Jednostka powodowana kaprysem tyranizuje caÅ‚Ä… spoÅ‚eczność i depcze jej sÅ‚uszne prawa. W USA w niektórych stanach nie tylko nie wolno publicznie umieszczać symboli religijnych, ale nawet objawiać oznak wiary i pobożnoÅ›ci, nawet zwyczajowej (zob. "Terror Å›wieckiego paÅ„stwa" Nasz Dziennik, 24-26 grudnia 2001 r.). Podobne fakty z punktu widzenia prawa sÄ… bezprawiem, a z punktu widzenia logiki - absurdem. W zasadzie można by je potraktować jako osobliwość godnÄ… politowania, ale nie podważajÄ…cÄ… ogólnego przekonania o rozumnym charakterze rodzaju ludzkiego, gdyby... WÅ‚aÅ›nie, gdyby nie to, że fakty te ujawniajÄ… pewne gÅ‚Ä™bsze podÅ‚oże ideowe i moralne, które rzutuje na caÅ‚y profil naszej, współczesnej cywilizacji.
Istotnie, co się stało z demokracją, co zrobiono z nienaruszalnością praw człowieka, co się stało z prawem do wolności religijnej okupionym krwią milionów męczenników, itd. Cały dorobek cywilizacji chrześcijańskiej zamieniono w farsę, sprowadzając zasadę tolerancji do formuły przewrotnie interpretowanej i wykorzystywanej do niszczenia religii w oparciu o "konstytucję" państwa laickiego. Cóż to za konstytucja, w której Bóg jako źródło wszelkiego prawa jest postawiony na równi z tworami ludzkiego umysłu, a religia wyrzucona z obiektywnej przestrzeni życia społecznego zostaje zamknięta w psychologicznym "schowku" uczuć.
Nigdy nie wyrządzono tyle zła religii, co w epoce, która "tolerancję" podniosła do rangi najwyższej zasady kultury społecznej. Żaden ustrój tak nie skrzywdził sumień ludzkich jak ten, który wymyślił specjalny "Urząd do Spraw Wyznań" - w imię tolerancji, czyli zrównania Kościoła Chrystusowego z jakąkolwiek sektą, na przykład "dożywotnich przeżuwaczy tytoniu". A ile cynizmu i oszustwa kryje się w formule demokracji, która uchwały podjęte większością głosów stawia na równi z prawem Boga i Jego Mądrością. Okazało się przecież, że nawet tak zwana kwalifikowana większość potrafi uchwalić rzeczy podłe i okrutne, które odpowiadają interesom małej grupki złoczyńców, a nie społeczeństwu. (podkr. moje - WK) A nawet jeśli jakaś izba parlamentarna uchwali przypadkiem coś sensownego, to prezydent to przekreśli, czego obserwujemy przykłady w pewnym państwie Europy. Jedyne autentycznie katolickie radio - "Radio Maryja" - jest szykanowane ze wszystkich możliwych stron. Dla katolickiej uczelni w Toruniu nie ma miejsca. Nie chcą tego potomkowie PRL.
I gdzie tu jest demokracja? Dla kogo demokracja? Dla kogo prawo? Dla kogo wolność działań społecznych? Czy dla wszystkich obywateli państwa? Nie! Jedynie dla "poprawnych politycznie", czyli posłusznych tajnej mafii sterującej życiem politycznym kraju. Państwo nie dla Polaków, nie dla katolików, nie dla tych, którzy chcą wcielać w życie Narodu zasady sprawiedliwości wywodzące się z Prawa Bożego. (podkr. moje - WK) Ewangelia jest wyklęta z publicznej sfery życia; zostawiono jedynie folklor i postacie z szopki betlejemskiej. W imię kultu złotego cielca bezcześci się dni święte, poświęcone pamiątce wyzwolenia człowieka z niewoli kłamstwa i grzechu. Czy to nie paradoks, że Naród katolicki, który przez całe wieki, nawet za cenę męczeństwa, bronił swej tożsamości, nie ma prawa do katolickiego państwa. Polacy, którzy tyle razy byli światłem dla Europy, a nawet dla świata, nie mają prawa do katolickiej Polski, tylko muszą poddać się takiemu ustrojowi, jaki wymyślili wrogowie Chrystusa i Kościoła. (podkr. moje - WK) Jakim prawem? Kto nam zabrania być sobą? Wiele można by tu powiedzieć, ale trudno teraz pisać o wszystkim. Wracamy tymczasem do głównego wątku - do tolerancji. Aby odświeżyć oryginalne znaczenie tego pojęcia, należy przypomnieć jego historio-zbawcze źródła.

