Poniższe opracowanie jest swego rodzaju kontynuacją publikowanego przeze mnie w "Naszym Dzienniku" 20 marca 2002 r. obszernego tekstu na temat stosunków Polski z UE - "21 pytań". W nowym tekście chciałbym zwrócić uwagę głównie na najnowsze, przyznam, że fatalne, efekty negocjacji - kapitulacji negocjatorów z ramienia SLD-owskiego rządu z przedstawicielami Brukseli. Pominę więc tym razem bardziej szczegółową prezentację istoty unijnego dyktatu wobec polskiego rolnictwa (w zakresie niezwykle niskich, krzywdzących dopłat bezpośrednich czy bardzo zaniżonych dla Polski limitów produkcji mleka, mięsa etc.). Postaram się raczej zwrócić uwagę na już dziś zapowiedziane przyszłe negatywne skutki ustępstw polskich wobec tego dyktatu - według ocen polskich i zagranicznych. Chciałbym zwrócić uwagę również na zbyt mało akcentowane sprawy bardzo niepomyślnych dla Polski negocjacji w innych sferach spraw - od rybołówstwa i transportu po hutnictwo.

Osobne miejsce chciałbym poświęcić również sprawie przyczyn tak katastrofalnych dla Polski negocjacji z UE, poziomu negocjatorów i ich stylu negocjowania. A także tak szkodliwej dla polskich interesów narodowych działalności różnych panegirycznych euroentuzjastów w najbardziej wpływowych polskojęzycznych mediach.

Nowymi akcentami prezentowanej tu pracy będą liczne dowody tego, jak bardzo dziś widoczny, nie szukający od pewnego czasu nawet pozorów, dyktat unijny zaczyna oddziaływać na myślenie Polaków. Chciałbym pokazać te widoczne symptomy budzenia się coraz większego poczucia "wielkiego oszustwa" UE wobec Polski, jak to plastycznie wyraził nasz znakomity niemiecki przyjaciel i sojusznik Carl Bedderman. Mamy coraz mniej czasu do pełnego narodowego otrzeźwienia wobec przygotowywanej nam unijnej pułapki. Tym potrzebniejsze więc jest poznanie zasad jej funkcjonowania i przejścia do zdecydowanej kontrofensywy w obronie polskich narodowych interesów. Zgodnie z tym, co nam, Polakom, tak stanowczo doradzał Prymas Tysiąclecia Stefan kardynał Wyszyński, akcentując już w 1976 r.: "Nie wolno wchodzić w takie układy i przyjmować takich zamówień międzynarodowych, które byłyby krzywdą dla kultury narodowej i suwerenności gospodarczej".

Występując z nader krzywdzącymi warunkami w sprawie dopłat dla Polski, Komisja Europejska "popisała się" nierzetelnymi argumentami nieopartymi na realiach. Unijni eksperci twierdzili, że ich propozycje są nawet hojne dla polskich rolników, głosząc, że ich dochody wzrosną o 35 proc. w porównaniu z obecnym poziomem, dzięki wzrostowi cen żywności w Polsce (według korespondencji K. von Kraainem z Brukseli pt. "Co nam Unia da?", "Życie" z 19 marca 2002 r.). Zdaniem Komisji Europejskiej, danie polskim rolnikom od razu 100-procentowych dopłat miałoby efekt gwałtowny, nawet trzykrotny wzrost dochodów mieszkańców wsi. To zaś - według unijnych ekspertów - doprowadziłoby do tego, że "polscy rolnicy przejadaliby dotację i straciliby motywację do unowocześniania gospodarstw" (tamże). To obliczenie ekspertów unijnych zostało zakwestionowane nawet na łamach "Gazety Wyborczej" z 19 marca 2002 r. Szef doradców ekonomicznych prezydenta Witold Orłowski stwierdził w wypowiedzi dla "GW": " Na pierwszy rzut oka mogę powiedzieć, że te wyliczenia są, delikatnie mówiąc, księżycowe (...) wzrost dochodów rolników jest zawyżony. Mogę powiedzieć, że jest to raport nieprawdziwy, który zaniża koszty dostosowawcze, a przeszacowuje efekty wzrostu cen (...)".

W tejże "Gazecie Wyborczej" z 19 marca 2002 r. obliczenia Komisji Europejskiej skrytykował również ekonomista z Uniwersytetu Warszawskiego prof. Jerzy Wilkin w wywiadzie udzielonym Krystynie Naszkowskiej. W tekście zatytułowanym "Scenariusz mało realny" prof. Wilkin mówi o obliczeniach ekspertów unijnych, twierdzących, że nawet bez dopłat bezpośrednich po wejściu do UE dochody polskich rolników wzrosną o 35 proc.: "Moim zdaniem, jest to kompletnie nierealne, oparte chyba tylko na wzroście cen żywności po naszym wejściu do Unii bez uwzględnienia innych czynników, np. wielkości produkcji. W naszym rolnictwie jest tendencja spadkowa, jeśli chodzi o produkcję, już od kilku lat i gdybyśmy weszli do Unii bez dopłat, to ta produkcja jeszcze bardziej się skurczy, bo nasi rolnicy okażą się niekonkurencyjni". Zdaniem prof. Wilkina, raport Komisji Europejskiej trzeba ocenić "jako kolejny element przetargowy ze strony Unii. I nic więcej. Taki scenariusz można sobie napisać, tylko że jest bardzo mało realny". Mikołaj Wójcik w tekście pt. "Bruksela liczy" ("Nasz Dziennik" z 19 marca 2002 r.) zacytował opinię przewodniczącego sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wojciecha Mojzesowicza z Samoobrony o raporcie unijnych ekspertów: "To są kpiny. Okazuje się, że u nas negocjują sprawy rolnictwa osoby, które się na tym w ogóle nie znają, ale tam, w Brukseli, to już jest zupełne dno".

Wielokrotnie "buntował się" przeciwko bardzo krzywdzącym warunkom narzucanym polskiemu rolnictwu obecny wicepremier i minister rolnictwa, lider PSL - Jarosław Kalinowski. Mówił na przykład w Sygnałach dnia (Program I Polskiego Radia) 13 listopada 2002 r.: "Nie może być tak, że my wejdziemy do UE za każdą cenę. Na pewno nie możemy wejść do Unii za cenę zdegradowania polskiego rolnictwa, bo tu nie chodzi tylko o polskich rolników, polską wieś, tu chodzi o całą Polskę (...). Po pierwsze, fundamentem UE, fundamentem jednolitego rynku są równe warunki konkurencji. No nie może być tak, że będą dwie polityki rolne. Jedna dla dotychczasowych państw członkowskich, gdzie będą duże dopłaty, duże wsparcia do produkcji, i rolnictwa państw wstępujących, gdzie dochody rolników byłyby niewspółmiernie niższe. Skoro dochody niższe, to jakie szanse funkcjonowania na tym rynku (...) Równe warunki konkurencji są fundamentem, od którego nie możemy odstąpić (...). Nie może być tak, że Polacy, nie tylko rolnicy, po przystąpieniu będą dopłacać do "biednego" rolnictwa niemieckiego, francuskiego, holenderskiego, bo propozycja komisji UE dzisiaj do tego zmierza. Nasza składka w pierwszym roku ma wynosić 2 miliardy 400 milionów. 2 miliardy 400 - połowa z tego w Unii idzie na rolnictwo, czyli 1 miliard 200 milionów, ale z propozycji Unii wynika, że do polskiego rolnictwa w pierwszym roku trafi tylko 600 milionów. Czyli Polska sfinansowałaby rozszerzenie w obszarze rolnictwa wszystkich państw wstępujących albo tak, jak powiedziałem. My, Polacy byśmy dopłacili do "biednego" rolnictwa niemieckiego i francuskiego, a UE nam mówi - dopłaćcie z własnego budżetu. Nie. Niemcy mówią, że nie chcą więcej płacić, to dlaczego my mamy płacić dwa razy, nie - nie zgadzam się (...). Nam się pokazuje wirtualne pieniądze, albo inaczej, przez szybę pokazuje się nam pieniądze, których nie będziemy w stanie dotknąć" - cyt. za (bz): "Kalinowski liczy na cud", "Nowa Myśl Polska" z 24 listopada 2002 r.

