Najprawdopodobniej w początkach czerwca tego roku Polacy rozstrzygną w referendum, czy są za przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Czy jednak będzie to rozstrzygnięcie ostateczne? Wszystko zależy od sposobu zadania pytania i od innych rozwiązań przyjętych w ustawie o referendach, nad którą pracuje Sejm.

Według zapowiedzi prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, referendum na temat ewentualnego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej powinno się odbyć w pierwszej połowie czerwca. Formalnie jednak o jego przeprowadzeniu zdecyduje Sejm. Przedtem - w kwietniu - ma nastąpić uroczyste podpisanie traktatu akcesyjnego, po którym spodziewana jest kampania przedreferendalna połączona z informacją o wynikach negocjacji. Do tego czasu Sejm musi zakończyć prace nad ustawą o referendum. Projekt przygotowany został pod auspicjami prezydenta przez zespół pod kierunkiem prof. Piotra Winczorka. Prezydent skierował go do laski marszałkowskiej 8 października 2002 r., a już 22 listopada przeprowadzone zostało w Sejmie pierwsze czytanie ustawy, po którym została skierowana do komisji ustawodawczej. Na razie prace legislacyjne w komisji trwają.

W swoim projekcie prezydent zaproponował stałą, zapisaną w ustawie, konstrukcję pytania referendalnego w tzw. referendum ratyfikacyjnym. Miałoby ono brzmieć:
"Czy wyrażasz zgodę na ratyfikację przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej umowy międzynarodowej z dnia...".

Przyjęcie gotowej formuły pytania w samej ustawie pozwoliłoby uniknąć w Sejmie sporów nad jego treścią. Z drugiej strony - można się zastanawiać, czy formuła ta będzie zrozumiała dla obywateli i czy jej oschła, prawnicza treść nie będzie zniechęcała do wzięcia udziału w referendum.

Przypomnijmy, że w razie niskiej frekwencji przy urnach - mniejszej niż połowa uprawnionych do głosowania, o ratyfikacji traktatu akcesyjnego zdecyduje Sejm i Senat.

Najważniejsze jednak, że postawione w ten sposób pytanie, w którym mowa jest o ratyfikacji umowy z konkretnej daty, sprawia, że ewentualne odrzucenie przez obywateli ratyfikacji tej umowy nie będzie przesądzało o samej akcesji do Unii. Rząd będzie mógł nadal zabiegać o wejście Polski do Unii, tyle że na podstawie innej, renegocjowanej umowy, przy czym wystarczy wprowadzić w niej kosmetyczne zaledwie zmiany.

Gdyby natomiast doszło do odrzucenia w referendum pytania: "Czy jesteś za wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej", to logicznie biorąc - sprawa zostałaby przesądzona raz na zawsze.

Prezydencki projekt ustawy o referendum zawiera zresztą jeszcze jedno zabezpieczenie na okoliczność odrzucenia przez Naród traktatu akcesyjnego: w odniesieniu do referendum ratyfikacyjnego nie zawiera czteroletniej karencji na ponowne głosowanie w tej samej sprawie, co otwiera drogę do ponawiania referendum nawet co kilka miesięcy.

Podkreślenia w tekście pochodzą od Redakcji Naszej Witryny

Małgorzata Goss, Nasz Dziennik, 2003-01-06

powrot