Za kilka dni na ekrany polskich kin ma wejść film "Enigma". Oparty na książce Roberta Harisa film opowiada o dzielnych brytyjskich kryptologach, którzy zÅ‚amali kod Enigmy, o polskim renegacie, który w afekcie sprzedaÅ‚ niemieckiej Abwehrze informacje o "sukcesie" Anglików. To z kolei przyczyniÅ‚o siÄ™ do Å›mierci marynarzy, którzy uczestniczyli w konwojach dostarczajÄ…cych broÅ„, walczÄ…cej w osamotnieniu Wielkiej Brytanii. Polacy mieszkajÄ…cy w Wielkiej Brytanii oraz historycy uznali film nie tylko za kÅ‚amliwy, ale także obraźliwy.
Producentem filmu "Enigma" w reżyserii Michaela Apteda jest Mike Jagger, na co dzień wokalista i lider zespołu The Rolling Stones. Obraz we wrześniu wszedł na ekrany kin w Wielkiej Brytanii, a już za kilka dni ma być wyświetlany w Polsce. Polski dystrybutor - firma Monolith Films, przewidział premierę na 18 stycznia br. Głównym motywem filmu jest opowieść o pracach brytyjskiego supertajnego ośrodka dekryptażu w Bletchley Park z czasów II wojny światowej. Tam właśnie odczytywano tajne szyfrogramy armii niemieckiej, m.in. przesyłane za pośrednictwem maszyny do szyfrowania Enigma.
Inspiracją do filmu była książka Richarda Harrisa pod tym samym tytułem. Na jej podstawie autor scenariusza - Tom Stoppard nakreślił osobę Polaka w roli zdrajcy, ujawniającego Niemcom informację o tym, że to właśnie Anglicy rozszyfrowali kody Enigmy. Tutaj jednak kryją się dwa fałsze. Po pierwsze, manipulacją jest posądzanie Polaka, nawet w filmowych "realiach", o zdradę, gdyż podczas ostatniej wojny nie zdarzyło się, aby alianci zostali zdradzeni przez ich polskich sojuszników, bez względu na to, czy byli to żołnierze frontowi, czy oficerowie struktur wywiadowczych.
Drugim kłamstwem jest pominięcie roli, jaką odegrali polscy matematycy w przygotowaniu maszyny deszyfrującej przekazy niemieckie. Sukces rozszyfrowania Enigmy przypisali sobie Brytyjczycy. W filmie znalazła się jedynie krótka wzmianka o tym, że to właśnie Polacy udostępnili egzemplarz Enigmy brytyjskiemu wywiadowi wraz z wynikami swoich prac nad rozbiciem tajnych kodów.
Tymczasem, jakby tego było mało, działalność Polaka miała być niejako protestem przeciwko hipokryzji Brytyjczyków, którzy dobrze wiedząc o tym, kto ponosi odpowiedzialność za zbrodnię katyńską, upowszechniali wersję Stalina o niemieckim sprawstwie mordu na polskich oficerach. Jednak jego zdrada naraziła tym samym na śmierć tysiące żołnierzy i marynarzy zaangażowanych w "bitwę o Atlantyk". Historyk zajmujący się badaniem dziejów najnowszych Polski, prof. Norman Davies uznał, że obsadzenie polskiego renegata w roli zdrajcy jest najzwyklejszą w świecie obrazą.
Polski dystrybutor filmu w materiałach promocyjnych zamieścił notkę mówiącą o tym, że film nic nie wspomina o udziale polskich matematyków w złamaniu szyfrów Enigmy. Zawiera ona także krótką wzmiankę o "niemałym szumie", jaki w środowiskach polonijnych wzbudziła fikcyjna postać Polaka-szpiega. Trudno jednak zgodzić się, by tego typu, szkodząca polskiemu wizerunkowi kłamliwa produkcja miała w ogóle pojawić się w polskich kinach.

Maciej Walaszczyk, Nasz Dziennik, 2002-01-15

powrot