Już w pierwszej przygotowanej przeze mnie wkładce o Unii Europejskiej do "Naszego Dziennika" zatytułowanej "21 pytań" zwracałem uwagę na fatalne skutki niekompetencji i ustępliwości polskich negocjatorów z UE. Teraz, ponad osiem miesięcy od publikacji tamtej wkładki, mam smutną satysfakcję, że moje ostrzeżenia co do słabego poziomu polskich negocjatorów aż nadto potwierdziły się w ostatnim czasie.

Coraz więcej autorów, zwłaszcza doświadczonych ekonomistów, ostro krytykuje nieodpowiedzialny, katastrofalny dla interesów Polski styl negocjowania z Unią. Krytyka odnosi się do kolejnych niezrozumiale ustępliwych polskich negocjatorów z UE, począwszy od pierwszej połowy lat 90. Nader wymownym przykładem takiej krytyki był publikowany 28 października 2002 r. w lewicowym "Przeglądzie" artykuł znanego ekonomisty prof. Pawła Bożyka pt. "Zasada wzajemnych ustępstw". W bogato udokumentowanym tekście prof. Bożyk dosłownie bił na alarm, pisząc o żałosnych skutkach dotychczasowych polskich ustępstw. W ocenie prof. P. Bożyka: "Negocjacje Polski z Unią Europejską o nadanie nam statusu członkowskiego od samego początku cechują się defensywnością ze strony naszych negocjatorów. Polska występuje w nich w charakterze ubogiego krewnego, który przeprasza, że śmie prosić o przyjęcie do Unii. Z wielu różnych powodów takie podejście jest bezzasadne.

W UE, podobnie zresztą jak w wielu innych organizacjach międzynarodowych, obowiązuje zasada 'reciprocity', to jest wzajemności ustępstw, czyli - coś za coś. Ci, którzy o tym wiedzą, nigdy nie wychodzą przed szereg, a więc dobrowolnie nie rezygnują z jakichkolwiek ograniczeń w handlu zagranicznym bez wzajemnych ustępstw ze strony partnerów. Do takich ustępstw nawołują oczywiście politycy unijni, obiecując złote góry (...). Największy błąd w procesie wchodzenia do Unii popełniliśmy w roku 1990. Polska dokonała wtedy jednostronnej, radykalnej liberalizacji importu (...). Co gorsze, Polska wprowadziła w 1990 r. nową taryfę celną, ustaliła możliwie najniższy jej poziom (...) Polska chciała być hojna dla innych, dając 'dobry' przykład. Niestety, ta polityczna brawura w sferze ekonomicznej kosztowała nas nieprawdopodobnie drogo. Po pierwsze, oznaczała jednostronne otwarcie polskiego rynku; w efekcie już w 1991 r. import z UE do Polski zwiększył się aż o 80 proc., w warunkach stosunkowo niewielkiego zwiększenia eksportu z Polski do Unii. Kraje UE absolutnie nie zareagowały na polski jednostronny gest, ani myśląc o likwidacji kontyngentów ograniczających import z Polski. Nie dość na tym - gdy w następnych latach doszło do negocjacji z krajami UE w związku ze stowarzyszeniem, a Polska poprosiła o zniesienie kontyngentów i obniżkę taryf celnych, zażądano od nas wzajemności. Polska musiała więc spełnić ten warunek, obniżając proporcjonalnie do ustępstw Unii i tak już niezwykle niskie cła (...). W całym dotychczasowym okresie transformacji polski rynek okazał się dla krajów UE wymarzonym miejscem zbytu olbrzymich ilości towarów i usług trudnych do ulokowania gdzie indziej. Eksport z tego ugrupowania do Polski sięgnął w latach 1990-2000 prawie 194 mld euro, zaś import - jedynie 131 mld euro; dodatnie (dla UE) saldo bilansu handlowego wyniosło więc w tym okresie aż 62 mld euro. Tym samym Polska przyczyniła się w poważnym stopniu do sfinansowania zatrudnienia w Unii: w ujęciu rocznym netto UE mogła dać pracę w granicach 800 tys. - 1 mln osób. Polska zaś musiała taką liczbę osób pozbawić pracy (...). Jednocześnie Unia nieprzerwanie domagała się jeszcze większego otwarcia polskiego rynku. Przy okazji każdej wizyty w Polsce politycy zachodni mówili o tym głośno i bez żenady; nie wspominając nawet o ustępstwach, na jakie Polska jednostronnie poszła w 1990 r. Co gorsza, nasze media przyjęły unijny sposób wyjaśniania korzyści ze stowarzyszenia, podkreślając, że to Unia udzieliła Polsce nieproporcjonalnie większych preferencji (...)".

Profesor Bożyk ostrzega: "Pomimo ewidentnych korzyści czerpanych przez kraje UE z handlu z Polską ostatnie miesiące obfitują w coraz częstsze groźby wobec Polski sugerujące, iż możemy nie zostać przyjęci do tego ugrupowania w pierwszej kolejności". Jak pisze Bożyk: "Wysocy urzędnicy Unii (...) nie szczędzą nam gróźb w rodzaju: jak nie wejdziecie w 2004 r., to potem będziecie musieli czekać wiele lat, zostaniecie krajem drugiej kategorii itp. Jednocześnie Unia stara się 'wyżyłować' nas ekonomicznie - a to odmawiając naszym rolnikom subwencji identycznych jak swoim, a to przebąkując, jak ostatnio, o konieczności wnoszenia opłat członkowskich, wyższych od udostępnionych nam funduszy. Polska - kraj o wiele biedniejszy - miałaby więc w ramach 'frycowego' za wejście dofinansować bogatszych!".

Warto zwrócić bliżej uwagę na te trzeźwe oceny prof. Bożyka. Mimo że należy on do ekonomistów popierających wejście Polski do Unii Europejskiej, wyraźnie nie chce się pogodzić z fatalnym stylem negocjowania z UE i unijną polityką szantażów wobec nas. Coraz wyraźniejsze fatalne skutki polityki ciągłych ustępstw wobec UE grożą Polsce katastrofą gospodarczą. W tej sytuacji nawet w mocno prounijnej "Gazecie Polskiej" z 20 listopada 2002 r. pojawiły się pełne niepokoju słowa eksperta od spraw międzynarodowych Jerzego Marka Nowakowskiego: "Dotychczas sukcesy w negocjacjach z Unią odnosili ci, którzy potrafili w decydującym momencie wstać od stołu rokowań i powiedzieć 'nie, to nie'. Bez wyzwolenia się z tyranii rozmów o dacie końcówka naszych negocjacji będzie jedną wielką klapą. I jak zwykle po fakcie okaże się, że Kaczyński miał rację" (J.M. Nowakowski "Tyrania daty", "Gazeta Polska" z 20 listopada 2002 r.).

