Niedawno w rozmowie telefonicznej jeden z przyjaciół zadał mi poważne pytanie: czy z chwilą, kiedy Parlament Europejski oficjalnie przegłosował nie tylko prawo, ale i obowiązek przeprowadzania w krajach tzw. Unii - jak i w krajach kandydujących - procederu przerywania ciąży, czyli zabijania nienarodzonych dzieci, nie pojawia się nowy, ważki moment natury moralnej, który powinien wpłynąć przede wszystkim na stanowisko krajów kandydujących wobec ewentualnego przystąpienia do Unii.

Dopóki tylko poszczególne kraje opowiadały się za prawem zabijania, można było uważać, że sprawa ta nie będzie miała wpływu na sytuację prawno-moralną tych państw, które na legalizację tzw. aborcji się nie zgadzają. Kiedy jednak sam Parlament Europejski oficjalnie przyjmuje ustawę narzucającą wszystkim krajom tego rodzaju prawo i praktykę, to zmienia się moralne oblicze Unii Europejskiej: jej wizytówką staje się tzw. aborcja i całe to zdziczenie moralne, które nieodłącznie idzie z nią w parze. Na tym polega powaga pytania, które postawił mi telefoniczny rozmówca.
Na to pytanie można by odpowiedzieć krótko, gdyby zostało ono postawione na przykład w konfesjonale. Jednak powaga zagadnienia domaga się przypomnienia pewnych ważnych przesłanek i zarysowania w miarę możności tła ideowego, w kontekście którego takie pytanie musiało być postawione. Jest to bowiem pytanie moralne, wobec którego żadne sumienie ludzkie (sumienie żadnego człowieka) nie może zachować się obojętnie. Jest to bowiem pytanie o godność życia ludzkiego i prawo do życia, jest to pytanie o rolę instytucji publicznych wobec zagrożenia życia i tym samym o obowiązek obrony czy ochrony prawnej życia niewinnej istoty. Jest to pytanie o cel prawa i przeznaczenie państwa, pytanie o solidarność i jedność międzyludzką, pytanie o to, co łączy człowieka z człowiekiem, tak, że w ogóle możliwe jest społeczeństwo i że niemożliwe jest ponowne stawianie tego samego pytania, które kiedyś postawił Kain: "Czy ja jestem stróżem mego brata?". Pytanie o życie ludzkie jest w gruncie rzeczy pytaniem o sens całej cywilizacji.

Co to jest Europa

Przed niewielu laty włoski filozof Rocco Buttiglione wydał interesującą książkę pod tytułem "Europa jako pojęcie filozoficzne". Jest rzeczą godną uwagi, że pojawienie się przed 25 wiekami filozofii na kontynencie europejskim okazało się nie jakimś przejściowym epizodem w dziejach kultury tego rejonu, lecz wpłynęło znacząco na sposób pojmowania człowieka i świata, a przede wszystkim na kształtowanie się życia ludzkiej zbiorowości, która odkryła głębsze źródło więzi międzyludzkiej. Grecja - według Buttiglionego - doświadczyła politycznego znaczenia takich wartości, jak prawda, męstwo, heroizm - nie tylko ten wyjątkowy, mitologiczny, ale ten zbiorowy, wspólnotowy, który pozwolił małemu narodowi stawić czoła zapędom azjatyckiego imperium. To odkrycie człowieka jako podmiotu wolności - i zbiorowości jako podmiotu szczególnego etosu politycznego - oznacza w pewnym sensie genezę Europy jako fenomenu odcinającego się od anonimowego tła ówczesnej historii.
W analogiczny sposób (choć w innym aspekcie) ks. prof. Bartnik uważa Helladę za "pierwszą kreację Europy jako nowego świata i lepszego życia", co wyrażało się we "wprowadzeniu w życie państwowe prymatu myśli naukowej, racjonalnej i systemowej, w tworzeniu podstaw pod świadomy i kierowany rozwój techniki i cywilizacji, w przedstawianiu świata boskiego na sposób antropomorficzny, co przygotowało grunt pod ideę wielkości i boskości człowieka" - dalej - w świadomym rozwijaniu kultury wolności, a zwłaszcza przez to, że "Grecja przygotowała ideę prymatu ducha nad materią, a także pokoju przed wojną, rozwijając zasadę ugody, porozumienia i prawa 'międzypaństwowego', odrzucając podbój, hegemonię czy dyktat jednego ośrodka względem pozostałych" (Fenomen Europy, s. 29).
W publikacjach Instytutu Jana Pawła II KUL przypomniano niedawno godny uwagi artykuł Karola Wojtyły na temat granic Europy, opublikowany jeszcze przed wyborem ks. kardynała na Stolicę Piotrową. Z artykułu wynika (i to się układa w logiczny ciąg, prowadzący do filozoficznej definicji Europy), że istotne znaczenie dla określenia granic Europy ma ethos: nie terytorium, nie geografia, nawet nie historia, lecz ethos. Ów ethos uzyskał swoje charakterystyczne i niepowtarzalne oblicze z chwilą, gdy greckie pojęcia antropologiczne zostały pogłębione i nasycone światłem Ewangelii, które ukazało uniwersalny wymiar prawdy o człowieku, podkreślając zarazem znaczenie godności osoby, wolności sumienia i zasadę powszechnej solidarności. Chrześcijaństwo ukazało nieskończoną wartość każdej jednostki ludzkiej powołanej do powszechnej wspólnoty zbawienia. Symbolicznym wydarzeniem, które ilustruje tę prawdę, jest ów sen św. Pawła, w czasie którego Apostoł widzi Macedończyka wołającego o pomoc: "Przepraw się do Macedonii i pomóż nam" (Dz 16, 9). Prawdziwa Europa objawia się w przeżyciu solidarności międzyludzkiej, zbudowanej na Ewangelii (zob. Ethos Special edition nr 2, s. 9).

