Wyniki negocjacji zakończonych na szczycie w Kopenhadze dają Polsce członkostwo II kategorii. Rolnicy nie otrzymają pełnych dopłat, a one właśnie są częścią prawa wspólnotowego. Łączny poziom transferów na rzecz naszej gospodarki będzie wynosił połowę tego, co uzyskują kraje Piętnastki, przy czym składkę będziemy opłacać w pełnej wysokości.

Takie rezultaty rozmów z przeds tawicielami UE w stolicy Danii premier Miller uznał za... sukces.

Niemałe zamieszanie wywołało wśród dziennikarzy goszczących w Studiu Otwartym w Warszawie wystąpienie premiera Leszka Millera po kopenhaskim szczycie. Szef rządu oświadczył, że "wszystkie nasze postulaty zostały spełnione", po czym podał wyniki rozmów w taki sposób, iż dziennikarze nie byli w stanie w pierwszej chwili porównać tego, co wynegocjowano, z tym, o co zabiegaliśmy.

O co zabiegała Polska w ostatniej fazie negocjacji i na szczycie w Kopenhadze:

O trzyletnie kompensaty budżetowe, tj. o transfery środków finansowych z Unii, które pozwoliłyby Polsce na wyrównanie luki kasowej w naszym budżecie. Oznacza to, że bilans transferów między Unią a Polską stawia nas na pozycji płatnika netto do budżetu Unii. W 2004 r. luka kasowa z tego tytułu wyniesie 3,5 mld euro, tj. 12 mld zł. Polska chciałaby otrzymać tytułem kompensaty 2 mld euro w 2004 r., 1,6 mld w 2005 r. i 1,1 mld w 2006 r.

O zwolnienie naszego kraju z udziału w finansowaniu tzw. rabatu brytyjskiego za 2003 r. Chodzi o sfinansowanie ulgi w składce do budżetu UE, jaką wywalczyła dla siebie Wielka Brytania, czyli ok. 300 mln euro.

O zmianę metodologii liczenia przez Unię pozycji budżetowej netto Polski. Zabiegamy m.in. o uwzględnienie w wyliczeniach naszych wpłat do unijnych instytucji finansowych.

O ograniczenie czasu dochodzenia do pełnych płatności bezpośrednich dla rolników do 2006 r., tj. do ram aktualnego budżetu Unii. Na lata 2007-2013 uchwalony zostanie nowy.

O rezygnację Unii z ograniczania całości subwencji dla polskich rolników do 40 proc. poziomu unijnego. Unia nie zgadza się, abyśmy sfinansowali rolnikom brakującą część dopłat z własnego budżetu. Poziom dofinansowania nie może przekroczyć 40 proc. poziomu osiąganego przez unijnych farmerów.

O przesunięcie większych środków na rolnictwo z II do I filara (tj. z finansowania rozwoju wsi na dopłaty bezpośrednie), tak aby dopłaty te osiągnęły poziom wyjściowy co najmniej 60 proc. poziomu unijnego.

O zgodę UE na selektywną ochronę polskiego rynku przed nadmiernym napływem towarów rolnych z Unii. Monitoring miałby dotyczyć zbóż, rzepaku, mięsa wieprzowego, mięsa drobiowego, mleka, chmielu, mąki, słodu, skrobi, spirytusu i wyrobów spirytusowych.

O zgodę UE na częściowe rekompensowanie gospodarstwom towarowym z krajowego budżetu strat wynikających z przyjęcia uproszczonego systemu naliczania dopłat bezpośrednich.

O zwiększenie plonu referencyjnego zbóż. Plon referencyjny pomnożony przez powierzchnię bazową upraw decyduje o wielkości dopłat dla rolników.

O zwiększenie kwot produkcyjnych, zwłaszcza kwoty mlecznej. Kwotowanie produkcji służy w Unii do stabilizowania cen na produkty rolne. Przekroczenie wyznaczonych limitów skutkuje nałożeniem na dany kraj kar finansowych.

O 7-procentową stawkę VAT na ciągniki i maszyny rolnicze.

O obniżenie z 22 proc. do 7 proc. VAT na nowe mieszkania.

O złagodzenie nałożonych na nas przez Unię klauzul ochronnych, które mogą być wykorzystane przez poszczególne państwa Unii do ograniczenia praw Polski wynikających z członkostwa UE. [Dopisek Redakcji Naszej Witryny]

Za wielki sukces premier uznał przyznanie Polsce rekompensat budżetowych na lata 2004-2006.

O ile w propozycji duńskiej była mowa o kompensacie tylko za 2004 r. w wysokości ok. 0,5 mld euro, teraz z inicjatywy kanclerza Niemiec Gerharda Schroedera kwotę tę zwiększono o 1 mld euro i rozłożono na 3 lata. Łączne kompensaty wyniosą więc w tym czasie 1,5 mld euro, czyli 6 mld zł. Środki te są rządowi niezbędne, aby utrzymać płynność finansową polskiego budżetu po akcesji. Gdyby nie zostały przyznane, doszłoby w naszym kraju do załamania finansów publicznych wskutek luki kasowej w budżecie w wysokości 3,5 mld zł w 2004 r. i podobnej w latach następnych.