Ostatnio doszło do tego, że nawet redaktorka "Gazety Wyborczej" Krystyna Naszkowska ostrzegała przed zbyt ustępliwym negocjowaniem z Unią Europejską, zwłaszcza w sprawach rolnictwa. Pisała: "Ja nie wiem, co urzędnicy w Brukseli myślą, ale przypomnę tylko, że Austriacy - z obecnym komisarzem UE ds. rolnictwa Franzem Fischlerem na czele - bardzo ostro negocjowali. To samo Finowie - rozmowy przerywali, opuszczali salę obrad w Brukseli, grozili zerwaniem negocjacji, trzaskali drzwiami. I co? Fischler został komisarzem, a Finowie dostali to, co chcieli.

Wniosek jest taki, że Unia szanuje i docenia tych, którzy potrafią walczyć o swoje. Nami natomiast mogą się nie przejmować nie dlatego, że posłowie gwizdali podczas wizyty Fischlera w Sejmie, ale dlatego że każde dziecko w Polsce, a więc i w Brukseli, wie, że nie ma jednolitego frontu w polskim rządzie w kwestii rolnej. Premier Leszek Miller postawił sobie za cel główny zakończenie negocjacji w terminie, niezależnie od ich wyników. A to z góry osłabia naszą pozycję negocjacyjną. Więcej zatem zależy teraz od dobrej woli Brukseli niż od naszych umiejętności negocjacyjnych" (K. Naszkowska "Nie możemy pominąć rolników", "Gazeta Wyborcza" z 13 listopada 2002 r.).

Myślę, że w odniesieniu do zasad negocjacji z UE szczególnie trafne generalne uwagi wyraził na łamach "Niedzieli" ksiądz Walerian Słomka, pisząc m.in., że: "(...) nasi negocjatorzy i władze Polski czynią wszystko, by udowodnić, że bronią nie interesów Polski i Polaków, lecz Unii Europejskiej. Niech więc nie mają pretensji, że jest tyle oporu w narodzie w stosunku do ich propagandowej akcji. Naród polski ocalił jeszcze nieco z poczucia własnej godności i wszelkie wmawianie mu, że ma on przyjąć postawę petenta na kolanach, bez stawiania jakichkolwiek warunków, że jest skazany na dyktat tejże Unii, skazujący go na lata dyskryminacji, może rodzić tylko odmowę wchodzenia do niej. Dlatego nie do przyjęcia pozostaje przekonywanie, że Polska nie ma wyboru, że bezwarunkowe wejście do Unii jest dziejową koniecznością Polski i Polaków (...). Jeżeli dziś, na etapie wchodzenia do Unii, nie zapewnimy sobie gwarancji na taki jej model, który będzie sprawiedliwy dla nas, to nie łudźmy się, że osiągniemy to po naszym wejściu do niej na kolanach (...).

Otóż polscy politycy winni są czuć się odpowiedzialnymi za wynegocjowanie takiego modelu we wspólnocie innych narodów i państw Unii, w którym Polska i Polacy będą potraktowani sprawiedliwie i po partnersku w sprawach politycznych, ekonomicznych, społecznych i kultury narodowej, natomiast biskupi polscy razem z episkopatami Europy winni domagać się, by w Konstytucji Unii Europejskiej zapisane były gwarancje dla wolności istnienia i działania Kościoła Chrystusowego w tejże Unii, a nie tylko stwierdzenie, że Europa ma chrześcijańskie korzenie, gdyż takie stwierdzenie może równie dobrze oznaczać, że chrześcijaństwo jest już zjawiskiem skansenowym" (ks. W. Słomka "Z Europą czy bez Europy?", "Niedziela" z 31 marca 2002 r.).

Najskrajniejszymi rzecznikami bezwarunkowego podporządkowywania się dyrektywom Unii Europejskiej są politycy Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Postkomuniści z SLD za wszelką cenę - w tym kosztem podstawowych polskich interesów - chcą zdobywać wiarygodność i poparcie u kierujących UE socjalistów z Zachodu. Gotowi są więc do skrajnej usłużności wobec Brukseli. Stąd wynika cała ich gorliwość w chłostaniu oporów jakichś tam anachronicznych i nacjonalistycznych Polaków, upierających się przy takich sprawach, jak suwerenność czy interes narodowy. To przecież nie kto inny jak postkomunistyczny prezydent A. Kwaśniewski popisał się dość szczególnym wystąpieniem na konferencji prasowej podczas spotkania prezydentów Europy Środkowej w Słowenii: "Ja wczoraj powiedziałem trochę żartem, ale tym chcę zakończyć odpowiedź na Pani pytanie, bo często jest właśnie taka wątpliwość ze strony ludzi przyjeżdżających z Zachodu: to wy walczyliście o swoją suwerenność, a teraz chcecie oddawać część tej suwerenności biurokratom z Brukseli? Ja na to odpowiadam, że w tych krajach, w których przez blisko 30 lat byliśmy niesuwerenni, i to nie z własnej woli, i musieliśmy słuchać decyzji, które płynęły z Moskwy czy gdzieś tam z okolic, rezygnacja z części suwerenności na rzecz Brukseli nie jest wydarzeniem bardzo dramatycznym. To się da wytrzymać w naszym przekonaniu" (cyt. za: "Życie" z 10 czerwca 1997 r.). Trudno chyba zaprzeczyć słuszności uwag komentującego te słowa Piotra Skwiecińskiego: "Prezydent dał wyraz mentalności satelickiej, będącej immanentną cechą formacji PZPR-owskiej" ("Życie" z 9 czerwca 1997 r.).

Szokuje wprost stopień bezkrytycznego poparcia ze strony postkomunistów dla naszego podporządkowania Unii Europejskiej w sytuacji, gdy widzi się, do jakiego stopnia jesteśmy wystawiani do wiatru i lekceważeni przez brukselskich biurokratów. Jakże charakterystyczny pod tym względem jest ton pokornego wasala UE, wyrażany w tekstach ostatniego upadłego komunistycznego premiera PRL-u Mieczysława F. Rakowskiego publikowanych w postkomunistycznej "Trybunie".

Według Rakowskiego winę za wszystkie problemy w stosunkach z Unią Europejską ponosi wyłącznie "polska namolność" (!) (por. np. tekst Rakowskiego pt. "Polska namolność", drukowany w "Trybunie" z 12-13 maja 2001 r.). Zawsze skory do krytykowania za wszystko Polaków, także i w majowym tekście Rakowski winę za wszystkie trudności w negocjacjach z UE próbował zrzucić na "namolnych Polaków". Bo oni wciąż jakoby zachowują się jak "uciążliwi petenci" wobec Unii i wciąż mają jakieś pretensje do zachodnich partnerów. Czytając w "Trybunie" tego typu wasalno-serwilistyczne teksty, myśli się z przerażeniem - co będzie, jeśli SLD-owcom uda się zdobyć pełnię władzy w Polsce i to oni będą prowadzić negocjacje z Unią Europejską? Przy ich tak wielkiej niefrasobliwości, braku zainteresowania narodowymi polskimi interesami i tak zachłannym głodzie uwiarygodniających pochwał ze strony "socjałów" z Zachodu.