Jak dotąd wszelkie "buntowania się" Kalinowskiego pozostały mało skuteczne. Miller i jego SLD-owscy koledzy mało liczą się z protestami PSL-u w obronie rolnictwa, wiedząc, że dużo słabsi politycy PSL i tak zawsze w końcu ulegną SLD w imię zachowania swoich stanowisk.

Mimo jakże widocznych dowodów, że UE nas po prostu oszukuje, dyktując warunki niszczące dla polskiego rolnictwa, we wpływowych mediach i teraz znalazło się dość wybielaczy stanowiska Unii, gotowych nakłaniać do dalszych polskich ustępstw czy kapitulacji. Cóż, niektóre wpływowe polskie gazety i tygodniki od lat specjalizują się w piętnowaniu tych przedstawicieli Polski, którzy śmieli obstawać przy wysuwaniu jakichkolwiek warunków w negocjacjach z UE. W opinii tych medialnych euroentuzjastów, przez europejskie bramy trzeba wchodzić możliwie jak najpokorniej, z odpowiednio schyloną głową. Znajże respekt, mocium panie, gdy wchodzisz na europejskie progi.

W najbardziej wpływowych mediach w naszym kraju ciągle stosuje się metodę podważania twardszego stanowiska Polski w negocjacjach z UE, wzywania do jak najszybszego pójścia na ustępstwa wobec Unii. Oto kilka jakże typowych przykładów. Zastępca redaktora naczelnego "Gazety Wyborczej" Piotr Pacewicz pisał w niej 19 lutego 2002 roku: "Nasi negocjatorzy mają twardo walczyć, by Polska na najlepszych warunkach weszła do Unii 1 stycznia 2004 r.

Ale twarde negocjacje nie polegają na upartym obstawaniu przy swoim w każdej kwestii. Dobrze, że wicepremier Kalinowski zapowiada walkę o interes polskich rolników, tak by zbyt małe dopłaty nie pozbawiły ich na wspólnym rynku szans. Czy jednak warto grozić utrzymaniem ceł importowych? Tak się nie buduje Europy bez granic. Trzeba Unię przekonać do naszych racji, a nie ją straszyć. (...)" (P. Pacewicz "Ćwierć za ćwierć", "Gazeta Wyborcza" z 19 lutego 2002 r.).

Dość typowe zderzenie postawy panegirycznej proeuropejskości z eurorealizmem przynosiła konfrontacja postawy dziennikarki "Gazety Wyborczej" Krystyny Naszkowskiej z ministrem rolnictwa Arturem Balazsem w grudniu 1999 roku.

Euroentuzjastka Naszkowska z przekąsem zapytywała: "(...) chce Pan podnieść cła na żywność. Żeby wzrosły ceny w kraju i żeby rolnicy złapali trochę gotówki".

Balazs w odpowiedzi: "Ochrona rynku jest niezbędnym warunkiem. W Polsce jest ona na znacznie niższym poziomie niż na rynkach unijnych. Oni, oprócz normalnych subwencji i dotacji, stosują dopłaty do eksportu, gdy mają nadprodukcję. W ten sposób wypychają nas z rynków wschodnich".

Naszkowska, kontrując: "Nie obchodzą Pana ostrzeżenia Unii, że w razie podwyżki będziemy mieli najpoważniejszy kryzys w historii stosunków Polski z UE?".

Balazs: "Ja wierzę w partnerstwo. Nie akceptuję sytuacji, że są lepsi i gorsi członkowie i słabszy musi ustąpić".

Naszkowska: "Ale nie jesteśmy członkiem Unii".

Balazs: "Jeśli Unia chce nas zmusić do tego, by ochrona naszych produktów była słabsza, i chce z nami konkurować towarami wysoko dotowanymi, to łamie zasady partnerstwa i równości".

Naszkowska: "Nie sądzi Pan, że Unia jest silniejszym partnerem, z którym po prostu musimy się liczyć?".

Balazs: "To jest gra o partnerstwo, jeśli mamy wchodzić do Unii. Jeśli nie będziemy się chronić, to rynek rolny przestanie w Polsce istnieć. Konkurencji z produktami wysoko chronionymi nasi rolnicy nie wytrzymają, a koszty społeczne będą dużo większe (...). Dla mnie ta sprawa jest miernikiem wiarygodności Unii w traktowaniu partnerskim krajów, które starają się o członkostwo. Wymuszenie na biednym kraju sytuacji, w której otwiera się on na produkty wysoko subsydiowane krajów znacznie bogatszych, jest złamaniem zasady partnerstwa".

Naszkowska: "Jak rosnące cła wpłyną na inflację?".

Balazs: "Nasza ostatnia mocno zredukowana propozycja nie powinna wpłynąć na inflację. Te podwyżki mają tylko chronić rynek i rolników przed importem wysoko subsydiowanych produktów z Unii (...)".

Myślę, że postawa wyrażona przez redaktorkę "Gazety Wyborczej" stanowi nader dobrą autodemaskację postawy rzeczników ustępstw strony polskiej wobec unijnych partnerów, bo ci ostatni są dużo silniejsi. A więc poddawać się, poddawać, nie zważając na koszta takiej kapitulacji dla Polski.

Warto przypomnieć tu jakże trzeźwe oceny ks. arcybiskupa Józefa Michalika, który niejednokrotnie ostrzegał przed "negocjowaniem na kolanach" z UE. (por. J. Michalik: "Minął tydzień", "Niedziela" z 7 kwietnia 2002 r.). Krytykując postawę panegirycznych euroentuzjastów, ks. arcybiskup Michalik pisał na łamach "Niedzieli" w kwietniu 2002 roku: "(...) Kolejne zabiegi wokół przyjęcia nas do Unii Europejskiej bardzo spektakularnie ten brak szczerości ujawniają. Euroentuzjaści ze słowami pełnymi frazeologii zachwytu odsądzają od czci i intelektualnej potencji wszystkich, którzy szczerze pragną wyrazić swoje niepokoje. (...)" (tamże).