O moralny fundament Europy

W ten sposób "filozoficzne pojęcie Europy" ujawnia swój wyraźny profil moralny, związany z odkryciem godności osoby ludzkiej. Zagadnieniu temu poświęcono ostatnio na KUL-u poważną sesję, której owocem jest księga wydana pod tytułem "Moralny fundament Europy, czyli o cywilizację życia" (Lublin 2002). Bogaty materiał prezentuje także 57/58 numer "Ethosu", wydany pod tytułem "O solidarność rodziny narodów Europy" (Lublin 2002).
W czasie sesji, której przedmiotem był "moralny fundament Europy", ks. prof. T. Styczeń postawił zasadnicze pytanie: "czy Europa wybierze jednak ocalenie samej siebie, wybierając solidarność z każdym człowiekiem, czy też przeciwnie, wybierze swe moralne samounicestwienie, godząc śmiertelnym ciosem w życie najsłabszych spośród ludzi - w samo człowieczeństwo człowieka? (...) Czy stanie się solidarną Rodziną Narodów... Ojczyzną, w której nikt z ludzi nie będzie musiał się lękać o swe życie - zarówno u jego początku, jak i u jego kresu - z powodu demokratycznie uchwalonych ustaw?".
Jeden z mówców tej sesji, ks. bp Egon Kapellari (Austria), przypomniał zasadniczy postulat podnoszony stale przez Jana Pawła II: Europa musi wrócić do swej prawdy, czyli nie tyle chodzi o poddanie się prawom Unii Europejskiej, ile o "europeizację Unii", a nawet o europeizację Europy. Ostatecznie chodzi o chrześcijaństwo misyjne, czyli o powrót Europy do chrześcijaństwa autentycznego.
Pragnę jeszcze z omawianej sesji przytoczyć kilka myśli z końcowej wypowiedzi ks. prof. Stycznia. Należy przypomnieć, że cała sesja była w pewnym sensie dopowiedzeniem i komentarzem do jedynego w swoim rodzaju świadectwa - wyznania ks. bp. Stanisława Dziwisza w dwudziestolecie zamachu na placu św. Piotra. Ksiądz Styczeń przypomniał, że osoba i historia Jana Pawła II jest wymownym znakiem, przypominającym całemu światu prawdę o "niezwykłej godności życia każdego człowieka - od poczęcia aż do naturalnej śmierci - jako daru Boga Stwórcy. Z pewnością dla każdego z nas godność ta staje się jeszcze bardziej czytelna na tle kontrastującego z nią postępującego zagrożenia życia ludzkiego już nie tylko w skali jednego narodu, nie tylko w skali kontynentu, ale w skali całego globu. Wyrazistym przykładem narastania tego zagrożenia jest wrogie dziś wobec Nienarodzonych stanowisko ONZ, zaledwie pół wieku po jej głośnym 'Never again!', które miało zatrzymać falę pogardy dla człowieka i jego życia".
Ksiądz prof. Styczeń nie mógł jeszcze znać wyników głosowania w Parlamencie Europejskim, które miało miejsce rok później, ale to, co wtedy powiedział, osądza również tę instytucję uzurpującą sobie władzę decydowania o życiu i śmierci. Stawia bowiem pytanie: "Czym staje się i czym jest rodzina, która zabija tego, kogo rodzi, jeśli nie rodziną ludzi moralnie samobójczo umarłych? Czym staje się i czym jest państwo prawa, które uchwaloną przez siebie ustawą zezwala zabijać niewinnego, ażeby tą samą ustawą móc osłaniać zabijającego, jeśli nie strukturą przemocy większości silnych nad mniejszością bezsilnych? Czy takie państwo samobójczo nie przekreśla prawa do nazywania siebie domem dla wszystkich swych mieszkańców?". Stwierdza dalej, że takich pytań nie możemy sobie nie stawiać, "odkąd wiemy, że ktoś - choćby tylko jeden z nas - ginie w ten właśnie sposób. Wszak skoro nie możemy osobiście zasłonić go przed gwałtem zadawanym mu w naszym państwie, biada właśnie nam, jeśli nie uczynimy wszystkiego, aby ofierze przemocy zapewnić jako osłonę przed zamachem na jej życie przynajmniej tarczę w postaci chroniącej ją ustawy, do której ma ona - będąc człowiekiem - niezbywalne prawo".