Szczególnie tendencyjną i jednostronną propagandystką UE jest jedna z czołowych negocjatorek z Unią wiceminister ds. europejskich Danuta Huebner. Dziś nader ściśle związana z SLD-owskim establishmentem, niegdyś przez wiele lat była członkinią PZPR. Odeszła dopiero w 1987 r. Niedawno wspominała: "(...) oddałam legitymację, dołączając przewrotnie, jak mi się wtedy wydawało, uzasadnienie, że wszystko w partii idzie w dobrym kierunku i moja skromna osoba nie jest potrzebna" (por. wywiad T. Torańskiej z D. Huebner "Jestem niczyja", dodatek do "Gazety Wyborczej" - "Wysokie obcasy" z 8 czerwca 2002 r.). W swych atakach na krytyków UE Huebner bez żenady sięga do różnych insynuacji. Na przykład w wywiadzie z 8 czerwca 2002 r. powiedziała: "(...) Jestem jedną z niewielu tutaj osób, które nie boją się referendum. Po prostu nie wierzę, by Polacy mogli się dać ogłupić paru facetom, którzy w niewejściu Polski do Unii widzą własny interes (...)" (tamże).

Kompromitująco wręcz zabrzmiało stwierdzenie minister D. Huebner w wywiadzie dla "Życia" z 14 maja 2002 r.: "Tymczasem polski interes narodowy jest trudny do zdefiniowania (...)". Otóż polski interes narodowy jest bardzo łatwy do zdefiniowania, podobnie jak interesy każdego innego narodu. Jakoś dziwne to jest, że prości robotnicy polscy, np. pracownicy z zakładów zbrojeniówki, w programie Elżbiety Jaworowicz pokazywali, że doskonale rozumieją, co to jest polski interes narodowy. Tak trudny do pojęcia dla pani minister Huebner!

Danuta Huebner w maju 2002 r. z werwą akcentowała: "(...) Wszyscy mają świadomość, że byłoby to wbrew wszelkiej logice, gdyby państwa wchodzące do Unii po to, by przyspieszyć swój rozwój, były na początku płatnikami netto. Na początku powinniśmy być największym beneficjantem (...)" (cyt. za: "W interesie Unii leży, żeby wejście Polski ją wzmocniło". Rozmowa Ł. Warzechy z D. Huebner, "Życie" z 14 maja 2000 r.). Przecież zacytowane wyżej słowa Huebner to jaskrawy przykład gołosłownych pobożnych życzeń niepodpartych dowodami. Dużo bogatsza od Polski Hiszpania miała o wiele lepszych od Polski negocjatorów, dobrze rozumiejących - w przeciwieństwie do Huebner - na czym polegają ich interesy narodowe. Mimo to przegrali w zderzeniu z negocjatorami cwaniakami z Brukseli. Hiszpania przez pierwsze lata była płatnikiem netto, sporo dopłacała do UE. Co się więc stanie z Polską przy takich negocjatorach specjalistach od pustosłowia jak D. Huebner?

Groteskowo wręcz brzmi inne stwierdzenie p. Huebner, godne naiwnej pierwszoklasistki: "(...) Jaki Unia miałaby interes w tym, żeby Polska przystąpiła na złych warunkach? Przecież w interesie Unii leży, żeby wejście Polski ją wzmocniło, żebyśmy razem byli silniejsi (...)" (cyt. za: "W interesie Unii leży, żeby wejście Polski ją wzmocniło". Rozmowa Ł. Warzechy z D. Huebner, "Życie" z 14 maja 2002 r.).

Huebner, polska minister ds. europejskich, z uporem udaje greka. Udaje, że nie wie, iż w Unii Europejskiej od dawna dominują prawa silniejszych, wilcze obyczaje, rozpychanie się kosztem słabszych partnerów.

Fatalne skutki przynosi niefrasobliwość polskich prominentów odpowiedzialnych za stosunki z UE w odniesieniu do gospodarczych problemów w tych stosunkach, by przytoczyć tu jakże wymowny przykład bagatelizowania problemów gospodarczych w stosunkach z UE, zademonstrowany przez minister Huebner. W wywiadzie z początku czerwca 2002 r. Huebner zaakcentowała: "(...) Myślimy o Unii zbyt często w kategoriach: 'Czy dostaniemy 25 czy 35 proc. dopłat bezpośrednich'. 'A jeśli nie dostaniemy tyle, ile chcemy, to nie wchodzimy' - tak mówią niektórzy politycy. Tymczasem problem nie ma aż takiego znaczenia, jakie mu się przypisuje: okresy przejściowe się skończą, rolnictwo zostanie zrestrukturyzowane, zmieni się zresztą zapewne polityka rolna UE (...). Koncentrujemy się na regulacjach technicznych, na sporze o okresy przejściowe, a te sprawy Europejczyków dzielą, a nie łączą. Nie ma także i w mediach dyskusji o wizji przyszłej Europy. Trzeba wrócić do wielkich słów. Liczą się idee, wedle których będziemy żyć w Unii w przyszłości (...)" (por. "Trzeba wrócić do wielkich słów", zapis spotkania minister ds. europejskich Danuty Huebner z biskupem Tadeuszem Pieronkiem i redakcją "TP", "Tygodnik Powszechny" z 9 czerwca 2002 r.). Trudno wprost sobie wyobrazić, jak szkodliwe skutki dla Polski przynosi tak wyrażane lekceważenie potrzeby odpowiedniego targowania się o zabezpieczenie koniecznych okresów przejściowych. Przez takie osoby jak minister Huebner aż nazbyt często rezygnuje się z bronienia spraw kluczowych dla gospodarki Polski, kapituluje...

A przecież nawet niektórzy uczciwi wpływowi cudzoziemcy ostrzegali Polaków przed lekkomyślnym zaniechaniem troski o wynegocjowanie odpowiednich okresów ochronnych dla najbardziej potencjalnie zagrożonych unijną konkurencją obszarów gospodarki. Na przykład ambasador Portugalii w Polsce Manuel Barreiros ostrzegał już w 1997 r.: "(...) Polska musi pamiętać o tym, by wynegocjować jak najdłuższe okresy ochronne dla tych dziedzin gospodarki, które wymagają jeszcze restrukturyzacji, zwłaszcza jeśli chodzi o rolnictwo. Polska nie może popełnić błędów, które zrobiliśmy my - podkreślił. Portugalczycy zbyt naiwnie uwierzyli, że restrukturyzacja będzie łatwiejsza po uzyskaniu członkostwa w ówczesnej Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej (...)" (cyt. za: D. Walewska "Wielkie przyspieszenie", "Rzeczpospolita" z 18-20 lipca 1997 r.).

Stanowczo ostrzegał Polaków przed zbytnim optymizmem związanym z przyszłym członkostwem w Unii Marge d'affaines Hiszpanii w Polsce w 1997 r. Emilio Perez de Agrede Saenz. W rozmowie z redaktorką "Rzeczpospolitej" Saenz powiedział: "(...) Będą się co jakiś czas pojawiać trudności, czasami nawet gwałtowne kłótnie. Przypomniał, że różnice zdań pomiędzy rolnikami francuskimi i hiszpańskimi oraz rybakami z obydwóch krajów kończyły się wielokrotnie gwałtownymi protestami, wzajemnym niszczeniem towarów. Kłócimy się czasami również z Włochami (...)" (tamże).