Dorota Macieja i Zofia Stachura sztorcowały "Polskę" na łamach "Wprost" (nr z 7 czerwca 1998 r.) za to, że śmie żądać specjalnych rozwiązań dotyczących obrotu ziemią. Autorki całkowicie przemilczały fakt, że przed Polską takich właśnie regulacji zażądała Dania, i to, że je dostała. W innym artykule "Wprost" (z sierpnia 1999 roku) Piotr Kudzia i Grzegorz Pawelczyk gromko zapewniali: "(...) Na moratorium w sprawie kupowania polskiej ziemi przez obcokrajowców najbardziej straci polska wieś. Przede wszystkim nie przyciągnie zagranicznych inwestorów, którzy mogliby zapewnić jej rozwój i modernizację. Niemal pewne jest też, że w zamian za zgodę na okresy przejściowe Unia znacznie zredukuje pomoc finansową na restrukturyzację naszego rolnictwa. Dlatego - paradoksalnie - największym sukcesem polskich negocjatorów w Brukseli może się okazać odrzucenie przez Brukselę naszej propozycji i radykalne skrócenie okresów przejściowych. (...)" (por. P. Kudzia i G. Pawelczyk "Ziemia obiecana", "Wprost" z 1 sierpnia 1999 r.).

Skrajnie panegirycznym prounijnym stanowiskiem "wyróżnia się" Janusz Reiter, były ambasador RP w Niemczech. Robi to chyba nieprzypadkowo; ma bowiem niemieckiego chlebodawcę (kierowane przez Reitera Centrum Stosunków Międzynarodowych jest finansowane głównie z niemieckich pieniędzy, jak ujawniła Teresa Kuczyńska na łamach "Tygodnika Solidarność"). W "Rzeczpospolitej" z 10 marca 2000 r. Reiter zapewniał, że "Polscy politycy też coraz częściej ulegają nastrojom opinii publicznej, a te coraz mniej sprzyjają przystąpieniu do Unii. Mało kto ma odwagę powiedzieć, że postulat 'twardego negocjowania warunków członkostwa', powtarzany bez końca, jest nie tylko pustym frazesem sprzyjającym demagogii, ale - co gorsza - pułapką, którą sami na siebie zastawiamy. Najlepiej wychodzą na tym interesy dobrze zorganizowanych grup nacisku, najgorzej interes narodowy".

Przykłady tego typu panegirycznych postaw prounijnych można by długo mnożyć.

Główną ofiarą prounijnej postawy najbardziej wpływowych polskich mediów padali ciągle nasi rolnicy, wyszydzani jako "anachroniczni" obrońcy wąskich wiejskich interesów przed "cywilizatorami" z Brukseli. Jakże celnie komentował tę niechęć czołowych mediów do wsi najwybitniejszy publicysta ekonomiczny paryskiej "Kultury" Andrzej Koraszewski. W publikowanym w 1999 roku tekście Koraszewski pisał: "(...) W wyniku dotychczasowej integracji polskiego rynku z rynkiem unijnym rolnicy nie tylko utracili znaczną część krajowego rynku, ale dodatkowo systematycznie dowiadywali się o głębokiej niechęci i braku poparcia ze strony rodzimych elit politycznych, byli wyłącznie upokarzani i obarczani odpowiedzialnością za wszystkie błędy popełniane przez polityków. (...) Prasa centralna reaguje wzmożoną niechęcią do rolników na każdy ich dramat (...)" (A. Koraszewski "Uwagi o dialogach i paktowaniu", paryska "Kultura" z września 1999 r., s. 11, 13).

Szczególnie wymowną krytykę tendencyjnych antyrolniczych mitów, demonstrowanych w probalcerowiczowskich publikatorach, zademonstrował jednak duży producent rolny Józef Tymiec, na dodatek wiceprzewodniczący Regionu Pomorskiego balcerowiczowskiej Unii Wolności w styczniu 2000 r. w artykule publikowanym w "Rzeczpospolitej" w styczniu 2000 roku J. Tymiec pisał m.in.: "(...) Na temat rolnictwa najwięcej mają do powiedzenia politycy i dziennikarze. Środki masowego przekazu częstują nas rozważaniami, których przewodnią myśl można zawrzeć w tezie: 'najgorliwszymi obrońcami realnego socjalizmu stali się polscy chłopi'. (...) Zabieram zatem głos jako producent rolny, który na własnej skórze doświadcza skutków polityki rolnej państwa. Jestem dużym producentem, gospodarującym na ponad 900 hektarach, a więc znacznie powyżej średnich norm europejskich, na ciężkich, ale stosunkowo dobrych glebach żuławskich. (...) Czego zatem oczekuję od państwa i co w zamian daję? Oczekuję w zasadzie tylko jednego - racjonalnej ochrony polskiego rynku przed nieuczciwą konkurencją lub - mówiąc inaczej - ograniczenia napływu na polski rynek dotowanych towarów rolno-spożywczych z zagranicy. (...) Rynek rolny musi korzystać z ochrony państwa przynajmniej dopóty, dopóki otaczający nas świat będzie dotował eksport produktów rolnych i żywnościowych. (...) Polscy rolnicy nie obawiają się zdrowej konkurencji z rolnictwem krajów UE. Obawiają się, i słusznie, dumpingu, a więc konkurencji nieuczciwej, polegającej na sprzedaży tych produktów po cenach niższych od kosztów produkcji. Z tego zasadniczego powodu domaganie się ochrony rodzimego rynku rolnego nie jest zachowaniem z arsenału fobii narodowych i antyrynkowych, ale mieści się w kategorii zachowań racjonalnych, stosowanych w cywilizowanym świecie, a w szczególności w krajach UE.

To politycy i środki masowego przekazu starają się o stworzenie obrazu polskiego producenta rolnego jako pazernego, bezzębnego prostaka (najlepiej z czapką uszatką), który - zamiast zwiększać wydajność i jakość produkcji - podstępnie knuje, jak wyciągnąć więcej pieniędzy z budżetu (w domyśle - od podatnika)" (J. Tymiec "Ledwo zipię", "Rzeczpospolita" z 7 stycznia 2000 r.).

Polemizując z tego typu uproszczeniami, Józef Tymiec stwierdzał, że jedynym racjonalnym wyjściem z obecnej trudnej sytuacji polskiego rolnictwa pozostaje uniemożliwienie sprzedaży importowanych artykułów rolno-spożywczych po zaniżonych (dumpingowych) cenach, dotowanych przez UE.