Głębsza warstwa problemu

Sprawa w gruncie rzeczy nie jest taka prosta. A wszystkiemu "winien" Syn Boży, który stał się Człowiekiem: jest to wciąż temat na czasie, bo niedawno było Boże Narodzenie. Wprawdzie z telewizji niesłychanie trudno było się dowiedzieć o właściwym tytule świąt, gdyż Boże Narodzenie zostało sprowadzone do reklam i histerii zakupów. Jedynym imieniem, które się pojawiło w kontekście tej burzy reklamowej, było imię Jerzego Owsiaka. Jakiś kosmita, który przypadkowo wylądował w Warszawie, mógłby pomyśleć, że to urodziny tego właśnie człowieka.
Na czym więc polega problem - żeby już dłużej nie owijać w bawełnę? Oto na tym, że Wcielony Syn Boży wszedł w historię ludzką, w społeczeństwo, w kulturę, w obyczaj, w prawo, w filozofię i obyczajowość, jako źródło, treść i cel życia całej ludzkości, i tę swoją wielowymiarową obecność nazwał Kościołem. Kościół jest właśnie nieustannym uobecnianiem przyjścia Chrystusa, Jego widzialnym i dotykalnym "byciem - z - nami", owszem - jest sakramentem Tego, który jest "Bogiem z nami" - jak to wyraził prorok.
I oto paradoks: od początku przyjście Chrystusa komuś przeszkadza. Ten ktoś wymyśla coraz to nowe sposoby, aby obecność Chrystusa zanegować i postawić poza nawiasem ludzkiej historii, a nawet gdyby się dało, to położyć jej kres w sposób gwałtowny, w porywie rewolucyjnego zamachu.
Chrystus istotnie komuś przeszkadzał i ten "ktoś" był wyraźnie zaniepokojony Jego przyjściem. Krzyczał więc ustami opętanych: "Czego chcesz od nas, Jezusie Nazarejczyku? Przyszedłeś nas zgubić!" (Mk 1, 24). Podobnie w kraju Gadareńczyków: "Czego chcesz od nas, Jezusie, Synu Boży? Przyszedłeś tu przed czasem dręczyć nas?" (Mt 8, 29). To nie kto inny, tylko szatan podjął walkę przeciw obecności Chrystusa na ziemi, w centrum ludzkiego życia i we wszystkich wymiarach ludzkiej wspólnoty. Najpierw usiłował swoimi pokusami złamać osobowość Syna Bożego, a ponieważ to się nie udało, z czasem zmobilizował przeciw Niemu starszyznę żydowską, aby wykonali to, co "Bóg zapowiedział przez usta wszystkich proroków, że Jego Mesjasz będzie cierpiał" (Dz 3, 18).
Chrystus bardzo komuś przeszkadzał, bo temu światu opanowanemu przez przemoc i lęk, terror i nienawiść, niesprawiedliwość i zemstę, przyniósł dwie cnoty pozornie przeciwne, ale uzupełniające się i tak bardzo potrzebne ludzkości: przyniósł świętą nietolerancję i świętą tolerancję. Przyszedł w duchu nietolerancji, bo "dosyć napatrzył się na udrękę swego ludu" (por. Wj 3, 7) i nie mógł dłużej znosić krzywdy wyrządzanej człowiekowi przez sprawcę grzechu i przez niewolników grzechu. Nie mógł ścierpieć (bo właśnie święta nietolerancja to nie móc ścierpieć zła, które sprzeciwia się świętości Boga i godności człowieka (podkr. moje - WK)) nieustannego obrażania Nieskończonej Miłości Ojca. Nie mógł ścierpieć potwornego deptania godności człowieka stworzonego na Jego obraz. Nie mógł ścierpieć - i nie mógł tego zła tolerować, będąc Bogiem - i dlatego "położył się na Krzyżu jak na progu historii" (Jan Paweł II, Nowa Huta - Mogiła 1979 r.), aby nie pozwolić na totalną degradację człowieka. Gdyby nie ta Jego nietolerancja, ludzkość do dziś nie dowiedziałaby się, z jakiej Miłości pochodzi jej istnienie i do jakiego poziomu życia jest powołana.
Święty Augustyn w jednej ze swoich homilii polemizuje z poganinem - czy po prostu grzesznikiem, który protestuje: "Czego chcesz ode mnie? Czemu mnie szukasz?". "Ponieważ zagubiłeś się, chcę cię odnaleźć" - mówi zatroskany pasterz. Grzesznik odpowiada: "A właśnie ja chcę błądzić, ja chcę ginąć!" Zatroskany pasterz odpowiada: "Ty chcesz błądzić, chcesz ginąć? Otóż ja jeszcze bardziej nie chcę. Powiem jasno, jestem natrętny... Zresztą nie chce również Ten, którego się lękam... Chcesz, czy nie chcesz, tak będę czynił. Przebiegnę każdą ścieżynę, nawet jeśli podczas szukania ranić mnie będą krzewy leśne. Usunę wszelkie zagrody... przemierzę wszelkie pastwiska" (Kazanie o pasterzach 46, 14-15; cyt. wg Liturgii Godzin IV, 25 tydzień zwykły, poniedziałek). Tak właśnie czyni Dobry Pasterz, który życie swoje oddaje za owce (J 10, 11).