Jednym ze znaczących powodów przejścia dotychczasowych europanegirycznych mediów do dużo bardziej stonowanego relacjonowania stosunków Polski z UE jest obawa przed groźbą przyszłej całkowitej utraty wiarygodności wśród czytelników. Po tylekroć zapowiadali czekające Polaków po wejściu do Unii złote góry, a nagle może okazać się, że wpadniemy w głębokie koleiny. Stąd zmiana tonu widoczna nawet w "Gazecie Wyborczej". Jej czołowy publicysta gospodarczy Witold Gadomski w maju 2002 roku nagle zaskoczył czytelników dużym eurorealistycznym tekstem, chłodno analizującym perspektywy Polski po wejściu do UE, bez wykluczenia najgorszego... Jak pisał Gadomski: "W skrajnym przypadku może się okazać, że w pierwszych latach naszego członkostwa w Unii kłopoty przeważą nad korzyściami, zamiast stabilności powstaną napięcia, wzrośnie bezrobocie, a tempo wzrostu gospodarczego będzie niższe niż przeciętne w Europie. To znaczy bardzo niskie. Spełnią się zatem dzisiejsze prognozy eurofobów ze wszystkimi tego konsekwencjami politycznymi. To jest scenariusz ostrzegawczy, a najlepszym sposobem na to, by się spełnił jest prowadzenie przez rząd biernej polityki i liczenie na to, że sukces musi przyjść tak czy inaczej. Nie musi" [podkr. - J.R.N.] (W. Gadomski: "Skok do krainy szczęśliwości", "Gazeta Wyborcza" z 20 maja 2002 r.).

Realistyczne tony pojawiły się również na łamach innej poprzednio skrajnej euro-entuzjastycznej codziennej gazety "Życie". W maju 2002 r. wydrukowano tam dość szokujący artykuł liberała z Centrum im. Adama Smitha, Marka Kaduczaka, sugerujący już w tytule nieuczciwe zamiary Unii Europejskiej wobec Polski. W tekście zatytułowanym: "Czy Unia Europejska zwodzi Polskę?" Kaduczak pisał: "Polityczna poprawność nie pozwala powiedzieć tego głośno, ale widać coraz wyraźniej, że znaczna część Unii poszerzenia nie chce". Kaduczak tłumaczył to głównie tym, że najważniejszą korzyścią dla UE z naszego przystąpienia do niej miało być "uzyskanie dostępu do dużego i atrakcyjnego rynku zbytu". Sęk w tym, że - jak pisze Kaduczak - "dostęp do naszego rynku już został dla Unii otwarty w ramach umów stowarzyszeniowych. I jest on w praktyce szerszy niż dostęp Polski do rynku unijnego, m.in. ze względu na wspólnotową politykę dotowania eksportu i wyśrubowane (czasem celowo) normy jakościowe". Ekspert-liberał potwierdził w ten sposób to, co mówił już kilka lat temu Jerzy Kropiwnicki, jeden z najbardziej realistycznych ministrów w rządzie Buzka. Twierdził on, że Polska niepotrzebnie skrajnie otwarła się na produkty UE, oddając UE wszystko, co najcenniejsze. W tej sytuacji UE, zdaniem Kaduczaka, nie spieszy się z przyjęciem Polski i specjalnie dyktuje jej odstraszające, niekorzystne warunki. Jak pisze ekspert-liberał: "(...) toczona jest gra na zwłokę. Negocjacje są przeciągane, Polsce zarzuca się nieprzygotowanie i brak gotowości do kompromisu, stawia wygórowane warunki i żądania (nieporównywalnie cięższe, iż te stawiane Grecji, Hiszpanii i Portugalii przed ich przyjęciem)". Według Kaduczaka: "dopłaty w Polsce czterokrotnie niższe niż na 'Zachodzie' gwałciłyby podstawową zasadę Unii - równą konkurencję - i mogłyby doprowadzić do bankructwa polskiej wsi. Wytwarzanie tych samych produktów w tej samej cenie byłoby przecież opłacalne dla 'zachodnich' rolników, a nieopłacalne dla polskich".

Kaduczak pisał, że: "Taka sytuacja jest na rękę licznym politykom europejskim cicho sprzeciwiającym się poszerzeniu: jeżeli warunki przyjęcia do Unii okażą się niekorzystne dla wielkich grup społecznych w Polsce, to akces może zostać u nas odrzucony w referendum. Unia mogłaby wtedy twierdzić, że zaprosiła Polskę i była gotowa, ale skoro sami Polacy nie chcą przystąpienia, to trzeba uszanować ich wolę - oto idealne rozwiązanie". Kaduczak wyjaśniał też, dlaczego na tym tle polska klasa polityczna jednak tak spieszy się z wejściem do UE, nawet na bardzo niekorzystnych warunkach, pisząc: "Tysiące bardzo dobrze płatnych posad w Brukseli też nie są tu bez znaczenia" [podkr. - J.R.N.].

Czołowy publicysta gospodarczy "Gazety Wyborczej" Witold Gadomski w rzadkim jak na gazetę Michnika trzeźwiejszym tekście o stosunkach z UE ostrzegał, że nawet po wejściu do Unii nie ma pewności przyspieszenia wzrostu gospodarczego, można nawet relatywnie stracić i cofnąć się "w poziomie bogactwa mierzonym średnią europejską", tak jak stało się z Grecją. Jak pisał Gadomski: "Ile 'konfitur' z Unii otrzyma Polska w najbliższych latach? To będzie zależeć od umiejętności polskich negocjatorów, ale przede wszystkim od sprawności instytucji państwowych, które powinny przedstawiać pomysły na wykorzystanie środków pomocowych oraz od zdolności budżetu państwa (i budżetów samorządowych) do współfinansowania projektów" (W. Gadomski: "Skok do krainy szczęśliwości", "Gazeta Wyborcza" z 20 maja 2002 r.). Jeśli poważnie potraktujemy zależność nakreśloną przez Gadomskiego, to niestety można Polsce w UE wróżyć wszystko, co najgorsze. Nasi negocjatorzy wykazywali i wykazują chroniczny brak kompetencji, a przede wszystkim umiejętności twardego i uargumentowanego bicia się o niezbędne cele, zgodnie z interesami narodowymi. Tych ostatnich najczęściej w ogóle, tak jak D. Huebner, nawet nie rozumieją. Sprawność instytucji państwowych dziś jest, łagodnie mówiąc, żałosna. Administracja bywa tak korupcjogenna, że niektórzy obserwatorzy zagraniczni (tak jak Klaus Bachmann) dawno już wyrażali wątpliwości, jak sobie poradzimy z tego typu administracją w UE. Można przypuszczać za to z całym uzasadnieniem, że pracownicy tej administracji będą aż nadto usłużni wobec swych "wielkich braci" z biurokracji unijnej, chcąc się do niej też załapać w przyszłości, a przy okazji już wcześniej coś urwać dla siebie z pomocą niestroniących od "eurokantów" eurobiurokratów.

Jeszcze nie jesteśmy w Unii, a już spotykamy się z tak skrajnymi przejawami protegowania obcych podmiotów gospodarczych, jak sławetna decyzja ministra finansów w sprawie nałożenia 22-procentowego VAT-u tylko na polskich projektantów budowlanych.

