy: skazani na śmierć w latach 1944-1955; uwięzienie kardynała Wyszyńskiego i zagłada Żydów, to muszę zapytać, gdzie jest miejsce na całościowe, syntetyczne i przekrojowe spojrzenie na ostatnie 50 lat i czy aby nie zamykacie się państwo w działaniach przyczynkarskich, gubiąc całościowy, tak niezbędny społeczeństwu ogląd rzeczy?

Nie jest też dla mnie jasne, ile akt i jakie naprawdę zostały przejęte do IPN. Na posiedzeniu komisji sprawiedliwości prezes Kieres deklarował, że w styczniu przejęto już 90 proc. akt, stwierdzając dwa zdania później, że z 95 km przejęto 30 km. Trochę ta matematyka, panie prezesie, się nie zgadza. Jaka więc jest prawda?

Jedno jest oczywiste: ujawnianie akt otoczone jest nadzwyczajną ostrożnością, której towarzyszą za każdym razem deklaracje o chęci uniknięcia wyrządzenia komukolwiek krzywdy czy chociażby przykrości. To chwalebna ostrożność. Nadal więc nie wiemy nic o kulisach prowokacji w Rzeszowie, Krakowie i Kielcach z lat czterdziestych, gdy to UB i NKWD mordowały Żydów, aby odpowiedzialność zrzucić na Polaków.

Nie wiemy też nic np. o wielkiej akcji z lata 1952 r., gdy to w ciągu jednego tygodnia w samym Poznańskiem w przeddzień ogłoszenia tzw. konstytucji PRL aresztowano profilaktycznie 5 tys. ludzi.

Ba, wciąż niejasna jest sprawa ofiar KL Warschau. Zbrodnie przeciwko Polakom nadal okrywa się tajemnicą, ale w innych wypadkach, wtedy gdy chodzi o domniemane zbrodnie Polaków, nie ukrywa się ani faktów, ani nazwisk, a feruje się wyroki, zanim przeprowadzony zostanie dowód. Trudno też zrozumieć, dlaczego Instytut nie realizuje zapisów art. 54 i 55. Ten pierwszy nakazuje ściganie i karanie tych, którzy ukrywają akta organów bezpieczeństwa podlegające archiwizacji przez Instytut. Nie słyszałem, by dokonano stosownego przeszukania u byłych szefów Służby Bezpieczeństwa, którzy przecież nie ukrywają, że dysponują takimi właśnie aktami, ba, publikują je w wychodzących kolejno książkach. Nie słyszałem też, by wszczęto postępowanie przeciwko osobom negującym fakt zbrodniczości reżimu komunistycznego zainstalowanego w Polsce przez Sowietów w 1944 r.

Ale oczywiście nad tymi wszystkimi kwestiami góruje sprawa, której Instytut niestety stał się ostatnio jakby synonimem - sprawa mordu, jaki niemieccy hitlerowcy popełnili na Żydach w Jedwabnem. Jako historyk i Polak nie jestem w stanie zrozumieć postępowania prezesa Instytutu w tej sprawie. Faktografia jest przecież powszechnie znana. W roku 1949 w ramach okupacyjnych represji przeciwko ruchowi niepodległościowemu, w sfingowanym procesie skazano kilkanaście osób z Jedwabnego za to, że - cytuję, panie prezesie, ówczesny wyrok - "idąc na rękę władzy państwa niemieckiego, brali udział w ujęciu około 1.200 osób narodowości żydowskiej, które to osoby przez Niemców - przez Niemców - zostały masowo spalone w stodole". Tak brzmi ówczesny wyrok. 51 lat później w oparciu o całkowicie niewiarygodną książkę Jana Tomasza Grossa Instytut wszczął śledztwo w tej sprawie. I należałoby przyklasnąć temu, gdyby nie fakt, że zamiast dążyć do wyjaśnienia prawdy, ukazania zbrodni komunistycznych lat 1939-1941 i 1944-1956, prezes Instytutu z góry rozstrzygnął, kto jest winny. Podczas wizyty w USA we wspólnym komunikacie z przedstawicielami społeczności żydowskiej w lutym 2001 r. prof. Kieres stwierdził - cytuję: "Dostępne w chwili obecnej dowody potwierdzają przypuszczenie, że Żydzi z Jedwabnego zostali zamordowani przez Polaków". Tezę tę pan prezes powtarzał wielokrotnie: "Polacy mordowali Żydów w Jedwabnem" - mówił pan później - "a w lipcu Żydów w Jedwabnem mordowali Polacy". Trzeba uczciwie przyznać panu, że łatwiej okazuje się składać takie deklaracje w mediach niż w bezpośredniej konfrontacji. Już na posiedzeniu komisji sprawiedliwości w styczniu br. pan prezes zastrzega się, że mówił wprawdzie o udziale Polaków w zbrodni, ale nie mówił, w jakim charakterze brali oni udział w tych wydarzeniach.

