Kolejnym atakiem na PolskÄ™ i Polaków byÅ‚a emisja w amerykaÅ„skiej telewizji NBC filmu "Uprising" ("Powstanie"). Film w sposób skrajnie kÅ‚amliwy przedstawiÅ‚ udziaÅ‚ polskiego podziemia w walce Å»ydów z Niemcami podczas powstania w warszawskim getcie w 1943 r. Jego emisja wywoÅ‚aÅ‚a oburzenie Polonii amerykaÅ„skiej. Tymczasem rzecznik Ambasady Polskiej w Waszyngtonie zaleciÅ‚ ze wzglÄ™du na "delikatność" sprawy ostrożność w jej ocenie.

Film "Uprising" ukazał się na antenie amerykańskiej telewizji NBC dwukrotnie - 4 i 5 listopada. Nasuwa się całkiem uzasadnione podejrzenie, że celem tych emisji był ciąg dalszy wmawiania społeczeństwu, a głównie młodzieży, takiej historii, aby przyszłe pokolenia Amerykanów i Polaków były przekonane, że nasi dziadkowie współpracowali w czasie wojny z hitlerowcami, a polski Kościół odwracał się od cierpiących i mordowanych Żydów. Obraz pokazany przez NBC całkowicie pomija pomoc dla żydowskiego getta, udzielaną przez polskie podziemie zbrojne. Nie wspomina się o konspiracyjnej organizacji "Żegota" stworzonej specjalnie w celu udzielania pomocy Żydom. Przemilczano też dywersyjne ataki Armii Krajowej na Niemców w czasie powstania w getcie. Środowiskom popierającym emisję tego filmu sam zakłamany obraz powstania nie wystarczył. Na stronie internetowej www.jta.org, która zawiera "światowe informacje dla Żydów", już na kilka dni przed emisją zamieszczono recenzję tego filmu, wciąż dostępną w tym serwisie. "Film prawdopodobnie spowoduje protest polsko-amerykańskich organizacji z powodu ostrej oceny Polaków" - czytamy już na początku artykułu.

"W jednym wypadku, szczególnie godnym potępienia, Wielkanocna Msza jest odprawiana w Warszawskiej Katedrze, kiedy swąd ze spalonych domów i ciał w getcie przenika do kościoła. Ksiądz w odpowiedzi na to zamyka okna w kościele i kontynuuje mszę" - pisze autor recenzji, wyciągając "smaczny kąsek". Zwraca też uwagę na inny fragment - oto polskie podziemie odmawia pomocy walczącym Żydom, a polski robotnik, któremu zapłacono za pomoc, odmawia pokazania im przejścia kanałami i próbuje zerwać umowę.

W recenzji zabiera głos także reżyser filmu Jon Avnet, który "nie jest poruszony perspektywą ujemnej reakcji Polaków na ten film". - Nie byłem tak ostry, jak powinienem być - mówi Avnet autorowi recenzji. Przekaz jednoznaczny: oszczędziłem Polaków, bo mam dużo więcej dowodów na zło wyrządzone przez nich Żydom.

Tom Tugend, autor recenzji, w konkluzji stwierdza, że "bez współpracy Polaków z Niemcami, wielu więcej Żydów byłoby uratowanych". Oburzony tym filmem nasz Czy telnik - Amerykanin polskiego pochodzenia, przypomina, z jakim "żalem i niesmakiem" tamtejsze środowiska patriotycznej Polonii patrzyły, jak większość polskojęzycznych mediów w USA zachwycała się książką Jana Tomasza Grossa "Sąsiedzi", kłamliwie opisującą udział Polaków w zbrodni na ludności żydowskiej w Jedwabnem. - Starali się przekonać Polaków, że są oni tacy jak hitlerowcy, a nawet gorsi od nich - wspomina niedawne wydarzenia.

Przedstawiciel Ambasady Polskiej w Waszyngtonie poinformował nas, że sprawa skandalicznego filmu jest bardzo dobrze znana oraz że większość polskich dyplomatów go oglądała. Według rzecznika prasowego ambasady polskiej w Waszyngtonie Artura Michalskiego, sam film zrobiony był w sposób nieudolny i dyletancki, i już przez to niewarty komentowania. Rzecznik powiedział, że cała sprawa związana z filmem "Powstanie" wymaga przemyślenia. Zdaniem Michalskiego, jest jeszcze za wcześnie, by zdecydowanie zareagować - cała sprawa jest bardzo delikatna, bo dotyczy ogólnie relacji polsko-żydowskich i nie należy w tej sytuacji postępować zbyt nerwowo.

Mikołaj Wójcik

Po wielkiej likwidacji Żydów w II połowie 1942 r. rozwijała się w kolejnych miastach Polski, wspierana przez Rząd na Uchodźstwie, szeroko zakrojona akcja ratowania i ukrywania ocalałych Żydów. Trwała ona aż do 1945 r. Gdy na początku 1943 r. Żydzi w getcie po raz pierwszy stawili opór Niemcom, Armia Krajowa doszła do wniosku, że chcą oni i potrafią walczyć z okupantem. Rozpoczęła się wtedy akcja przekazywania broni, powstałej w grudniu 1942 r. Żydowskiej Organizacji Wojskowej, a także opracowywania planu obrony getta. To co się wydarzyło w 1943 r. nie było powstaniem, ale samoobroną przed likwidacją getta. A plan tej akcji wymyśliła AK pod dowództwem płk. Franciszka Niepokólczyckiego.

Podczas walk w getcie przerzucono na jego teren relatywnie dużo broni, jak na ówczesne możliwości AK. 19 kwietnia 1943 r. grupy bojowe Kedywu AK dokonały próby wysadzenia muru getta, by ułatwić wydostanie się ludności. Wielu Polaków wówczas zginęło. To właśnie wtedy Niemcy dowiedzieli się, że za ich plecami działają zbrojne grupy.

Różne organizacje działały na rzecz wyprowadzenia żydowskich bojowników kanałami, co było bardzo niebezpiecznym przedsięwzięciem. Te informacje nie są dzisiejszymi odkryciami, więc dziwią treści zawarte w tym przekazie filmowym.

Mikołaj Wójcik, Nasz Dziennik, 2001-11-07

powrot