W czerwcu tego roku niespodziewanie pojawiły się bardzo ostre tony krytyczne wobec Unii Europejskiej na łamach postkomunistycznej "Trybuny", związanej z SLD-owskim rządem L. Millera. Rząd ten, jak wiadomo, pędzi ku UE za wszelką cenę, gotów godzić się z najbardziej nawet krzywdzącymi dla Polaków warunkami. A tu nagle "Trybuna" pisze piórem Mieczysława Wodzickiego w tekście "Polandia" (nr z 5 czerwca 2002 r.): "Jest już w kraju raport Komisji Europejskiej [faktycznego rządu UE - J.R.N.] o inwestowaniu w Polsce przez kapitał zagraniczny (...). Dziwny to raport. Trudno mi oprzeć się wrażeniu, że jego autorzy traktują nasz kraj jak terytorium Buszmenów [podkr. - J.R.N.]. Raport wywołały donosy konsorcjum Eureko do Komisji, że polski rząd 'krzywdzi inwestorów zagranicznych'. Krzywdzenie miało m.in. polegać na tym, że skarb państwa nie chce za absurdalnie śmieszną cenę oddać duńsko-portugalsko-brytyjsko itd. firmie najbogatszej spółki w kraju". Kilka dni później - 10 czerwca w "Trybunie" ukazał się kolejny bardzo krytyczny wobec UE tekst pióra Wojciecha Kubickiego "Unia bez wad? Diagnozy-prognozy". Redaktor Kubicki, nawiązując do różnych "gorzkich doświadczeń w stosunkach polsko-unijnych", stwierdził m.in.: "Coraz częściej okazywało się, że kraje europejskiej wspólnoty w pojedynkę i razem traktują nas jak półkolonię, wyprowadzając stąd coraz więcej pieniędzy w postaci zysków (transferowanych często nielegalnie), a coraz mniej inwestując, oszukując na podatkach z działalności swoich firm w Polsce, przejmując za psie pieniądze często znakomite przedsiębiorstwa, a wraz z nimi rynki zbytu, a zwłaszcza banki itd. [podkr. - J.R.N.]. Zdumienie, a potem złość zaczęła budzić buta i mentorski ton brukselskich urzędników, coraz częściej tupiących na nasz rząd, przysyłających tu z reprymendą jakieś eurodamy lub listy z napomnieniami i słabo zawoalowanymi pogróżkami np. niedawne w imieniu niewymienianego z nazwy konsorcjum Eureko - mizernej firmy powołanej do życia zdaje się tylko po to, żeby (...) żeby opanować ponad dwie trzecie rynku ubezpieczeniowego w Polsce".

Kubicki przypomniał również: "To przecież z krajów Unii eksportowano niosące BSE pasze z mączkami mięsno-kostnymi, to Unia wypchnęła naszą żywność z rynku rosyjskiego, to właśnie pod parasolem legendarnych 'unijnych standardów' karmi się kury i inny inwentarz ziarnem skażonym rakotwórczym i od 14 lat zakazanym nitrofenem itd., itp. A Polsce wytyka się, że np. w jakiejś mleczarni korytarz był słabo zamieciony, więc trzeba w ogóle obniżyć produkcję mleka i do tych zaniżonych ilości dopasować ewentualne przyszłe unijne limity (...) nadal nic się nie mówi o wadach Unii. Powtarzanie ciągle tych samych zalet przystąpienia do brukselskiego towarzystwa, bez prezentacji wad i strat - budzi nieufność i pojawiający się coraz częściej wstręt. (...) Wmawianie nam, że w gruncie rzeczy przystąpienie do Unii nie ma żadnej alternatywy może wywołać psychologicznie zrozumiały, nawet irracjonalny sprzeciw. A starszym przypomina pewne referendum z 30 czerwca 1946 r. znane jako '3 x TAK'".

W kontekście ocen W. Kubickiego na temat stosowanego przez niektóre firmy zachodnie oszukiwania na podatkach z tytułu swej działalności w Polsce warto zwrócić szczególną uwagę na ustalenia raportu NIK-u na temat finansowych i prawnych aspektów funkcjonowania zachodnich hipermarketów w okresie od stycznia 1998 do czerwca 2001 r. Według tego raportu - jak pisano na łamach "Przeglądu" z 13 maja 2002 roku: "tylko dwie z dziesięciu wielkich sieci handlowych działających w Polsce miały w 2000 r. nieznaczny zysk. W jednym przypadku było to 0,1 proc. brutto, w drugim - 2,6 proc. Pozostałe wykazały straty od 1,1 proc. do 9,9 proc. obrotu. Hipermarkety te nie wpłaciły więc do budżetu ani grosza z tytułu podatku dochodowego (...)". Autor "Przeglądu" podawał w wątpliwość dziwny "masochizm" zagranicznych inwestorów w ich dążeniu przy tak złej jakoby dochodowości w Polsce do dalszego rozszerzania swych placówek w naszym kraju, a więc do "coraz większego rujnowania swych finansów". W "Przeglądzie" wskazano również na zastrzeżenia NIK-u z powodu nagminnego naruszania prawa przy wydawaniu zagranicznym hipermarketom zezwoleń na budowę tych obiektów, dowodzące groźby występowania "zjawisk korupcyjnych". Bardzo często zezwolenia były wydawane kosztem własnych samorządowych planów zagospodarowania przestrzennego, co prowadziło "do powstawania zatorów w ruchu drogowym lub zlikwidowania stref ekologicznych (chociażby na warszawskim Bemowie)". Co więcej: "Władze gminne nie egzekwowały przy tym zobowiązań zagranicznych inwestorów do modernizacji i poszerzenia dróg dojazdowych" (por. M. Ikonowocz "NIK o supermarketach", "Przegląd" z 13 maja 2002 r.).

Autor "Przeglądu" wspomniał również: "(...) Od czasu, gdy opisaliśmy parę lat temu, jak kierownik Niemiec kazał kasjerkom w warszawskim Hicie kupić pampersy i zabronił im wychodzić do toalety, w większości hipermarketów traktowanie personelu właściwie nie zmieniło się na lepsze, co wykazują ostatnie kontrole Państwowej Inspekcji Pracy. (...)" (tamże).

Coraz bardziej widoczna w ostatnim półroczu polityka bezwzględnego dyktatu Unii Europejskiej wobec krajów kandydujących zaczęła budzić zaniepokojenie nawet w kręgach kierowniczych Sojuszu Lewicy Demokratycznej. SLD-owscy politycy zaczęli się obawiać, że ciągłe kapitulacje wobec nacisków Unii przyniosą całkowite skompromitowanie rządu Millera i dalszy lawinowy spadek już i tak gasnącego poparcia dla SLD. W tej sytuacji zaczęło dochodzić w SLD do zaskakujących stwierdzeń - na użytek publiczny. Tak kapitulancki dotąd wobec UE minister spraw zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz nagle przyznał, że UE szantażuje Polskę, i akcentował: "Powtarzam europejskim partnerom - to nie może być tak, że jedna strona ogra drugą" (cyt. za "Pociąg do Unii", "Gazeta Wyborcza" z 28 czerwca 2002 r.). (od red. NW: można w takim wypadku zapytać o to, czy istotnie mamy do czynienia z partnerstwem, czy raczej z partią nieuczciwego pokera?) Cimoszewiczowi chodziło o to, że Unia Europejska coraz wyraźniej chce nam podyktować swoje ostateczne warunki dosłownie w ostatniej chwili, tak, że nie będzie czasu na żadne negocjacje. Zostaniemy dosłownie przyparci do muru. Albo przyjmiemy dyktowane pozycje, albo je odrzucimy.

