Dziś w stolicy Danii rozpoczyna się szczyt Unii Europejskiej, na którym przywódcy Piętnastki mają podjąć decyzję o przyjęciu do UE dziesięciu krajów kandydujących, w tym Polski. Choć w Kopenhadze mają zapaść ostateczne decyzje w najważniejszych kwestiach finansowych, już dziś widać na podstawie dotychczasowych wyników tzw. negocjacji i zajmowanego stanowiska Unii, że ewentualne przyjęcie do niej będzie oznaczać członkostwo drugiej kategorii.

Przedstawiona dwa tygodnie temu przez duńską prezydencję UE "nienegocjowalna" oferta zamknięcia tak zwanych negocjacji akcesyjnych została już właściwie zaakceptowana przez rządy wszystkich krajów. Unia oczekuje, że Polska i Malta - jedyne kraje, które nie potwierdziły tego publicznie - zgodzą się na unijne warunki w trakcie szczytu.

Przewodzący obecnie Unii Duńczycy chcieli początkowo uniknąć jakichkolwiek rozmów o warunkach rozszerzenia w Kopenhadze i zakończyć tak zwane negocjacje na początku tygodnia w Brukseli. Jednak ze względu na opór większości kandydatów, ale również państw członkowskich Unii, na czele z Niemcami, ostatnia dyskusja o wysokości składki członkowskiej do kasy UE odbędzie się na szczycie. Spotkanie szefów rządów Piętnastki i kandydatów przewidziano na piątek.
Wówczas ma się rozstrzygnąć m.in. wysokość i okres wypłacania rekompensat dla ewentualnych nowych członków z centralnego budżetu w Brukseli. Duńczycy oferują jednorazowy transfer około 1 mld euro. Natomiast większość krajów kandydujących, które przystępując do Unii będą musiały płacić obowiązkowe składki, chciałoby nieco więcej. Jednak Unia mówi krótko: więcej pieniędzy nie ma.

W pozostałych sprawach większość państw zgodziła się zaakceptować unijne warunki. Rząd w Warszawie, który oficjalnie jeszcze tego nie uczynił, zapewne ogłosi swoją decyzję w piątek. Nie ma już praktycznie żadnych szans na zwiększenie środków finansowych dla rolników czy kwot produkcji, które zaproponowali Duńczycy. W Kopenhadze ma również zapaść decyzja dotycząca możliwości rozpoczęcia rozmów o członkostwie Turcji.

Już wczoraj w Kopenhadze europejskie środowiska sceptyczne wobec UE zorganizowały alternatywny szczyt. Jego uczestnicy ogłosili i przekazali Danii tekst "Deklaracji Kopenhaskiej". Deklaracja "na rzecz Europy demokracji i różnorodności" stwierdza m.in., że "Unia Europejska wraz z jej Konwentem weszły na niewłaściwą drogę z ambicjami stworzenia Europejskiego Mocarstwa z wieloma cechami państwa federalnego". Sygnatariusze deklaracji uważają również, że UE traktuje kraje kandydujące w niewłaściwy sposób, nadużywając swojej pozycji do narzucania im warunków uczestnictwa w strukturze. Zdaniem Sharon Bonici z NO2EU na Malcie, Unia wymaga od krajów kandydujących nawet tego, czego sama nie wprowadziła do końca. Uczestnicy alternatywnego szczytu podkreślili, że UE nie zezwala na prawdziwe negocjacje nad głÃ³wnymi warunkami przystąpienia.

Do deklaracji dołączono również apel w sprawie przyszłorocznych plebiscytów akcesyjnych w 10 krajach kandydujących. Wzywa się w nich do równego finansowania i dostępu do mediów dla zwolenników i przeciwników przystąpienia do Unii w poszczególnych krajach oraz udziału niezależnych obserwatorów. Deklaracja wzywa również do nieingerencji ze strony unijnych instytucji i obcych rządów w narodowe referenda.
Piotr Wesołowski, Kopenhaga

O co zabiega Polska w ostatniej fazie negocjacji i na szczycie w Kopenhadze:

O trzyletnie kompensaty budżetowe, tj. o transfery środków finansowych z Unii, które pozwoliłyby Polsce na wyrównanie luki kasowej w naszym budżecie. Oznacza to, że bilans transferów między Unią a Polską stawia nas na pozycji płatnika netto do budżetu Unii. W 2004 r. luka kasowa z tego tytułu wyniesie 3,5 mld euro, tj. 12 mld zł. Polska chciałaby otrzymać tytułem kompensaty 2 mld euro w 2004 r., 1,6 mld w 2005 r. i 1,1 mld w 2006 r.