Jedną z najczęściej stosowanych form nacisków prounijnych propagandystów jest uparte ponaglanie "brać, co dają" teraz, bez grymaszeń, bo jak się już wejdzie do Unii, to jako jej członek będzie można dużo łatwiej wynegocjować poprawę przyjętych wcześniej warunków. Nie wiadomo tylko, na czym opierają się tego typu twierdzenia medialnych euroentuzjastów, skąd ta ich pewność przyszłych unijnych ustępstw wobec Polski? Czy zrodziła się tylko z różnych obiecanek, mających za wszelką cenę zmiękczyć opory Polaków? Trzeźwy obserwator sytuacji w UE, przez lata polski korespondent na Zachodzie, Jędrzej Bielecki tak studził iluzje medialnych euroentuzjastów w tej sprawie: "Tak naprawdę Unia Europejska nie jest gotowa do przyjęcia kandydatów. (...) Przewodzący Unii Duńczycy przekonują polskich negocjatorów, aby przyjęli dziś nie najlepsze warunki finansowe poszerzenia Unii, bo 'wszystko' zmienią, gdy będą uczestniczyć na pełnych prawach w opracowaniu nowego, siedmioletniego budżetu wspólnoty na lata 2007-2013. Można jednak wątpić, czy jest to realne. Premierowi Wielkiej Brytanii, choć ma znacznie większe wpływy od polskich przywódców, nie udało się. Za próbę podważenia niemiecko-francuskiego kompromisu, podyktowanego partykularnym interesem obu państw, Tony Blair musiał znieść niemal obelgi ze strony francuskiego prezydenta" (J. Bielecki "Slalomem, byle nie upaść", "Rzeczpospolita" z 5 listopada 2002 r.).

Skrajnych polskojęzycznych wybielaczy unijnego dyktatu w sprawie przyznania polskim rolnikom dużo niższych dopłat bezpośrednich warto odesłać do niektórych obiektywnych zachodnich tekstów na ten temat. Na przykład John Fischer tak pisał 5 czerwca 2002 r. na łamach jednego z najbardziej wpływowych zachodnich dzienników "The New York Times". "(...) Niektórzy członkowie UE popierają stopniowość w przyznaniu dotacji dla polskich rolników przez okres dziesięciu lat, rozpoczynając od zaledwie ćwierci tego, co otrzymują rolnicy z krajów będących już w UE. To jedynie potwierdza pogląd wielu Polaków, że zachodni Europejczycy traktują tych ze Wschodu jako obywateli drugiej kategorii... I nie zmniejsza to obaw rolników, którzy uważają, że tak czy inaczej cudzoziemcy wykupią tanio ziemię i nie mając już konkurencji, dokonają transformacji życia na wsi. Obawy te mogą z czasem okazać się słuszne. (...)" (cyt. za "Głosem" z 15 czerwca 2002 r.).

Z podobną oceną wystąpił jeden z najlepszych znawców Polski na Zachodzie Timothy Garton Ash, autor głośnej książki o polskiej solidarnościowej rewolucji. W artykule publikowanym w polskim przekładzie na łamach "Gazety Wyborczej" z 29-30 czerwca 2002 roku Timothy Garton Ash pisał m.in.: "(...) Jak się obecnie planuje, nowe państwa członkowskie - w większości podług europejskich kryteriów - otrzymają na głowę zaledwie połowę tego, co Hiszpania, Portugalia, Grecja i Irlandia na rozwój infrastruktury, np. budowę dróg i mostów. Co więcej, polscy rolnicy dostaną w ramach dopłat bezpośrednich tylko jedną czwartą tego, co francuscy, choć będą konkurować na tym samym rynku. To nonsens wołający o pomstę. (...)" (por. T.G. Ash "Nasze smutne wesele", "Gazeta Wyborcza", 29-30 czerwca 2002 r.).

Z kolei we wpływowym organie brytyjskiej finansjery "Financial Times" z 4 czerwca 2002 roku ostrzegano: "(...) Unia ma rację, nie chcąc dotować polskich rolników w tym samym stopniu, co zachodnich. Jeżeli jednak zaoferuje zbyt mało, to nawet najbardziej wydajnym gospodarstwom trudno będzie konkurować na wspólnym rynku. Polska nie może na ołtarzu integracji poświęcić swoich rolników. Nawet, jeżeli rząd w Warszawie byłby skłonny to zrobić, to wyborcy nie podzielą jego zdania. (...)" (cyt. za "Nie tędy droga", przekład artykułu z "Financial Times" za "Forum" z

16 czerwca 2002 r.).

"Forum" z 15 lipca 2002 r. przedrukowało ważny artykuł Thomasa Fullera z czołowego dziennika amerykańskiego "International Herald Tribune" z 13 czerwca 2002 r. Autor bardzo krytycznie ocenił dyskryminujące praktyki UE wobec krajów kandydujących, w tym m.in. Polski. Pisał: "Przyjęcie nowych państw przez Unię zagwarantuje Europie pokój i dobrobyt. Jednak warunki, jakie im się stawia, sprawiają, że nowa dziesiątka długo jeszcze będzie mieć mniej praw niż obowiązków (...). Dla Słowenii, Węgier, Polski, Słowacji, Cypru oraz pięciu innych kandydatów do członkostwa - Republiki Czeskiej, Estonii, Łotwy, Litwy i Malty - wejście do Unii niesie ze sobą znaczne koszty. Kraje kandydackie będą musiały uszczelnić granice z sąsiadami (...) i - co najbardziej uciążliwe - włączyć tomy europejskich przepisów do swojego ustawodawstwa. Owe uregulowania są fundamentem dla Unii, który powstawał przez dziesięciolecia. Normują one wszystkie sfery życia, począwszy od przepisów dotyczących ochrony środowiska, a skończywszy na funkcjonowaniu sektora telekomunikacyjnego i handlu warzywami.

Sachs [Jeffrey - J.R.N.] mówi, że te uregulowania mogą się okazać pętlą nałożoną na szyję tych młodych, rozwijających się gospodarek. 'Istnieje poważne ryzyko, że kryzys fiskalny występujący w Europie Zachodniej zostanie przeniesiony na Wschód - powiedział Sachs. - Wszystkie kraje zachodnie na kontynencie europejskim mają bardziej rozbudowany aparat państwowy i bardzo wysokie podatki. Jest to niewątpliwie obciążenie dla ich gospodarek'".

Krępowanie w ten sam sposób gospodarek "na dorobku" i wymuszanie na nich takiego samego poziomu transferów fiskalnych i zabezpieczeń socjalnych może doprowadzić do stagnacji na niższym poziomie rozwoju. Jarosław Pietras, podsekretarz stanu odpowiedzialny za koordynowanie polskich starań o członkostwo w UE, wskazuje na ironię losu, wyraźnie widoczną w innej kwestii przyjmowania owych przepisów. "Idą one tak daleko - mówi - że przypominają system centralnego planowania funkcjonujący w krajach wschodnioeuropejskich w okresie komunizmu, a przecież na jego demontaż poświęciliśmy ostatnie dziesięć lat. Teraz zadajemy sobie pytanie: 'Po co jest ten przepis?'. Przedstawiciele Unii odpowiadają: 'Ponieważ stanowi fragment większej całości. Nie możemy go usunąć, bo gdybyśmy wyjęli jeden element systemu, powstałaby luka'".