Także SLD-owski marszałek Sejmu Marek Borowski uznał, że może nie dojść do końca grudnia 2002 r. do zakończenia rokowań członkowskich z UE. A stanie się tak nie z polskiej winy. Jak powiedział Borowski: "(...) Jeżeli pewne podstawowe zasady w tych negocjacjach nie będą przestrzegane i na stole w grudniu zostanie położona propozycja, która będzie miała charakter dyktatu, to znajdziemy się w bardzo trudnej sytuacji zmuszającej nas w zasadzie do powiedzenia 'nie'. (...)" (wg "Gazety Wyborczej" z 2 lipca 2002 r.).

Dyktat Unii Europejskiej staje się coraz bardziej nachalny i coraz bardziej oburzający. Jego wyrazem były szantażujące Polskę pogróżki ministra spraw zagranicznych Danii, która objęła przewodnictwo nad Unią Europejską na tak ważny okres negocjacji z państwami kandydującymi do UE w drugiej połowie 2000 roku. Nie mógł ukryć swego oburzenia tym dyktatem nawet redaktor Zygmunt Słomkowski z postkomunistycznej "Trybuny", związanej z tak długo prezentującym UE w różowych barwach rządem Millera. W publikowanym 2 lipca 2002 roku tekście "Groźny cień Mamony" Słomkowski pisał m.in.: "(...) Być może nie będzie żadnego porozumienia - uważa minister spraw zagranicznych Danii, Per Stig Moeller. - Dania wymachuje wielkim kijem nad głowami nowych członków, zwłaszcza Polski - skomentował londyński dziennik 'Financial Times'. (...) Nie oczekiwaliśmy, że pójdzie łatwo. Ale też nie przypuszczaliśmy, że nasi partnerzy pokażą rogi, jak to uczynił min. Moeller, nie będący przecież w osamotnieniu, bowiem ma innych rogatych kolegów. Mówią przecież otwartym tekstem: albo zgodzicie się na nasze warunki, albo wasze członkostwo odwlecze się na długie lata. To jest właśnie szantaż, o którym wspomniał min. Cimoszewicz. (...) Grozi więc sytuacja, w której będziemy przyparci do muru aż do utraty oddechu.

Czy o to chodzi unijnym partnerom? Niestety - przynajmniej dziś - wszystko o tym świadczy, gdyż najzacniejsi politycy unijni, którzy mają usta pełne pięknych słów o solidarności, jedności i wspólnej Europie, mówią tylko o pieniądzach. Naturalnie, nikt nie neguje tej troski. Tyle, że to, co stanowi istotę poszerzenia UE, a więc jej znaczenie polityczne, zmieniające bieg historii oraz długofalowe korzyści także dla obecnej Piętnastki i całego kontynentu, zanika w cieniu mamony.

Nam się nieustannie wkłada do głowy, że członkostwo w UE to dobrodziejstwo, którego owoce mogą dojrzeć później. Natomiast autorzy tych słów rozmawiają ze swymi wyborcami zupełnie innym językiem, posługując się terminologią księgowego w czarnych zarękawkach. Tego nad Wisłą, Odrą i Bugiem po prostu nie jesteśmy w stanie zrozumieć. Przez ponad dziesięć lat otrzymywaliśmy ze stolicy Unii lekcje unijnej solidarności, wzajemnego wsparcia, poszanowania racji partnerów. Uczniowie okazali się pojętni i przyjęli te lekcje za dobrą monetę. Teraz można odnieść wrażenie, że niektórzy nauczyciele zapomnieli o tym, czego sami uczyli. I kto tu jest Europejczykiem?".

Wyrazem postępującego trzeźwienia części polityków SLD, a głównie ich obaw przed całkowitą kompromitacją w społeczeństwie był drukowany 3 listopada 2002 r. we "Wprost" tekst byłego SLD-owskiego premiera Józefa Oleksego na temat UE. Jeszcze parę miesięcy wcześniej w Linii Specjalnej w telewizji Oleksy bardzo optymistycznie perorował na temat przyszłych efektów negocjacji z Unią. Gorączkowo zapewniał na przykład telewidzów, że Polska na pewno nie będzie musiała od razu płacić do kasy UE całej tak katastrofalnie wysokiej rocznej składki członkowskiej (2,5 miliarda euro), że Unia pójdzie nam na pewno na rękę w tej sprawie.

Niektórzy co gorliwsi europropagandyści zapewniali Polaków o tym, że Unia bardzo znacząco obniży nam w pierwszym roku po wejściu stawkę - nawet do 10 proc. pierwotnie wyznaczonej sumy. Mrzonki te szybko prysły jak bańka mydlana. Zaledwie tydzień po wspomnianych uspokajających twierdzeniach Oleksego w Linii Specjalnej przyjechała do Polski unijna komisarz Schreyer i stanowczo odrzuciła wszelkie zapewnienia o możliwości obniżki wysokości polskiej składki. "Pełna składka, panowie Polacy" - to był jednoznaczny sens jej pouczeń.< P>Po tej nauczce Oleksy zaczął uderzać w bardziej realistyczne tony. W tekście na łamach "Wprost" z 3 listopada przyznał, że ciągle nie do końca została usunięta groźba, że będziemy "płatnikiem netto", czyli będziemy dopłacać do o tyle bogatszych od nas krajów Unii. Jak pisał Oleksy: "(...) gdyby nie stanowcze podjęcie tego tematu przez kraje kandydujące groziło nam, że moglibyśmy się stać w Unii 'płatnikiem netto'. Oczywistość postulatu krajów kandydujących skłoniła Komisję Europejską do stosownych oświadczeń, ale pierwsze wyliczenia, jak obietnice mają być spełnione, nadal nie napawają entuzjazmem. Dziś już niektórzy mówią, że 'zerowe zbilansowanie' mogłoby być wystarczające. Jeśli dodać propozycję udziału Polski w spłacie 'rabatu brytyjskiego', to potwierdza się przypuszczenie, że rozpoczęła się finalna gra o pieniądze, w której silniejsza strona unijna jest gotowa w minimalnym stopniu korygować swoje wyjściowe propozycje" (por. J. Oleksy: "Przez Kopenhagę do Brukseli. Czy Unia Europejska przedstawi ofertę z rodzaju last minute", "Wprost" z 3 listopada 2002 r.).