O zwolnienie naszego kraju z udziału w finansowaniu tzw. rabatu brytyjskiego za 2003 r. Chodzi o sfinansowanie ulgi w składce do budżetu UE, jaką wywalczyła dla siebie Wielka Brytania, czyli ok. 300 mln euro.

O zmianę metodologii liczenia przez Unię pozycji budżetowej netto Polski. Zabiegamy m.in. o uwzględnienie w wyliczeniach naszych wpłat do unijnych instytucji finansowych.

O ograniczenie czasu dochodzenia do pełnych płatności bezpośrednich dla rolników do 2006 r., tj. do ram aktualnego budżetu Unii. Na lata 2007-2013 uchwalony zostanie nowy.

O rezygnację Unii z ograniczania całości subwencji dla polskich rolników do 40 proc. poziomu unijnego. Unia nie zgadza się, abyśmy sfinansowali rolnikom brakującą część dopłat z własnego budżetu. Poziom dofinansowania nie może przekroczyć 40 proc. poziomu osiąganego przez unijnych farmerów.

O przesunięcie większych środków na rolnictwo z II do I filara (tj. z finansowania rozwoju wsi na dopłaty bezpośrednie), tak aby dopłaty te osiągnęły poziom wyjściowy co najmniej 60 proc. poziomu unijnego.

O zgodę UE na selektywną ochronę polskiego rynku przed nadmiernym napływem towarów rolnych z Unii. Monitoring miałby dotyczyć zbóż, rzepaku, mięsa wieprzowego, mięsa drobiowego, mleka, chmielu, mąki, słodu, skrobi, spirytusu i wyrobów spirytusowych.

O zgodę UE na częściowe rekompensowanie gospodarstwom towarowym z krajowego budżetu strat wynikających z przyjęcia uproszczonego systemu naliczania dopłat bezpośrednich.

O zwiększenie plonu referencyjnego zbóż. Plon referencyjny pomnożony przez powierzchnię bazową upraw decyduje o wielkości dopłat dla rolników.

O zwiększenie kwot produkcyjnych, zwłaszcza kwoty mlecznej. Kwotowanie produkcji służy w Unii do stabilizowania cen na produkty rolne. Przekroczenie wyznaczonych limitów skutkuje nałożeniem na dany kraj kar finansowych.

O 7-procentową stawkę VAT na ciągniki i maszyny rolnicze.

O obniżenie z 22 proc. do 7 proc. VAT na nowe mieszkania.

O złagodzenie nałożonych na nas przez Unię klauzul ochronnych, które mogą być wykorzystane przez poszczególne państwa Unii do ograniczenia praw Polski wynikających z członkostwa UE.
Małgorzata Goss

A oto co Polska w efekcie otrzymała:

Zamiast oczekiwanych 11,6 mln ton rocznie będziemy mogli produkować tylko 8,9 mln t w latach 2004-2005, z możliwością podniesienia produkcji do 9,3 mln t w 2006 r. Jest to o wiele za mało nawet na pokrycie potrzeb krajowych i Polska będzie musiała importować mleko z Zachodu.

Unia zgodziła się wprawdzie na zwiększenie limitu produkcji izoglukozy o 6 tys. ton, ale równocześnie wymogła na Polsce zmniejszenie o tę samą kwotę limitu produkcji cukru.

Nie udało się również przekonać Brukseli, aby przystała na utrzymanie obniżonego 7-procentowego VAT-u na maszyny i ciągniki rolnicze. Stanęło na tym, że będą one obciążone 22-procentową stawką, co - wg wyliczeń resortu rolnictwa - wyciągnie z kieszeni rolników ok. 1,3 mld zł rocznie.

Z niejakim trudem udało się powrócić do 7-procentowej stawki VAT-u na nowe mieszkania, jednak tylko do 2007 r. Potem będziemy musieli zastosować stawkę 22-procentową, najwyższą w Europie, co łączy się z podwyżką cen mieszkań na rynku.