"Baranek Boży" - szczyt tolerancji

I oddał Swoje życie w ofierze przebłagalnej, bez skargi, bez sprzeciwu, nie czyniąc nawet najmniejszego gestu samoobrony. Nawet uleczył ucho jednemu z napastników, pouczał cierpliwie swoich sędziów, modlił się za swoich katów. To była właśnie ta tolerancja, którą objawił w czasie Swojej męki, zapowiedziana przez proroka Izajasza: "Jak baranek na rzeź prowadzony, jak owca niema wobec strzygących ją" (Iz 53, 7). To jest prawdziwa tolerancja, będąca najwyższym wcieleniem miłości skrzywdzonej, a zarazem poświęcającej się i przebaczającej. Taka tolerancja nie jest nigdy "prawem", ale powołaniem i najwyższą cnotą.
Można zauważyć, że zarówno Chrystusowa nietolerancja, jak Jego tolerancja są jakimś odniesieniem do zła, ale istota tego odniesienia wynika stąd, iż jest ono kształtowane ze względu na najwyższe dobro Miłości. Przy tym nietolerancja jest odniesieniem do zła w jego postaci absolutnej, do zła jako takiego, to jest do grzechu. Takiego zła nie wolno tolerować - właśnie ze względu na Miłość. Dlatego "wydał samego Siebie za Kościół" (Ef 5, 25; por. Ga 1, 4; 2, 20), bo Miłość nie pozwoliła na to, by grzech zniszczył dzieło Ojca. Tolerancja jest również odniesieniem do zła, ale widzianego w jego wymiarach względnych, skończonych: do zła fizycznego, do cierpienia. Nie jest to aprobata zła, afirmacja zła dla niego samego, lecz gest duchowy, pozwalający oddzielić zło od człowieka, który jest jego autorem. Dzieje się to więc ze względu na człowieka, ze względu na Miłość, która chce ocalić człowieka przez wyzwolenie go od zła.
Te obie cnoty pochodzące od Chrystusa stały się wewnętrzną cechą i powołaniem Kościoła jako Ciała Chrystusowego. Cała misja Kościoła jest kontynuacją Chrystusowej nietolerancji i tolerancji. I to jest absolutnie oryginalny i niepowtarzalny wkład Kościoła w budowanie "ludzkiego świata". Powiedzmy dokładniej: w budowanie i odbudowywanie Chrystusowej tożsamości w człowieku i ludzkiej wspólnocie.

Strategia "ojca kłamstwa"