Oleksy dodawał też coś, przed czym dawno ostrzegali niektórzy polscy prawicowi politycy i uczciwi zachodni komentatorzy negocjacji z UE, typu Carla Beddermanna: "Wątpliwość budzi też dzisiaj taktyka pozostawiania najtrudniejszych kwestii na koniec negocjacji przy sztywnym kalendarzu. Mam wrażenie, że wchodzimy w pewną pułapkę czasową - może nam zostać przedstawiona oferta 'last minute', która na szczycie w Kopenhadze postawiłaby nas w bardzo nieprzyjemnej sytuacji: albo zagryzamy wargi i wchodzimy do Unii na gorszych warunkach niż oczekiwaliśmy, albo decydujemy się na dalsze negocjacje i opóźniamy rozszerzenie. Nie chcę, by został zrealizowany taki scenariusz. Nie chcę, by Unia była głucha (...)".

Oleksy ostrzegał unijnych polityków przed złym wrażeniem, "które powstałoby, jeśli po stronie unijnej miałyby się pojawić nieustępliwość, upór i niemożność zrozumienia, ile trudów i kosztów związanych z dostosowaniem się jesteśmy w stanie ponieść, by dołączyć do wspólnoty. (...) oczekujemy elastyczności i dalekowzrocznej wyobraźni. Po obu stronach!".

Znamienny był również zawarty w tekście Oleksego wielce spóźniony apel o powrót polskich polityków do realizmu w stosunku Unii Europejskiej (czytaj: skończenia z panegirycznym idealizowaniem jej celów wobec Polski). Apel Oleksego najbardziej może się przydać politykom z jego własnego, SLD-owskiego obozu politycznego: Millerowi czy Cimoszewiczowi, i SLD-owskim negocjatorom z UE. Oleksy ostrzegał, że wielu polskich polityków doszło do "nieuprawnionego przekonania o przewadze motywacji moralno-historycznej nad kalkulacją interesów. Co więcej, u niektórych można było już dawno dostrzec, iż gotowi są uznawać pełną zbieżność polskich interesów z interesami reszty krajów Unii Europejskiej. Nazbyt powierzchownie docierała do wielu w Polsce teza Winstona Churchilla o kalkulowaniu własnych interesów zamiast poszukiwania bliżej nieokreślonych uczuć między państwami. Przy takim podejściu łatwo o rozczarowania".

Na tle spóźnionego budzenia się niektórych SLD-owskich polityków typu Oleksego tym bardziej szokuje zawzięta panegiryczna eurośpiączka u niektórych pseudoautorytetów "warszawki" i "krakówka". U tych, co podpisali sławetny prounijny "Apel wawelski", a mają tak przemyślane poglądy na gospodarkę, jak poetka - noblistka Wisława Szymborska czy towarzysz jej prostalinowskich literackich zawodzeń fantasta Stanisław Lem (od red. NW. patrz przykładowo), znalazł się ktoś, kto bezapelacyjnie przebił wszystkich sygnatariuszy "apelu wawelskiego" ilością pracowicie nagromadzonych prounijnych banialuk. Autorem tej szczególnej perełki pure nonsense stał się sławetny "kurier z Waszyngtonu" Jan Nowak-Jeziorański. Jego ostatnie zachęty do Unii, ich poziom i stopień oderwania od realiów sprawiają dość komiczne wrażenie. Jakby autor wrócił do Polski nie z amerykańskiej "oddali", lecz prosto z Księżyca czy z dalekich sfer kosmosu.

Unia Europejska aż nazbyt wyraziście pokazała w stosunku do Polski, że zaakceptuje tylko nasze całkowite poddanie się stawianym przez nią warunkom. Nic dziwnego, że taka postawa UE wywołuje sprzeciwy nie tylko wśród najbardziej antyunijnej części prawicy typu Ligi Polskich Rodzin, ale również w kręgach centrystycznych polityków, nie chcących się pogodzić ze stawianiem Polski "pod ścianą" w toku negocjacji. Typowa pod tym względem była wypowiedź Lecha Kaczyńskiego w polemice z byłym głównym negocjatorem w rządzie J. Buzka - Janem Kułakowskim podczas okrągłego stołu w "Rzeczpospolitej" w czerwcu 2002 roku. Kaczyński stwierdził: "(...) Pan ambasador przyjmuje, że niezależnie od warunków wstąpienia do UE jest dla nas dobre. Ja uważam, iż Unia jest wartością, ale może zdarzyć się taka sytuacja, że niewchodzenie do niej będzie lepszym rozwiązaniem niż wejście [podkr. - J.R.N.]. Tak byłoby, gdyby Polsce groziło, że będzie - ze względu na utrudniony przepływ środków unijnych i ograniczenia w dostępie do rynku unijnego przez długie lata - miała gorsze warunki niż starzy członkowie Unii. (...)" (por. "Jaka Polska, jaka Unia, jaka Europa", "Rzeczpospolita" z 21 czerwca 2002 r.). Z podobnymi uwagami jeszcze bardziej stanowczo wystąpił w listopadzie 2002 r. inny lider PiS - Jarosław Kaczyński.

Znamienna była nagła krytyczna wobec UE wolta jej dotychczas jednego z najbardziej gorliwych zwolenników na polskiej wsi, polityka PSL Jacka Soski, prezesa Wiejskiego Centrum Integracji Europejskiej, byłego wiceministra rolnictwa. Jak opisano w reportażu Tomasza Potkaja w "Tygodniku Powszechnym": "(...) Eurorealizm Jacka Soski został wystawiony na ciężką próbę, kiedy okazało się, że proponowane przez Brukselę dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej w Polsce będą o 3/4 niższe niż w krajach Unii. - Włosi do swojego karłowatego rolnictwa biorą z Unii lekką ręką 5 miliardów euro rocznie - wylicza Soska. - A my mamy się zgodzić na ochłapy?
- Przelewki się skończyły - podkreśla Soska. - Polski rząd nie może zgodzić się na pozbawienie nawet kilku procent z całości dopłat bezpośrednich, należących się wszystkim rolnikom polskim w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. Jeśli rząd polski ustąpi, to nie sposób określić tego inaczej niż zdrada narodowa. To jest być albo nie być każdego Polaka na następne pokolenia. (...) Idziemy na wojnę z Unią i jest mi przykro, że rząd tego nie widzi.
Jacek Soska, sam właściciel gospodarstwa w Jeżówce pod Wolbromiem uważa, że bez unijnych dotacji polskie rolnictwo wytrzyma najwyżej 5 lat. (...)" (T. Potkaj: "Czekając na Unię", "Tygodnik Powszechny" z 17 lutego 2002 r.).

