Salon polityczny "Trójki" 7 III br. Rozmawiają Krzysztof Skowroński i Antoni Macierewicz

- Jak władze polskie powinny się zachować w stosunku do zbrodni w Jedwabnem?

- Przede wszystkim należy zbadać, kto tej zbrodni dokonał (...).

- Tam są wyłącznie znaki zapytania. Jest problem, w jakim stopniu w ogóle uczestniczyła w tym ludność polska, bo to, że zbrodni dokonali Niemcy, zdaje się dzisiaj nie ulegać żadnej wątpliwości.

- Tak, tak powiedziałem.

- Jest dokładnie przeciwnie. Najwybitniejszy historyk w tej dziedzinie, pan Tomasz Strzembosz, nie ma w tej sprawie wątpliwości, że sprawcami zbrodni, jej organizatorami, byli Niemcy (...).

- Być może mówię inaczej niż propaganda, jaką zorganizowano w tej sprawie (...).

- Są tu dwie kwestie. Pierwsza - to uleganie przez czynniki polityczne presji propagandy i systemu, szantażowi propagandowemu. W tej materii mogę tylko wyrazić swoje ubolewanie, że tak poważne instytucje, nie zbadawszy sprawy, podlegają wyłącznie presji, na podstawie presji zabierają głos, dotyczy to także prezydenta Rzeczypospolitej.

- W ten sposób sam pokazał, jak dalece nieprofesjonalnie zachowują się osoby do profesjonalizmu zobowiązane. Jeżeli szef Instytutu Pamięci Narodowej mówi, że wprawdzie nie wie, że jeszcze nie sprawdzono, ale on już wie, to tylko wystawia sobie świadectwo dalece negatywne (...).

- To jest dobrze sformułowane pytanie (...). Czy Pan czytał książkę Sąsiedzi?

- Lepiej byłoby, żeby (...) najpierw ją przeczytać. Ja ją czytałem bardzo dokładnie. A to jest książka, która nie spełnia żadnych wymogów warsztatowych, historycznych (...). I w tej sprawie także historycy, generalnie rzecz biorąc zbliżeni do pana Grossa, też nie mają wątpliwości. Chciałbym tu przywołać jednoznacznie wyrażoną opinię prof. Szaroty, który wskazuje, że ona warsztatowo nie spełnia żadnych podstawowych wymogów, czyli krótko - nie jest książką naukową. Jest książką propagandową. Podstawową tezą tej książki nie jest wcale sprawa Jedwabnego tylko w oparciu o te sprawy sformułowana teza na temat genezy komunizmu. Otóż według pana Grossa komunizm w Polsce został zorganizowany i zaprowadzony przez antysemitów, którzy chcąc uciec od odpowiedzialności za swoje antysemickie zbrodnie w okresie przedwojennym i powojennym, później wspomagali Rosjan w zakładaniu w Polsce komunizmu (...). To jest czysta propaganda, której celem jest - według mnie - narzucenie pewnej interpretacji historii w perspektywie najbliższych lat, gdy wiadomo, że ukażą się nowe źródła, że poznamy prawdę w związku z otwarciem archiwów esbeckich i Instytutu Pamięci Narodowej. Jest próba pewnej presji narzucenia interpretacji. Nie wolno, zanim się sprawy nie zbada, wydawać wyroków (...).

- Naprawdę nie ulega wątpliwości, że organizatorami byli Niemcy. Za to rola Polaków, jeżeli była, należy zbadać, jaka w ogóle była. Była najwyżej taka sama, jak rola policji żydowskiej w getcie, w mordowaniu Żydów getta warszawskiego. A to jest ten sam typ uczestnictwa pod karabinem, pod przemocą w obliczu śmierci.

- (...) to jest dokładny zapis właśnie ustaleń z 1949 r. W tej sprawie nie ma cienia wątpliwości. Chcę przypomnieć, że w tamtych warunkach, w których w Polsce niewątpliwie szukano dowodów, władze komunistyczne szukały i bardzo chętnie wydobywały wszystkie dowody na antysemityzm Polaków, w tamtym przecież fikcyjnie organizowanym procesie, nikogo nie skazano za zamordowanie Żydów, a tylko za pomocnictwo Niemcom. Taka była sentencja wyroku sądowego w 1949 r. (...). I w tej materii także powinniśmy wyrazić ubolewanie (...). Myślę, że cała ta sprawa, cała ta historia pokazuje, że jest niesłychanie potrzebny dzisiaj poważny i uczciwy dialog polsko-żydowski (...). Z ubolewaniem, z olbrzymim bólem i żalem widzę, jak część środowisk żydowskich daje się wpędzać w propagandowe historie, które niepotrzebnie i dramatycznie zaogniają stosunki polsko-żydowskie i to na gruncie nieprawdy ze strony żydowskiej. Na pewno jest problem odpowiedzialności Polaków za różne dramatyczne i złe rzeczy, które były w naszej historii. Niewątpliwie. Ale trzeba też w takim razie spytać o problem odpowiedzialności Żydów za zbrodnie, jakie były w Polsce dokonywane (...). Inaczej nasze wzajemne stosunki będą się dramatycznie zaogniały i skutki będą złe dla obu stron (...).

- Nie ma wątpliwości, że nie tylko rząd polski, ale my wszyscy powinniśmy wtedy wyrazić wszystkie możliwe i konieczne wyrazy skruchy i przeproszenia (...). Dramat w tej sprawie polega na tym, że feruje się wyroki, stawia się naród polski na równi ze zbrodniarzami winnymi holokaustu wyłącznie w oparciu o propagandę. To jest po prostu niedopuszczalne (...).

• Powiem Panu szczerze, że nie znam takich uczciwych historyków, którzy by nie poddawali w wÄ…tpliwość tego, co w swojej książce pisze pan Gross. Ja proponujÄ™, żeby Pan siÄ™ zapoznaÅ‚ jednak z bardzo szerokÄ… w tej sprawie literaturÄ…, z cyklem wypowiedzi pana Strzembosza, z cyklem wypowiedzi pana Machcewicza (...) mass media nagÅ‚aÅ›niajÄ… wyÅ‚Ä…cznie stanowisko tych ludzi, którzy oskarżajÄ… naród polski. To jest nieprzyzwoite.

[Tekst na podstawie zapisu magnetofonowego].

Skróty i tytuł pochodzą od redakcji "Naszej Polski".

Krzysztof Skowroński i Antoni Macierewicz, Nasza Polska, 2001-04-07

powrot