Drogi europejskiej zdrady

Długa była historia europejskiej zdrady człowieka - w rezultacie zdrady Chrystusa i Jego Ewangelii, ale ta historia doszła do punktu, w którym musi nastąpić zwrot, czyli powrót do źródeł; w przeciwnym razie oznaczałoby to koniec historii, koniec cywilizacji, koniec Europy, a może świata. Można wskazać na kilka płaszczyzn, na których dokonało się to odejście Europy od jej własnej prawdy.
Buttiglione wskazuje na płaszczyznę religijną: skoro chrześcijaństwo uległo rozbiciu, przestało pełnić rolę jednoczącą wobec kontynentu. W tej sytuacji pojawił się czynnik siły, absolutyzmu władzy świeckiej, wyemancypowanej od zasad moralnych, co doprowadziło w końcu do różnych form tyranii. Ojciec prof. Mieczysław A. Krąpiec podkreśla rolę filozofii, a raczej problem kryzysu filozofii, która już nie dąży do poznania prawdy o człowieku, a przede wszystkim pomija moralne podstawy ludzkiego działania. Tymczasem już według Arystotelesa, "właściwością człowieka odróżniającą go od innych stworzeń (jest to, że) on jedyny ma zdolność rozróżniania dobra i zła" (Ethos 57/58, s. 195). Wolfgang Waldstein zwraca uwagę na odejście Europy od teoretycznych podstaw "jurysprudencji" wypracowanych przez starożytność (Cycero, Ulpian, św. Augustyn; Ethos Special Edition n. 2, 145 nn). Josef Seifert, w pełnej zgodzie z lubelską szkołą filozoficzną, wskazuje na ogólny upadek metafizyki, wskutek czego "dzisiejsza Europa jest w szczególny sposób zagrożona przez relatywizm oraz przez arbitralne teorie i ideologie u podstaw ludzkiego działania, zamiast opierać działanie na zasadzie prawdy o człowieku i (całej) rzeczywistości".
Nic dziwnego, że dzisiejszą kulturę rujnuje - zrodzony z kryzysu filozofii - agnostycyzm, który nie tylko "wyeliminował religię z publicznej sfery życia, ale także wyrządził ogromną szkodę dziedzinie moralności. Nie jest przypadkiem - pisze o. Jacek Salij OP - że od czasu Auschwitz najbardziej popularne prądy etycznej myśli w Europie - to utylitaryzm i hedonizm". Twierdzi także, że "agnostycyzm teologiczny doprowadził w sposób logicznie nieunikniony do agnostycyzmu antropologicznego" (Ethos Special Edition n. 2, s. 71-72).
Encyklika "Evangelium vitae" odrzuca zarówno agnostycyzm teologiczny, jak i agnostycyzm antropologiczny, przypominając możliwość i obowiązek poznania prawdy o podstawach etycznego działania. Dlatego - pisze o. Jacek Salij - "to nie Kościół próbuje wszystkim narzucić swoją - jedną z wielu - wizję człowieka; to ci, którzy walczą o możliwość legalnego zabijania niewinnych, próbują stworzyć cywilizację radykalnie kłócącą się z prawdą naszego człowieczeństwa". I dalej: "Radykalnie przeciwstawić się tym próbom i pozytywnie chronić życie ludzkie, zwłaszcza słabe i zagrożone, mają obowiązek wszyscy, nie tylko chrześcijanie. Ponieważ zaś chodzi tu o ludzki bądź nieludzki charakter naszej cywilizacji, jest to nie tylko obowiązek każdego z nas, ale również nasz obowiązek wspólnotowy" (w: Nasze czasy..., s. 174.).