Premier nie poinformował jednak, że ten 1 mld euro to nie żadne nowe pieniądze, lecz środki, jakie przed kilkoma tygodniami na szczycie w Brukseli kraje Piętnastki wyciągnęły z oferowanego nam wcześniej pakietu przeznaczonego na fundusze strukturalne. Już wtedy było wiadomo, że te pieniądze będą zwrócone w taki sposób, aby upozorować wielkie ustępstwo ze strony Brukseli. "Sukces" Millera sprowadza się do tego, że przez przesunięcie tej kwoty z funduszy strukturalnych na kompensaty budżetowe zdołał zamienić pieniądze istniejące tylko na papierze na rzeczywistą gotówkę. Jest to oczywiście korzystne, ale w niczym nie zmienia faktu, że polska delegacja nie wynegocjowała w sferze finansów nic ponad to, co Unia zaoferowała nam w styczniu tego roku.

Premier powiedział, że dopłaty bezpośrednie dla rolników wyniosą w pierwszych latach 55, 60 i 65 proc.

Zapomniał jednak dodać, że poziom ten osiągną, jeśli my dopłacimy rolnikom z własnego budżetu. W rzeczywistości Bruksela w kwestii wysokości dopłat nie ustąpiła rządowi ani na jotę. Nadal będzie to 25, 30 i 35 proc. powiększone o 20 proc. środków z funduszu rozwoju wsi, co pozwoli zwiększyć wyjściowy poziom do 36, 39 i 42 proc. Tyle sfinansuje Bruksela, resztę teoretycznie możemy dołożyć rolnikom sami, ale tylko do poziomu 55, 60 i 65 proc. tego, co uzyskują z Unii zachodni farmerzy. Oznacza to, że prawdziwy "negocjacyjny uzysk" rządu to żadne zwiększenie dopłat, lecz podniesienie granicy dopuszczalnego finansowania... z naszej własnej kieszeni.

Jednak zarówno wicepremier i minister finansów Grzegorz Kołodko, jak i premier Miller zastrzegli, że dopłata do pułapów 55, 60 i 65 proc. będzie zależeć od możliwości budżetu państwa. Na żadne dopłaty dla rolników dotąd w budżecie nie było pieniędzy i raczej nie zanosi się, by nagle się znalazły w chwili, gdy kłopoty budżetowe są coraz większe.

Premier poinformował, że małe i średnie gospodarstwa, które przedstawią odpowiednie biznesplany gwarantujące wejście na rynek z własną produkcją, mogą otrzymać 1250 euro rocznie bezzwrotnej pomocy, o 250 euro więcej, niż proponowano nam wcześniej. Po przeliczeniu na złotówki daje to kwotę 5 tys. zł. Jak widać - nie są to środki na poważne inwestycje w rolnictwie.

Z drugiej jednak strony, tym samym rolnikom z małych i średnich gospodarstw odebrano w negocjacjach szansę na podtrzymanie dochodów produkcją mleka. Polska delegacja nie wynegocjowała powiększenia kwoty mlecznej. Zamiast oczekiwanych 11,6 mln ton rocznie będziemy mogli produkować tylko 8,9 mln t w latach 2004-2005, z możliwością podniesienia produkcji do 9,3 mln t w 2006 r. Jest to o wiele za mało nawet na pokrycie potrzeb krajowych i Polska będzie musiała importować mleko z Zachodu. Rządowi udało się uzyskać jedynie przesunięcie w ramach kwoty mlecznej 1,5 mln t mleka z podkwoty sprzedaży bezpośredniej do podkwoty hurtowej.

Nie udało się również przekonać Brukseli, aby przystała na utrzymanie obniżonego 7-procentowego VAT-u na maszyny i ciągniki rolnicze. Stanęło na tym, że będą one obciążone 22-procentową stawką, co - wg wyliczeń resortu rolnictwa - wyciągnie z kieszeni rolników ok. 1,3 mld zł rocznie.

Unia zgodziła się wprawdzie na zwiększenie limitu produkcji izoglukozy o 6 tys. ton, ale równocześnie wymogła na Polsce zmniejszenie o tę samą kwotę limitu produkcji cukru.

Za sukces rząd uznał również przyznanie przez Brukselę dodatkowych środków - 108 mln euro, na uszczelnienie granicy wschodniej. Tymczasem granica ta po ewentualnej akcesji stanie się granicą Unii i to Unia, a nie Polska powinna sfinansować jej zabezpieczenie. Tymczasem 250 mln euro, jakie w sumie Unia na to przeznaczy, to czterokrotnie mniej, niż trzeba tam zainwestować.

Z niejakim trudem udało się powrócić do 7-procentowej stawki VAT-u na nowe mieszkania, jednak tylko do 2007 r. Potem będziemy musieli zastosować stawkę 22-procentową, najwyższą w Europie, co łączy się z podwyżką cen mieszkań na rynku.

Upór Unii przy wysokich stawkach VAT-u oraz waga, jaką przywiązuje do uszczelnienia wschodniej granicy, wynikają stąd, że VAT i dochody z ceł są podstawą składki, jaką będziemy wpłacać do Brukseli.

Podkreślenia w tekście pochodzą od Redakcji Naszej Witryny

Małgorzata Goss, MW, Nasz Dziennik, 2002-12-16

powrot