Truszczyński przyznał także, że polscy negocjatorzy nie zrealizowali uchwały Sejmu w sprawie podjęcia starań o obniżenie stawki podatku VAT na materiały budowlane. Stało się tak, ponieważ w jego ocenie, przedstawienie tego typu żądań stronie unijnej byłoby bezcelowe. W efekcie VAT na materiały budowlane po ewentualnej integracji będzie wynosił 22 proc. Zapytany z kolei o starania w zakresie obniżenia stawki podatku VAT na artykuły i zabawki dziecięce oświadczył, że w ogóle nie został upoważniony przez rząd do podjęcia tej kwestii w trakcie rozmów z Brukselą, dlatego VAT na te artykuły, z momentem potencjalnej akcesji, będzie maksymalny, czyli wyniesie 22 proc.

Premier Miller powiedział, że dopłaty bezpośrednie dla rolników wyniosą w pierwszych latach 55, 60 i 65 proc. Zapomniał jednak dodać, że poziom ten osiągną, jeśli my dopłacimy rolnikom z własnego budżetu. W rzeczywistości Bruksela w kwestii wysokości dopłat nie ustąpiła rządowi ani na jotę. Nadal będzie to 25, 30 i 35 proc. powiększone o 20 proc. środków z funduszu rozwoju wsi, co pozwoli zwiększyć wyjściowy poziom do 36, 39 i 42 proc. Tyle sfinansuje Bruksela, resztę teoretycznie możemy dołożyć rolnikom sami, ale tylko do poziomu 55, 60 i 65 proc. tego, co uzyskują z Unii zachodni farmerzy. Oznacza to, że prawdziwy "negocjacyjny uzysk" rządu to żadne zwiększenie dopłat, lecz podniesienie granicy dopuszczalnego finansowania... z naszej własnej kieszeni. [Dopisek Redakcji Naszej Witryny]

O szczycie UE w Kopenhadze mówi Jens-Peter Bonde, duński deputowany do Parlamentu Europejskiego i członek Konwentu UE:

Szczyt w Kopenhadze zakończy się zapewne zamknięciem rozmów o przystąpieniu z 10 krajami kandydującymi. Większość państw już przyjęła duńską ofertę. Tylko Polska i Malta ze względu na silny opór społeczny przeciągają ten dramat o kilka dni. Na koniec jednak wszyscy ogłoszą wielki sukces. Prawdziwy problem pojawi się jednak wtedy, gdy Polacy zorientują się, że muszą płacić do unijnego budżetu pieniądze za tak zwany brytyjski rabat i za wiele bogatszych państw UE.

Oferta członkostwa czwartej kategorii i zmuszanie do sprzedaży ziemi po krótkim okresie przejściowym mogą również wywoływać protesty społeczeństwa. Dlaczego zmuszamy biednych rolników w krajach kandydujących, żeby sprzedawali swoją ziemię na wolnym rynku w sytuacji, gdy jej cena za hektar jest 10-krotnie wyższa po niemieckiej części Sudetów niż po czeskiej? Dlaczego pozwalamy unijnym farmerom kupować ziemię rolną w Polsce, gdy jej cena jest 30-krotnie niższa niż w Holandii? Dlaczego wreszcie 10 krajów kandydujących do Unii w 2013 roku, reprezentując 44 proc. ogółu rolników i 31 proc. ziemi rolniczej, otrzymywałoby tylko 11 proc. łącznych wypłat z Brukseli? Dlaczego nie możemy zreformować skandalicznej polityki rolnej, tak aby rolnicy byli równi.

Uważam, że nie można postępować w ten sposób, że najpierw zaprasza się biednych polskich rolników, a następnie robi się z nich płatników składek do UE, co stanie się w przypadku większości z nich.

Dlaczego zmuszamy kandydatów do skopiowania wszystkich 85 tysięcy stron wspólnotowego prawodawstwa, zamiast wykorzystać okazję i stworzyć mniej rozbudowaną i bardziej demokratyczną współpracę między narodami? Czy to naprawdę takie ważne, aby wszystkie kraje - także te nowe - od pierwszego dnia wypełniały unijne regulacje dotyczące rozmiaru truskawki?
W Parlamencie Europejskim będę głosował jako pierwszy za przyjęciem Polski do UE. Nie powiem Wam, jak głosować w referendum, radzę jedynie, aby przeczytać dokładnie, nad czym odbędzie się referendum.
not. PW

Piotr Wesołowski, Małgorzata Goss , Nasz Dziennik, 2002-12-12

powrot