Obronić Europę w "sercu Europy"

To wszystko należy odnieść do Unii Europejskiej, która bezpodstawnie przypisuje sobie tożsamość z całą Europą. Jeżeli jednak zgodzimy się, że definicja Europy nie jest ani geograficzna, ani polityczna, to my jesteśmy Europą tak samo dobrze, jak państwa "zachodnie". A może nawet jesteśmy bardziej Europą niż one, ponieważ Unia zdradziła swoją duszę i odeszła daleko od tego, co zawsze było istotą Europy, jak to wyżej pokazano. Dlatego nie tylko nie musimy "iść" do Europy, jak kłamliwie wmawiają nam płatni agenci, ale mamy prawo i obowiązek powiedzieć Unii swoje odważne "NIE!". Nie możemy jednoczyć się z tą formacją polityczną, która - jak to już stało się całkiem jawne - okazała się wcieleniem cywilizacji antyludzkiej i to pod każdym względem. Wciela ona "demokratycznie" i w rękawiczkach potwora totalitaryzmu "bez twarzy" - jak powiedział ks. prof. M. Schooyans. Sprzeciw wobec Unii stał się w sposób oczywisty obowiązkiem moralnym każdego człowieka, w którym sumienie nie zostało jeszcze doszczętnie zniszczone. Poza tym, ten cały slogan "wchodzenia do Unii" jest wielkim oszustwem, gdyż to Unia wchodzi do nas i rządzi się jak szara gęś w całej dziedzinie polityki, prawa i ekonomii, a nawet rodziny, oświaty i wychowania. Codzienna (uczciwa) prasa donosi o tych faktach nieustannie.
"Nasz Dziennik" z 30 sierpnia 2002 r. ujawnił skandaliczny i oburzający fakt, że minister oświaty ma usunąć z obiegu szkolnego wszystkie uczciwe podręczniki wychowania do życia w rodzinie, a na ich miejsce wprowadzić "podręczniki" deprawacji seksualnej w duchu Kinseya i Starowicza, oczywiście zgodnie z instrukcjami komisarzy z Unii Europejskiej. Tymczasem ostatnio ukazała się książka demaskująca potworne nadużycia Kinseya, przeprowadzającego rzekome "badania" nad zachowaniem seksualnym ludzi (dr Judith A. Reisman, Edward W. Eichel, Kinsey - seks i oszustwo, Warszawa 2002). Kinsey był tylko zoologiem i zakładał, że życie seksualne ludzi i zwierząt niczym się nie różni, usilnie dociągał wyniki swoich "badań" do przyjętych z góry założeń. Istnieją poważne podstawy, aby cały proceder rozpętany przez Kinseya i działalność jego następców, u źródeł której stoją jego "raporty", uznać za zbrodnię przeciw ludzkości. Właśnie zachodzi obawa, że znowu umysły i serca młodych Polaków dostaną się pod dyktaturę zbrodniarzy, to jest deprawatorów i etatowych gorszycieli, jak to już było w tak zwanych minionych okresach. Cały naród powinien powiedzieć "NIE!". Tylko Bóg ma władzę nad sumieniami ludzkimi i tylko Jego prawo jest światłem na drodze ludzkiego powołania. Już Lenin i Hitler próbowali rządzić Europą i światem na sposób zoologiczny. Najwyższy czas, aby postawić zdecydowane veto tego rodzaju próbom i aby człowiek uświadomił sobie, że należy do Boga i że kulturę można tworzyć tylko w zgodzie z Jego prawdą.
Polska nie jeden raz broniła honoru Europy: na Jasnej Górze, pod Wiedniem, u bram Warszawy, na Westerplatte i w słynnym Sierpniu 1980 roku. Polska umiała powiedzieć "NIE" siłom niosącym zagładę cywilizacji chrześcijańskiej, broniąc samej duszy Europy. Dlatego to Norman Davies (o czym przypomniał ks. prof. T. Styczeń w swoim słowie końcowym omawianej sesji) nazwał Polskę "sercem Europy". A gdy odbierał na Uniwersytecie Jagiellońskim tytuł doktora honoris causa, powiedział, że sercem serca Europy jest Kraków. Dlatego ks. prof. Styczeń podkreśla, że nasza, Polaków, odpowiedzialność z a moralno-religijny kształt Europy "rozstrzyga się z pozycji jej wnętrza" - to jest w sercu Europy, "czyli w Polsce". Tu trzeba "walczyć o duszę Europy, to znaczy (...) walczyć o kulturę duszy, która jest duszą kultury, o kulturę Ojczyzny, której nie ma bez kultu Ojca wszystkich ludzi: Boga Ojca".
W tym miejscu dopowiedzmy: sercem narodu, Ojczyzny, jest rodzina, a sercem rodziny jest dziecko, którego nie wolno oddzielać od tego Dziecka, w którym Bóg przyszedł na świat i "zamieszkał pośród nas". Naród musi zjednoczyć się w walce o świętość życia i świętość tej miłości, która buduje Dom Chrystusowi przychodzącemu "do swoich". U nas, w naszych rodzinach, w naszych szkołach, w naszych środowiskach kultury, musi się rozstrzygnąć zmaganie o ludzki kształt Europy.

Podkreślenia w tekście pochodzą od redakcji Naszej Witryny

ks. Jerzy Bajda, Nasz Dziennik, 2002-09-07

powrot