Autor z dziennika "International Herald Tribune" w podtytule "Za biedni na dopłaty" polemizował z wyjaśnieniami decydentów UE na temat przyczyn dyskryminowania biednych krajów kandydujących pod względem przyszłych dopłat w Unii. Pisał: "Zgodnie z aktualnym planem Komisji Europejskiej, 10 krajów kandydujących po akcesji otrzyma przeciętnie 114 euro rocznie na głowę mieszkańca na budowę mostów, dróg i inne projekty infrastrukturalne. W tym samym czasie obecne kraje członkowskie Unii Europejskiej, takie jak Grecja, Irlandia, Portugalia i Hiszpania, dostaną przeciętnie 231 euro na te same cele. Innymi słowy - UE będzie przeznaczać dwa razy więcej środków, w przeliczeniu na głowę mieszkańca, na finansowanie projektów infrastrukturalnych w stosunkowo zamożnej zachodniej połowie Europy niż w krajach wschodnioeuropejskich, gdzie poziom dochodów wynosi jedną czwartą średniej unijnej. (...) Zgodnie z aktualną propozycją Komisji Europejskiej, w pierwszym roku po poszerzeniu rolnicy wschodnioeuropejscy otrzymają 25% dotacji kierowanych do ich zachodnioeuropejskich kolegów. Dopiero po upływie 10 lat dojdzie do zrównania poziomu dopłat. W efekcie kraje wschodnioeuropejskie są przyjmowane do ekskluzywnego klubu, w którym płacą wpisowe, przestrzegają regulaminu, ale w którym odmówiono im prawa do korzystania z basenu kąpielowego. Komisja broni takiej polityki twierdząc, że kraje kandydackie nie mają odpowiedniego aparatu administracyjnego, by były w stanie wchłonąć ogromne fundusze (...) Ale niektórzy analitycy mówią, że jest to pokrętny argument, który sprowadza się do stwierdzenia: 'Jesteście za biedni, żeby dostać nasze pieniądze'".

W świetle dzisiejszych zagrożeń dla polskiego rolnictwa w stosunkach z Unią Europejską warto przypomnieć, że już kilka lat temu przewidywano takie zagrożenia po naszym przystąpieniu do UE. Jak pisano w korespondencji Katarzyny von Kraainem z Brukseli 1 grudnia 1999 roku: "(...) To producenci rolni z Polski powinni obawiać się zalewu artykułów rolnych z Piętnastki po naszym przystąpieniu do UE, a nie na odwrót. Tak twierdzą autorzy najnowszego raportu prestiżowego Centrum Badań Polityki Europejskiej (CEPS) w Brukseli".

"Eksperci uważają ponadto, że nie ma uzasadnionych argumentów, by pozbawić dopłat bezpośrednich rolników w krajach kandydujących. 'To unijne firmy i producenci będą penetrować rynki nowych członków, a nie na odwrót' - napisali autorzy raportu. Po raz pierwszy eksperci Unii przedstawili rzeczywiste zagrożenia dla rolnictwa Polski - zagrożenia, o których bardzo często zapominają informować społeczeństwo nasi negocjatorzy.

'Lepsza jakość produktów rolnych oraz lepszy marketing i systemy dystrybucji Piętnastki są rzeczywistym zagrożeniem dla producentów z krajów kandydujących do Unii, szczególnie dla przetwórstwa spożywczego, które nie może konkurować z zachodnimi odpowiednikami' - napisano w raporcie. Oznacza to przede wszystkim poważne trudności dla polskiego przetwórstwa mlecznego i cukierniczego. Po wejściu do Unii polski rynek zostanie zalany artykułami spożywczymi z Zachodu. Natomiast krajowa produkcja nie przedrze się na unijny rynek bez odpowiedniego marketingu i systemów dystrybucji. (...)" (K. von Kraainem "Zasypie wszystko, zaleje", "Życie" z 1 grudnia 1999 r.).

Znamienna przy tym była postawa Brukseli, która stanowczo przeciwstawiała się wszelkim polskim próbom zabezpieczenia przed takim zalewem polskiego rynku kosztem naszych producentów rolnych. Jacek Pawlicki pisał w "Gazecie Wyborczej" z kwietnia 2000 r., że "Bruksela odrzuca (...) naszą propozycję zachowania przez pięć lat po wejściu do Unii możliwości wprowadzenia ceł ochronnych, gdyby doszło do nadmiernego importu jakiegoś towaru rolnego. Do Komisji nie przemawia nasze tłumaczenie, że taki mechanizm bezpieczeństwa ma zapobiec perturbacjom na naszym rynku. W projekcie stanowiska pisze, że 'swoboda przepływu towarów jest podstawową zasadą wspólnego rynku'. Co więcej, zdaniem Komisji, celem powinien być wspólny rynek (czyli wolny handel rolny - red. "GW") między Polską a Unią już od pierwszego dnia członkostwa" (J. Pawlicki "Poprzeczka wysoko", "Gazeta Wyborcza" z 3 kwietnia 2000 r.).

Za tymi pięknymi słowami o "swobodzie przepływu towarów" i "wspólnym rynku" kryły się jednak głęboki cynizm i hipokryzja unijnych decydentów. Co to za wspólny rynek, kiedy jedni będą ruszać do Polski z wysoko dotowanymi produktami rolnymi, podczas gdy polscy rolnicy nie dostaną żadnej lub tylko minimalną dotację. Jak zestawić twierdzenia o "swobodnym przepływie towarów" z omawianymi wcześniej różnorodnymi i wielokrotnymi barierami wobec eksportu polskich produktów rolnych do UE. Faktycznie warunki dyktowane Polsce przez UE wynikają z dążenia do systemu, podczas gdy unijne produkty trafiałyby swobodnie na polski rynek. Już w 1998 roku w raporcie opracowanym przez Allana Buckwella, eksperta UE do spraw rolnictwa, wskazywano, że Bruksela będzie dążyć do zmniejszenia polskiej produkcji rolniczej. Jak powiedział sam Buckwell dziennikarce "Gazety Wyborczej" Małgorzacie Alterman "(...) negocjatorzy będą musieli zagwarantować, że Polska będzie produkowała tylko tyle, ile sama będzie w stanie skonsumować. Negocjacje z Polską będą ciężkie, ponieważ Unia sama boryka się z nadwyżkami produkcyjnymi" (M. Alterman "Nie zazdroszczę wam", "Gazeta Wyborcza" z 10 marca 1998 r.).

Coraz częściej wskazuje się na fakt, że Polska traktowana jest w negocjacjach z UE gorzej niż szereg innych krajów kandydujących w przeszłości do UE. Czyni to absurdalnym powoływanie się wobec Polaków na sukcesy gospodarcze w UE osiągnięte przez niektóre kraje. Na przykład na Hiszpanię, przyjętą na warunkach dużo dla niej korzystniejszych od tych, jakie UE oferuje dziś Polsce. Przede wszystkim władze Unii zgodziły się na zachowanie przez Hiszpanię - i to na długo - granic celnych po wejściu do UE. Było to jakże doniosłą różnicą w porównaniu z Polską, już dziś przed wejściem do UE, płacącą słoną cenę za ogromne otwarcie polskiego rynku wobec Unii. Przypomnę tu, co stwierdził na temat różnic między sytuacją Hiszpanii i Polski świetny znawca problematyki unijnej Marian Brzóska, w latach 1987-90 wicedyrektor biura europejskiego FAO (Światowej Organizacji Żywności) i sekretarz Europejskiej Komisji Rolnej, a w latach 1993-97 dyrektor departamentu integracji europejskiej w Ministerstwie Rolnictwa. Jak akcentował Brzóska w wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" w lutym 2002 roku: "Były granice celne. Hiszpania nie otworzyła, jak Polska, całkowicie swojego rynku przemysłowego, w usługach, bankowości. Przez wiele lat limitowała import, kontrolowała wszystko, co wchodzi do kraju, a pamiętajmy, że wtedy w Unii nie było dopłat, tylko dużo wyższe ceny żywności. Skorzystali więc szybko na wzroście cen i mieli równe szanse w konkurencji na rynku" (por. "Żądać mniej, dostać więcej", wywiad K. Naszkowskiej z M. Brzóską, "Gazeta Wyborcza" z 7 lutego 2002 r.).