Dyktat UE wobec Polski prowokuje opory nawet w części "postępowych" kręgów lewicowych. By przypomnieć w tym kontekście choćby stanowisko byłego przywódcy Unii Pracy Ryszarda Bugaja.
W tekście publikowanym w marcu 2001 r. na łamach "Rzeczpospolitej" Bugaj zdecydowanie wypowiadał się przeciwko poddaniu się nawet najbardziej twardym warunkom ze strony Unii Europejskiej "w sposób bezalternatywny". Pisał: "(...) Klasa polityczna przekonała społeczeństwo, że odrzucenie naszych aspiracji [do UE - J.R.N.] będzie narodową klęską (...) bezustannie, namolnie pytamy naszych partnerów: kiedy. Oni monotonnie odpowiadają: jak będziecie gotowi i skrupulatnie unikają sprecyzowania, co konkretnie ta gotowość miałaby oznaczać (...). Kwestia terminu wstąpienia Polski do Unii nie powinna być bezwzględnym priorytetem. Przeciwnie, powinny nim być raczej pewne niezbywalne warunki wstąpienia. Polska powinna jasno mówić, że chce wstąpić do Unii, która pozostanie organizacją suwerennych państw narodowych. Powinniśmy przyjąć, że nie zaakceptujemy żadnych znaczących ograniczeń w dostępie do funduszy strukturalnych i do szeroko rozumianych subwencji rolnych. Nie wolno nam też zrezygnować z postulatu długiego okresu przejściowego, jeśli chodzi o zakup ziemi (...) Polska z aspiracji do członkostwa w Unii rezygnować nie może, ale to nie oznacza, że dla jego przyspieszenia powinniśmy zaakceptować każde warunki (...)" (R. Bugaj "Chcieć - nie musieć", "Rzeczpospolita" z 27 marca 2001 r.).

Panegiryczna propaganda prounijna w Polsce stara się przedstawiać wszelkie zastrzeżenia wobec UE jako wyraz zacofania i ciemniactwa, całkowicie przemilczając różnorodne ostre krytyki obecnego kształtu UE ze strony wielu światłych umysłów europejskich. Najbardziej znaczącym chyba krytykiem UE jest była premier Wielkiej Brytanii, słynna "żelazna dama", Margaret Thatcher. Margaret Thatcher korzysta dosłownie z każdej okazji, by przestrzec przed tworzeniem ogromnego ponadnarodowego organizmu, który w jej ocenie może się okazać strukturą równie nieefektywną i nieruchawą, jak w swoim czasie ZSRS.

Z równie ostrymi krytykami pod adresem UE i porównywaniem jej do Związku Sowieckiego występuje jeden z najsłynniejszych niegdyś dysydentów i więźniów sowieckiego reżimu pisarz Władimir Bukowski, autor m.in. głośnej książki "Moskiewski proces". W wywiadzie dla "Najwyższego Czasu!" w maju 2002 r. Bukowski powiedział m.in., że: "Unia Europejska i Związek Sowiecki to po prostu dwa wcielenia polityki prowadzonej przez lewicę. Paradoksalnie jestem nawet skłonny uważać, że Związek Sowiecki był konstrukcją bardziej logiczną, choć oczywiście dużo bardziej okrutną. Różnica między ZSRS a UE jest taka, jak pomiędzy bolszewikami a mieńszewikami (...)" (por. "Unii grozi bałkanizacja". Z W. Bukowskim, sławnym rosyjskim dysydentem i gościem specjalnym II Konferencji Eurosceptycznej, rozmawia T. Sommer, "Najwyższy Czas!" 18 maja 2002 r.).

We wspomnianym wywiadzie Bukowski ostrzegał Polaków: "(...) Jestem przeciwnikiem integracji Polski z UE. Zamiast walczyć o pozycję pariasa Europy - a taką politykę prowadzą obecne polskie rządy - powinniście przynajmniej starać się stworzyć silne państwo. Zawsze trzeba pamiętać, że podporządkowywanie się komuś to służalczość, a nie polityka. A polityka to umiejętność stawiania i niezależnego realizowania własnych celów" (tamże).

Do najgłośniejszych krytyków UE należy francuski senator z Wandei, przewodniczący Ruchu w Obronie Wartości Philip de Villiers. W głośnym tekście "Wobec wartości. Siedem powodów, aby powiedzieć 'nie' wobec Maastricht" de Villiers pisał m.in.: "Projekt Maastricht, przygotowany przez techników w Brukseli, stanowi prawdziwą zdradę ideałów europejskich. Mówiąc 'nie' wobec Maastricht, ocalimy Europę, Europę traktatu rzymskiego, Europę, która pragnie zjednoczyć ludy, chroniąc jednocześnie suwerenność poszczególnych narodów - Europę Ojczyzn (...). Mówimy 'nie' dla Maastricht, ponieważ chcemy zachować niezależność narodową i zorganizować prawdziwą demokratyczną kontrolę narodów nad Brukselą. Ponowne rozpatrzenie układów z Maastricht powinno ustawić Europę znów we właściwym miejscu (...). Nie pozwólmy się manipulować przez tych, którzy chcą ukryć szkodliwości socjalizmu za plecami ideału europejskiego. Powiedzmy 'nie' wobec Maastricht" (cyt. za "Niedzielą" z 10 listopada 1996 r.).

Inny znany polityk francuski - Bernard Debré - deputowany z partii Chiraca, tak ostrzegał latem 1992 r. na łamach "Le Figaro": "Traktat z Maastricht urąga demokracji. Jaka będzie ta Europa rządzona przez technokratów nie pochodzących z wyboru, za to wszechmocnych, bez wyrazu? Czy to jest możliwe, iż w wyniku jednego referendum społeczeństwo raz na zawsze pozbędzie się swojej suwerenności na rzecz anonimowych technokratów, którzy przed nikim nie będą odpowiadać. Po co miałoby istnieć Zgromadzenie Narodowe i Senat, jeśli 80 proc. decyzji zapadałoby w Brukseli bez jakiejkolwiek kontroli? Co za klęska demokracji!" (cyt. za "Nowy Świat" z 4 sierpnia 1992 r.).

Do najsłynniejszych krytyków Unii Europejskiej należał autor książki "Pułapka", słynny brytyjski miliarder żydowskiego pochodzenia James Goldsmith. Występował on zarówno przeciwko wizji "Europy biurokratów", jak i przejawianych w UE tendencji do kosmopolityzmu, zagrożeń dla narodowej tożsamości i kulturalnej różnorodności.

Z jednoznaczną ostrą krytyką koncepcji scentralizowanej integracji europejskiej, nadmiernie "kontrolowanej od góry", niejednokrotnie występował były premier Czech Vaclav Klaus. Na przykład w przemówieniu na międzynarodowej konferencji na temat integracji europejskiej, zorganizowanej w Pradze w maju 1994 r., Klaus zdecydowanie odrzucił wizję "absolutnej i bezwarunkowej unifikacji" i podkreślał, że Republikę Czeską "obecnie czekają dwa zadania: odnalezienia swej tożsamości i niezagubienia jej po drodze do Europy" (por. A. Jagodziński "Czechy a Europa", "Gazeta Wyborcza" z 14-15 maja 1994 r.).

Także w ostatnich latach, już jako przewodniczący parlamentu czeskiego Klaus niejednokrotnie dawał wyraz swemu bardzo krytycznemu stosunkowi do UE. Przestrzegał, aby "czeska kostka cukru nie rozpłynęła się w europejskiej filiżance kawy".

Od red. NW: Część I Część II
Podkreślenia w tekście pochodzą w dużej części od red. NW.

prof. Jerzy Robert Nowak, Nasz Dziennik, 2002-12-04

powrot