Ale przeciwnik nie dał za wygraną. Jak kiedyś atakował Chrystusa w Jego ziemskiej egzystencji, tak obecnie atakuje Go w Jego mistycznym Ciele Kościoła. Jak od początku zaczął swoją strategię od kłamstwa, również obecnie przede wszystkim atakuje i fałszuje prawdę. Zmęczył się już nieco atakowaniem poszczególnych dogmatów i prawd, zwłaszcza moralnych, dlatego w naszej epoce zaatakował samą prawdę, samą sensowność i możliwość prawdy. Przecież zarówno święta nietolerancja, jak święta tolerancja, są możliwe do zrozumienia i mają życiowy sens jedynie w oparciu o prawdę, która umożliwia odróżnienie tego, co jest, od tego, co nie jest i właśnie na tej podstawie umożliwia odróżnienie dobra od zła.
Żeby stworzyć właściwą podstawę ideową dla fałszywego pojęcia tolerancji, należało stworzyć całą nową filozofię świata, człowieka i społeczeństwa, taką filozofię, w której "człowiek" stanowi początek, cel i centrum całej rzeczywistości, a więc w pewnym sensie "absolut". Ale jaki człowiek? - Człowiek oderwany od swej prawdy, a więc od swego człowieczeństwa, całkowicie zanurzony w materialnym Kosmosie, zdany na swoją "wolność", pozbawioną fundamentu, zamkniętą we własnej pustce, zwróconą ku nicości - jak to zresztą trafnie zauważyli sami egzystencjaliści. Taką filozofią jest laicki humanizm, którego jedyną konkretną funkcją jest negacja: usuwanie z myśli i życia wszystkiego, co wskazywałoby na nadprzyrodzoność, religię, a zwłaszcza na Chrystusa. Jest to filozofia ucieczki przed prawdą; a ponieważ "prawda narzuca się mocą samej oczywistości", postanowiono odebrać jej tę szansę, uzbrajając rozum w narzędzie powszechnego wątpienia i w świecki dogmat agnostycyzmu i relatywizmu. Tak uzbrojony rozum ma nakazane wierzyć, że wszelka wiara jest irracjonalizmem, że nic nie jest prawdziwe ani pewne, z wyjątkiem tego właśnie twierdzenia, nie ma żadnego dogmatu, poza tym właśnie dogmatem, który neguje możliwość dogmatu. Tak rozum, w imię głoszonej "wolności myśli", musi wierzyć w sprzeczności i absurdy podawane przez świeckie autorytety, które chlubią się tym, że obaliły wszystkie inne wzory (poza własnym). Ten rzekomy antydogmatyzm był potrzebny, aby uzasadnić wrogość do Kościoła, który rzekomo krępuje rozum swoimi dogmatami i zniewala wolność bezwzględnymi normami moralnymi. (podkr. moje - WK)
Równocześnie ta filozofia znalazła się w trudnej sytuacji, kiedy usiłowała uzasadnić świecki charakter państwa i prawa, jakie należało stworzyć na gruzach "dogmatów i przesądów". Skoro nie istnieje żadna obiektywna prawda i każdy może wyznawać teorie, jakie tylko chce (w imię nieskrępowanej wolności myśli), to wszystkie podtrzymywane poglądy mają jednakową wartość - czyli żadną. Wtedy bowiem nie ma różnicy między prawdą i fałszem, między dobrem i złem, więc pojęcia takie jak prawo i sprawiedliwość tracą wszelki sens. Tolerancja w tym kontekście gubi wszelki pozytywny wydźwięk, ponieważ wyraża przede wszystkim zakaz wyznawania i głoszenia zasad wiary i moralności chrześcijańskiej pod pretekstem, że opowiadanie się za nimi jest "nietolerancją" (tzw. tolerancja doktrynalna). (podkr. moje - WK) Oznacza także nakaz (czysto pozytywistyczny) respektowania wszelkich postaw i poglądów innych jednostek, nawet jeśli są ewidentnie sprzeczne z oczywistością i podstawami ładu moralnego. Tym samym taka "tolerancja doktrynalna" pozbawia wszelkiej podstawy tolerancję prawną (cywilną), która miałaby polegać na respektowaniu jednostki jako podmiotu niezbywalnych praw osobowych. W społeczeństwie laickim takich praw osoby, czy po prostu praw człowieka (o których mówiła jeszcze Deklaracja z roku 1948), właściwie nie ma, ponieważ zostały pozbawione swojej wewnętrznej treści zależnej genetycznie i logicznie od prawa naturalnego, które w systemie "nowych praw człowieka" zostało cynicznie odrzucone.
Pojęcie "tolerancji" oderwane od podstaw antropologicznych prowadzi do zakwestionowania filozofii praw człowieka i samej demokracji. Zwięźle formułuje to prof. Schooyans: "W gruncie rzeczy, jeśli ja przyjmuję założenie, że społeczeństwo ogólnie wzięte, lub społeczność polityczna w szczególności, powinny być całkowicie tolerancyjne w sensie tolerancji doktrynalnej, czyli neutralne w stosunku do wszelkich zagadnień dotyczących prawdy, dobra, czy zła itd., to takie społeczeństwo staje się całkowicie niezdolne do orzekania, czym są prawa człowieka"[1]. Konsekwentnie należy stwierdzić, - dowodzi cytowany filozof - że agnostycyzm, który leży u podstaw tolerancji doktrynalnej, wraz z nieodłącznym relatywizmem moralnym, wcześniej czy później rodzi nietolerancję prawną, czyli nieuszanowanie praw człowieka w skali totalnej. (podkr. moje - WK) "Nie pojawia się znak, ponieważ znikła jego podstawa; nie ma zakazów, ponieważ nie ma prawa, przeciw któremu można byłoby wykroczyć; nie ma nakazów, ponieważ nie istnieją żadne obowiązki. Utrzymywać pogląd, że tolerancja prawna jest możliwa tam, gdzie wszystkie twierdzenia są jednakowo prawdziwe względnie fałszywe, oznacza zakwestionowanie człowieczeństwa i powrót do dżungli"[2].
Interesujące jest, że ten agnostycyzm i racjonalistyczny laicyzm mają jedno wyraźne, niekwestionowane założenie i jeden zdecydowany kierunek: jest on antychrześcijański. Wszystko wskazuje na to, że jesteśmy w przededniu nowej epoki prześladowań. Czy jesteśmy na to przygotowani? Samo prawo o "tolerancji" nikogo nie obroni.

[1] Michel Schooyans, La face cachee de l`ONU, Paris 2000, s. 80.
[2] Tamże, s. 81.

ks. Jerzy Bajda, Nasz Dziennik, 2002-01-13

powrot