Już w 1999 roku najwybitniejsi politolodzy Europy w raporcie opublikowanym w Brukseli wytknęli UE kilka zasadniczych błędów w negocjacjach z Polską i innymi krajami kandydującymi. Zarzucili Piętnastce to, że: "(...) Unia Europejska kieruje się w stosunkach z krajami kandydującymi przesadną nieufnością i nie chce słuchać ich postulatów. Bruksela stara się narzucić w negocjacjach prawo europejskie stworzone dla bardzo bogatych państw, co może zdusić rozwój gospodarczy Europy Środkowej (...)" (cyt. za korespondencją J. Bieleckiego z Brukseli "Unia na cenzurowanym", "Rzeczpospolita" z 1 grudnia 1999 r.). Według cytowanej wyżej korespondencji "Rzeczpospolitej" z Brukseli, autorzy wspomnianego raportu czołowych europejskich politologów uznali "za błędne przyjęcie przez kraje '15' zasady, że poszerzenie Unii nie może doprowadzić do zwiększenia jej budżetu. Gdy do UE przystępowały Hiszpania, Portugalia i Grecja wartość funduszy strukturalnych została podwojona (...) Kraje '15' powinny zacząć uwzględniać postulaty państw kandydujących. Na razie proces poszerzenia przypomina to, co działo się w Lidze Narodów w okresie międzywojennym: kraje pokonane w I wojnie światowej nie były słuchane i szybko odwróciły się od tej organizacji. Problem migracji szczególnie dobrze ilustruje taką formę 'dyktatu'. Bruksela narzuciła Polsce wprowadzenie rygorystycznej kontroli na granicy wschodniej, co ograniczyło wymianę z państwami byłego ZSRR i spowodowało poważne straty gospodarcze (...)" (tamże).

W renomowanym amerykańskim dzienniku "The Wall Street Journal Europe" w czerwcu 2000 roku ukazał się obszerny artykuł jednoznacznie wskazujący na dyskryminację Polski przez brukselskich komisarzy. Autor artykułu Bret Stephens pisał m.in.: "Rząd [polski - J.R.N.] podniósł cła na importowane zboża, cukier, produkty mleczne i mięso (...). Podniesienie cła wywołało gniewne protesty ze strony komisarza do spraw rolnictwa UE Franza Fischlera, który uważa, że decyzja ta nie była zgodna z duchem wolnego handlu i ma on rację. Polski wiceminister rolnictwa Jerzy Plewa zareagował nazwaniem poglądu Fischlera 'europejską hipokryzją'. On też ma rację. Subsydia wypłacane farmerom zachodnioeuropejskim w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) pozwalają im 'podcinać' niższymi cenami polskich konkurentów zarówno na rynku krajowym, jak i na rynkach zagranicznych, wskutek czego Polska odnotowuje deficyt w handlu towarami rolnymi w wysokości pół miliarda dolarów. Ale na tym nie kończą się problemy, z którymi Polska musi się borykać. Faktem jest, że wiele pozycji w jej eksporcie, w tym 90 proc. jej mleka, nie spełnia 'sanitarnych i fitosanitarnych' norm UE, co stanowi skuteczną pozacłową barierę w handlu. I nawet wtedy, kiedy UE nalega na zmodernizowanie polskiego rolnictwa, jednocześnie wstrzymuje przekazanie 150 mln dol. pomocy technicznej dlatego, że rząd polski nie powołał do życia - w należyty sposób - potrzebnych w tym celu instytucji zarządzających. I wreszcie Bruksela naciska na Polskę, aby wprowadziła w pełni tzw. acquis communautaire w sferze rolnictwa - to znaczy dosłownie setek dyrektyw, z których wiele nie będzie ani tanich, ani politycznie łatwych do przyjęcia i to jeszcze przed przystąpieniem do Unii. Bruksela nalega na to, mimo że jednocześnie dąży do odłożenia dostępu Polski do pełnych subsydiów WPR na okres aż 11 lat po przyjęciu tego kraju do Unii. W uzasadnieniu swej postawy UE twierdzi, że Polska potrzebuje dogłębnej modernizacji swojego rolnictwa, zanim będzie mogła otrzymywać subsydia WPR. Ale nie tak właśnie UE zachowywała się w przeszłości. Grecja - ze swoim dużym i zacofanym rolnictwem - zaczęła otrzymywać subsydia w pełnym wymiarze niemal natychmiast po przystąpieniu do Unii w 1981 roku" [podkr. - J.R.N.] (cyt. za B. Stephens "Rozszerzyć Europę, przyjąć Polskę!", "Forum" z 25 czerwca 2000 r.).

Negocjatorzy dla rządu SLD chwalili się, że zamknęli w tym roku wreszcie liczne długo negocjowane rozdziały w negocjacjach z Unią, w tym w kwestiach rybołówstwa i transportu.

Nie byli jednak zupełnie szczerzy, bo nie powiedzieli, na czym polegał "sukces" w ich pospiesznym zakończeniu. W obu przypadkach polegał on na całkowitej kapitulacji wobec UE. Kapitulując, można rzeczywiście wszystko szybko zakończyć. Kto jednak za te kapitulacje będzie się kiedyś tłumaczył przed sądem Narodu. A oto, na czym polega istota tych przyspieszonych kapitulacji.

W kwestii rybołówstwa, całkowicie ustępując wobec unijnych presji, polscy negocjatorzy zgodzili się na przyjęcie od początku unijnych reguł, to jest wpuszczenie - bez żadnych okresów przejściowych - unijnych kutrów na polskie wody przybrzeżne. Nie nauczono się tu nic z przykładu Portugalii, która za brak ostrożności w tej sprawie i niezażądanie odpowiedniego okresu przejściowego zapłaciła błyskawicznym upadkiem swego rybołówstwa (po zalaniu łowisk portugalskich przez kutry z innych krajów unijnych). Cała sprawa będzie miała fatalne skutki dla polskiego rybołówstwa ze względu na ogromną dysproporcję polskiej flotylli rybackiej w stosunku do takich flotyll państw unijnych. Jak pisała Małgorzata Goss w "Naszym Dzienniku" 27 czerwca 2002 r.: "(...) Unia dysponuje kilkuset statkami o dużej mocy (powyżej 611 kW i długości powyżej 30 m), podczas gdy Polska ma takich jednostek zaledwie dziewięć. Duże jednostki, w przeciwieństwie do małych kutrów, mogą wychodzić w morze niezależnie od pogody, posiadają też sprzęt do lokalizowania ławic. Dlatego penetracja wód polskich przez statki Unii będzie nieporównywalnie większa niż połowy polskich rybaków na wodach UE. (...)" (M. Goss "Kutry prawdziwe, pieniądze na papierze", "Nasz Dziennik" z 27 czerwca 2002 r.).