I jeszcze jeden argument pokazujący dwuznaczność całej sytuacji. Pan prezes Kieres, wskazując na winę Polaków przed zakończeniem dochodzenia, które sam wszczął, odwołuje się do wiarygodności wyroku sądowego z 1949 r. Prezes wie, że wyrok zapadł w warunkach okupacyjnych, a sąd był narzędziem okupanta, i prezes wie także, że oskarżenia o pogromy antyżydowskie były wówczas wielokrotnie fingowane w celach prowokacyjnych. Zna też prezes z pewnością fakty przedstawione tutaj przez pana posła Wassermanna, który łagodnie mówił o śledztwach, w których konwejer stosowano przez kilka czy kilkanaście dni, bo wie pan prezes z pewnością, że konwejer stosowano i kilkadziesiąt dni - aż do utraty rozumu, aż do zupełnej utraty woli, aż do utraty tchu. Ale nie dość, że daje w pełni wiarę temu wyrokowi, to jeszcze fałszuje sens wyroku z 1949 r., nawet bowiem wtedy, jak przytoczyłem, nie skazano Polaków za mordowanie Żydów, bo tę zbrodnię popełnili Niemcy, co ówczesny wyrok potwierdza. I proszę się w związku z tym w tym kontekście nań nie powoływać.

Jest rzeczą dla mnie zupełnie niezrozumiałą, jak profesor prawa, prezes Instytutu Pamięci Narodowej, osoba powołana przez Naród do osądzania zbrodni przeciwko Narodowi i do dbania o polską pamięć narodową, może tak fałszować historię, oskarżając własny Naród o najgorsze przestępstwo ludobójstwa, w pełni świadom konsekwencji moralnych, prawnych, a także politycznych takiego działania. Ale jak się okazuje, pan prezes z góry założył taki właśnie scenariusz, bowiem już w lutym 2001 r. w USA wobec przedstawicieli społeczności żydowskiej we wspólnym komunikacie stwierdził, że to Polacy mordowali Żydów i - cytuję - że "jeszcze przed zakończeniem dochodzenia" - powtarzam: "jeszcze przed zakończeniem dochodzenia współczesna Polska musi stawić czoło historycznej prawdzie, jakkolwiek byłaby ona trudna i bolesna, oraz przyznać, że również polska społeczność ma swoje ponure karty. Proces ten - pisze się dalej w komunikacie - wymaga m.in. zmiany napisów na pomnikach w Jedwabnem". To jest początek roku 2001. Śledztwo w tej sprawie nawet nie zrobiło pierwszych kroków.

Proszę spojrzeć - ile odwagi w piętnowaniu nieudowodnionej winy mieszkańców, biednych mieszkańców miasteczek łomżyńskich, bezbronnych Polaków z Jedwabnego, jaka bezkompromisowość w zarzucaniu Narodowi Polskiemu czarnych kart historii i jaka ostrożność, gdy chodzi o komunistycznych zbrodniarzy, gdy chodzi o udostępnianie akt ludziom więzionym, śledzonym, wyrzucanym z pracy, spychanym na margines.

Gdyby jedną dziesiątą tej odwagi, jaką wykazuje pan wobec Jedwabnego, wykazał pan wobec Bieruta, Minca, Bermana, Jaruzelskiego i Kiszczaka, to i Polska byłaby inna. Ale w sprawie Jedwabnego zrobił pan coś więcej. W sprawie Jedwabnego nie tylko bezpodstawnie i bezprawnie oskarżył pan Polaków o mord, którego w świetle prawa dokonali Niemcy, ale uniemożliwił opinii publicznej zapoznanie się z dowodami w tej sprawie. Już w lutym 2001 r. zapowiada pan na kwiecień publikację "białej księgi", zawierającej wszystkie dokumenty. Później przekłada pan to na jesień 2001 r., ostatnio zaś mówi pan ponownie o kwietniu, ale 2002 r. A przecież w takiej "białej księdze" musiałyby się znaleźć także choćby dokumenty sądu łomżyńskiego - pan zna te dokumenty - z lat 1946-48, a więc długo przed sfingowanym procesem z 1949 r., zawierające zeznania Żydów, którym udało się uniknąć kaźni w Jedwabnem, że zbrodni tej dokonali Niemcy, nie Polacy. To są ich osobiste zeznania i pan je zna, ale przed opinią publiczną się je ukrywa. Trzeba by też tam opublikować wyniki działań, które nazwano ekshumacją, a które przecież ekshumacją nie były i które przerwano wówczas, gdy okazało się, że kwestionują zasadniczo prawdziwość antypolskich oskarżeń.

Trzeba by rozstrzygnąć sprawę łusek karabinowych, trzeba by wreszcie powiedzieć, co się stało z ubecką dokumentacją procesu z 1949 r., z raportami NKWD i innych służb sowieckich o tym procesie. A przecież w sposób oczywisty takie dokumenty istnieć muszą.

Pytań jest bardzo wiele, ale jedną odpowiedź otrzymaliśmy natychmiast: to jest odpowiedź, którą dał pan Aleksander Kwaśniewski, który jako prezydent Polski w wywiadzie dla izraelskiego dziennika oskarżył Polaków o udział w masowym morderstwie i wielokrotnie powtarzał, że Polacy zamordowali Żydów w Jedwabnem. I to była, panie prezesie, kulminacja kamienowania Narodu Polskiego, w którym pierwszy kamień, niestety, rzucił pan. Tak to Instytut Pamięci Narodowej - powołany do przywracania prawdy, odbudowywania polskiej tożsamości i pokazywania prawdziwego obrazu lat komunistycznej przemocy - został wprzęgnięty do walki z polskością. Nie przekreśla to, jestem głęboko o tym przekonany, dorobku Instytutu i jego uczciwych pracowników. Nie neguję potrzeby jego istnienia. Przeciwnie, pokazuję, ile zła może wyrządzić słabość i niekompetencja. Jestem przekonany, że w przyszłości Instytut spełni rolę pozytywną i skupi się na działalności, do której został powołany. Instytut Pamięci Narodowej może brać przykład z Instytutu Gaucka i z Yad Vashem. Struktura organizacyjna i zakres kompetencji pozwala na syntezę tych doświadczeń i spełnienie roli, na co czekają przede wszystkim polskie szkoły i polska młodzież. Wierzę, że tak w przyszłości będzie. Dzisiaj jednak w imieniu Klubu Parlamentarnego Ligi Polskich Rodzin stwierdzam, że sprawozdania prof. Kieresa przyjąć nie możemy. Dziękuję bardzo.

Przypis nie pochodzi od posla Antoniego Macierewicza:
"Tak zwana 'Komisja Michnika' dzialala na terenie MSW majac dostep do najtajniejszych materialow w okresie od 12 kwietnia do 27 czerwca 1990 roku. Powolana zostala na wniosek owczesnego ministra edukacji narodowej prof. Henryka Samsonowicza. W jej sklad weszli:
    Andrzej Ajnenkiel, Jerzy Holzer, Adam Michnik i Bogdan Kroll.

Jeden z nich figurowal w kartotekach jako TW [TW - Tajny Wspolpracownik - wtr. WK]. Jedynym materialem jaki po sobie pozostawila komisja, jest liczace dwie strony sprawozdanie wraz z enigmatycznym spisem materialow archiwalnych i wnioskiem o przekwalifikowanie kategorii dokumentow z tej wyrywkowej listy."

Przytoczone na str. 261-262 w ksiazce:
Henryk Piecuch; "Sluzby specjalne atakuja. Od Jaruzelskiego do Kwasniewskiego";
Agencja Wydawnicza CB; Warszawa 1996;
ISBN 83-86245-13-1


za ksiazka:
Michal Grocki; "Konfidenci sa wsrod nas...";
Editions Spotkania; Warszawa 1992; str. 14


Niesamowicie ciekawy jest sklad tejze komisji i osboba komisje powolujaca. I niechze mi ktos dalej usiluje wmawiac, ze Zydow sie w Polsce dyskryminuje. A tu prosze cztery osoby: Ajnenkiel, Holzer, Michnik i Kroll swobodnie tworza komisje historykow i bez przeszkod maja dostep do materialow archiwalnych. Wynikow pracy nie opublikowano ponoc do dzisiaj. Pewnie nie byla to praca na potrzeby historykow, a owczesny minister p.Samsonowicz nie widzial potrzeby dzielenia sie uzyskanymi informacjami z reszta spoleczenstwa.
(podkreślenia w tekście oraz przypis moje - WK)

Antoni Macierewicz, Nasz Dziennik, 2002-03-02

powrot