Nawet w "Trybunie" przyznawano w tekście "Ryby niezgody" (nr z 25 czerwca 2002 r.), że: "(...) Rybacy zrzeszeni w Krajowej Izbie Rybackiej zapowiadają we wrześniu blokadę portów, jeżeli rząd nie zacznie ratować polskiego rybołówstwa. Zdaniem rybaków, udostępnienie UE naszych stref połowowych to klęska polskiego rybołówstwa. (...)".

Warto tu dodać, że dotychczas w krajach Unii Europejskiej dominowała rabunkowa eksploatacja łowisk. Według "Gazety Wyborczej" z maja 2002 r., komisarz Franz Fischler, odpowiedzialny za rolnictwo i rybołówstwo, ostrzegał, że jeśli nie podejmie się radykalnych kroków naprawczych, to "będziemy świadkami całkowitego upadku sektora rybnego" (por. "Albo rybka... albo UE. Za dużo statków, za mało ryb", "Gazeta Wyborcza" z 29-30 maja 2002 r.).

Według "Wyborczej": "(...) Jak bowiem alarmują naukowcy i eksperci Komisji, europejskie wody (np. Morze Północne, europejska część Atlantyku) są dramatycznie przełowione. Populacja niektórych gatunków ryb - szczególnie dorsza i wątłusza - jest na krawędzi zaniku. Problem - podkreśla Komisja - dotyczy głównie Morza Północnego, Śródziemnego oraz Bałtyku" (tamże).

Teraz, po kapitulacji rządu Millera wobec żądań UE, przyjdzie kolej na dewastację polskich łowisk.

Skrajną uległość wobec UE okazali negocjatorzy rządu Millera również w sprawie transportu. W negocjacjach z UE polski rząd zgodził się na wpuszczenie na i tak zdewastowane polskie drogi ogromnych ciężarówek o wyporności do 44 ton, nazywanych "pociągami drogowymi". Poprzednio strona polska domagała się w tej sprawie ochronnego okresu przejściowego do 2015 roku. Jak pisano na łamach "Gazety Wyborczej": "Rząd zgadza się też, by na część polskich dróg zostały wpuszczone najcięższe ciężarówki (o nacisku na oś 11,5 t), czego obawiali się nasi drogowcy. 'Pociągi drogowe' (zarówno zagraniczne jak i polskie) będą musiały dodatkowo płacić za przejazd fragmentami tych dróg, które są technicznie do tego nieprzystosowane (...)" (K. Niklewicz "Jedziemy do przodu", "Gazeta Wyborcza" z 22 maja 2002 r.).

Cóż dadzą jednak te dodatkowe opłaty, jeśli skutkiem dopuszczenia ogromnych unijnych "pociągów drogowych" (do 44 ton) na polskie drogi będzie ich dalsze fatalne zdewastowanie. Wiceszef sejmowej Komisji Infrastruktury i były minister transportu Bogusław Liberadzki przyznawał w rozmowie z dziennikarzem "Gazety Wyborczej" Konradem Niklewiczem, że "wpuszczenie najcięższych ciężarówek na niektóre polskie drogi może być zagrożeniem dla ich już i tak kiepskiego stanu: - Tyle tylko, że nasza pozycja negocjacyjna jest słaba" (K. Niklewicz, op.cit.).

Dodajmy, że mimo tak wielkiego i niczym nieuzasadnionego ustępstwa wobec UE strona polska usłyszała kategoryczne "nie" od UE wobec najważniejszego polskiego postulatu w sprawach transportu. UE stanowczo sprzeciwiła się otwarciu swego rynku na polskie usługi kabotażowe. Polscy negocjatorzy zgodzili się na to, że przez pierwszych 5 lat w UE polscy przewoźnicy nie będą mogli świadczyć usług kabotażowych na rynki unijne. Na dodatek Polska zrezygnowała z walki o ochronny okres przejściowy do prawa dla usług przewozowych dla zagranicznych przewoźników kolejowych w Polsce. Po wejściu Polski do UE uzyskają oni prawo do świadczenia usług przewozowych, ale z wykorzystaniem nie więcej niż 20 proc. przepustowości polskiej infrastruktury. Pozostałych 80 proc. przewozów będzie chronionych dla PKP, ale tylko przez 2 lata do 2006 r. Jak pisał K. Niklewicz w "Gazecie Wyborczej", "resort infrastruktury ma nadzieję, że dwuletnia ochrona wystarczy, chociaż jest to nadzieja podszyta strachem. Boimy się, że w ramach 20-procentowego dostępu do przewozów kolejowych przewoźnicy zagraniczni stworzą na niektórych szlakach poważną konkurencję dla PKP Cargo - przyznaje wiceminister infrastruktury Wojciech Janczyk" (K. Niklewicz, op.cit.).

Dyktat unijny nader fatalnie odbija się na polskim hutnictwie. Jak pisał Marek Rawecki w pracy o stosunkach Polski z UE: "Należy (...) podkreślić, że już umowa stowarzyszeniowa z Unią w dziedzinie hutnictwa nie była dla Polski korzystną. Narzucono nam znaczne ograniczenia produkcji oraz przedwczesne otwarcie rynku zbytu. W konsekwencji na rynek polski trafia obecnie 50 proc. stali obcej, a zatrudnienie w polskim hutnictwie spada systematycznie od 1990 r. Pracę straciło już około 2/3 hutników, a oczywiste są dalsze redukcje. Ponadto nakazano nam przeprowadzić restrukturyzację opierając się na pieniądzach płynących z samej branży. Tymczasem gdziekolwiek w świecie przeprowadzono restrukturyzację hutnictwa - robiono to w oparciu o budżet własnego państwa. We Francji np. dołożono do hut 15 mld USD" (por. M. Rawecki: "Unia na piasku czy na skale?", Gliwice, marzec 2002, maszynopis powielany, s. 16).

Na próżno Ryszard Czarnecki ostrzegał już w sierpniu 1998 r.: "Polska nie może zgodzić się na zmniejszenie chociażby mocy produkcyjnych naszego hutnictwa, pułapu produkcji stali, ponieważ zapotrzebowanie na nią rośnie. Nie może być takich sytuacji, że podporządkowując się dyktatowi UE, zmniejszymy limity produkcji po to, by za kilka lat importować stal z Zachodu" (por. rozmowa K. Orłowskiej z R. Czarneckim pt. "W obcym interesie", "Nasz Dziennik" z 3 sierpnia 1998 r.).

Na skutek dyktatu unijnego, posłusznie akceptowanego przez polityków z ekipy Balcerowicza, ostatnie lata przyniosły fatalną degradację polskiego hutnictwa. Jak mówił poseł PSL-u Bogdan Pęk w lutym 2000 roku: "(...) Mamy import subwencjonowanej stali, która nie jest na Zachodzie taniej produkowana niż u nas, a nasze huty stoją" (por. B. Pęk: "UE już dziękujemy. Z B. Pękiem rozmawia R. Pazio", "Najwyższy Czas!" z 16 lutego 2002 r.).

W maju 2002 r. doszło do kolejnego unijnego uderzenia w polskie hutnictwo. Jak pisał Jędrzej Bielecki w korespondencji z Brukseli pt. "Unia nie chce polskiej stali": "Komisja Europejska wszczęła postępowanie antydumpingowe przeciwko importowi z Polski płaskich wyrobów walcowanych ze stali krzemowej. To już trzeci przykład nałożenia karnych ceł na polskie produkty stalowe.

Polscy dyplomaci wyrazili wczoraj oburzenie z powodu decyzji Brukseli. Wskazali, że rząd finalizuje obecnie porozumienie z Komisją w sprawie restrukturyzacji 19 hut. Polska zgodziła się na zasadnicze ograniczenie mocy produkcyjnych zakładów, aby otrzymać zgodę KE na udzielenie hutom pomocy publicznej. Jednak wstrzymanie eksportu kolejnych wyrobów stalowych do Unii bardzo utrudni przywrócenie rentowności zakładom" (J. Bielecki: "Unia nie chce polskiej stali", "Rzeczpospolita" z 11 maja 2002 r.).

W innym tekście "Bariery dla polskiej stali", publikowanym w tym samym numerze "Rzeczpospolitej", Bielecki tak tłumaczył przyczyny oburzenia polskich dyplomatów z powodu unijnych decyzji: "Wcześniej, pod naciskiem stowarzyszenia unijnych producentów stali Eurofer, Bruksela wstrzymała import innych polskich hitów eksportowych: rur bezszwowych i rur zgrzewnych. Decyzja Brukseli wywołała oburzenie polskich dyplomatów. Krajowe huty w porozumieniu z Brukselą przechodzą bolesną restrukturyzację. Za cenę zasadniczego ograniczenia mocy produkcyjnych, masowych zwolnień i dzięki pomocy publicznej starają się odzyskać rentowność i znaleźć strategicznego inwestora. Zamknięcie rynku Unii Europejskiej bardzo to utrudni. Zdaniem ekspertów, Eurofer przyjął bezwzględną postawę, bo wraz z wprowadzeniem w marcu przez Stany Zjednoczone ceł zaporowych konkurencja na rynku stali staje się coraz ostrzejsza".

Według korespondencji J. Bieleckiego: "Oprócz hutnictwa, najbardziej dotkniętym unijnymi postępowaniami antydumpingowymi sektorem gospodarki jest przemysł chemiczny. Nasi producenci nie mogą swobodnie eksportować do Unii trzech podstawowych nawozów: saletry amonowej, UAN i mocznika. Bruksela zarzuca nam zaniżanie cen gazu, podstawowego surowca do produkcji nawozów. Ofiarą antydumpingowej polityki Brukseli padli także producenci sznurka żniwnego, palet drewnianych i płyt pilśniowych. W ogromnej większości chodzi o setki drobnych firm, które nie potrafią się wybronić przed procedurami Brukseli" (J. Bielecki: "Unia nie chce...", op.cit.).

Znamienny jest zaakcentowany w tekście Bieleckiego fakt, że: "Do tej pory Polska ani razu nie ochroniła swego rynku, wprowadzając cła antydumpingowe na import z UE" (tamże). A więc biedna Polska bezczynnie znosi godzące w nią praktyki dumpingowe ze strony bogatej UE, sama będąc wielokrotnie uderzona karnymi sankcjami Unii.

Szczególnie często powtarzanym argumentem euroentuzjastów jest powoływanie się na to, że UE sfinansowała w szeregu miejscowościach polskich przedsięwzięcia dla ochrony środowiska. Mało mówi się o tym, że przedsięwzięcia były jednak dosłownie tylko kroplą w morzu naszych potrzeb w tej dziedzinie. Eksponowanie na pokaz przykładów tego typu unijnej pomocy nie może zatrzeć faktu, że w tym samym czasie Unia wypompowała dzięki swej polityce wielokrotnie większe fundusze z Polski.

Wszystkie dotychczasowe dane o unijnej pomocy dla różnych regionów Polski w działaniach dla ochrony środowiska warto porównać z całością zakładanych potrzeb Polski w tym względzie, ocenianych jako niezwykle kosztowne. Według publikacji "Rzeczpospolitej" z 29 grudnia 1997 r.: "Wprowadzenie w życie unijnych norm ochrony środowiska może kosztować od 80 do 240 mld USD (zależnie od szacunków), osłabiając przy tym konkurencyjność niektórych polskich przedsiębiorstw". I tu właśnie jest pies pogrzebany (Hier liegt der Und begraben - jak mawiają Niemcy). Liczni autorzy przestrzegali, że regulacje w sferze ochrony środowiska mogą być świetną bronią dla UE przeciwko konkurencji ze strony różnych przedsiębiorstw polskich. Jak pisał Maciej Madelski w tekście "Kosztowny bękart. Cienie integracji europejskiej" ("Najwyższy Czas!" z 27 października 2001 r.): "UE stosuje również inne, pośrednie metody osłabiania konkurencyjności naszej gospodarki. Narzucanie wyśrubowanych norm związanych z ochroną środowiska ma niewiele wspólnego z troską o czystą przyrodę". Mattew Valencia, korespondent brytyjskiego tygodnika "Economist" w Europie Wschodniej, przestrzegał we wnikliwym artykule, iż proces dostosowywania się państw kandydackich do reguł obowiązujących w krajach bogatszych "spowoduje utratę szans dla małych przedsiębiorstw w tych krajach, gdy będą musiały zastosować chociażby przepisy dotyczące ochrony środowiska i zatrudnienia" (cyt. za Z. Lipiński "Wyprzedaż rodzinnych sreber", "Myśl Polska" z 17 stycznia 1999 r.).

Warto zwrócić uwagę na jeszcz e jeden niekorzystny dla Polski aspekt postulatów unijnych wobec nas w sferze ochrony środowiska. Otóż, jak mówiła wiosną 1998 r. wicedyrektor Biura Ochrony Środowiska Krystyna Panek: "Unia Europejska uważa, że będziemy powielać jej model rozwoju, który był bardzo kosztowny. Chcą wykorzystać nasz rynek dla eksportu na polski rynek swoich technologii" (cyt. za "Życie" z 8 kwietnia 1998 r.). W tym samym czasie wiceminister ochrony środowiska Janusz Radziejowski wyrażał opinię: "Nie zawsze należy inwestować w technologie ochrony środowiska, które proponuje nam Unia, uznając je za najlepsze i dostępne, lecz trzeba płacić za te, które są najbardziej efektywne i ekonomicznie uzasadnione" (cyt. tamże). Osobny problem stanowi fakt, że UE naciska na Polskę na jak najszybsze dostosowanie się do niezwykle kosztownych unijnych wymogów w sferze ochrony środowiska, które mają nas kosztować iście astronomiczne sumy. Przypomnijmy, że w odróżnieniu od Polski, Portugalii i Hiszpanii przyznano dużo dłuższy, bo aż 20-letni okres dostosowania się do wymogów UE w tej sprawie.

Od red. NW: Część II

prof. Jerzy Robert Nowak, Nasz Dziennik, 2002-11-26

powrot