Dla polskich elit politycznych Unia Europejska jest atrakcyjna nie tylko z powodu około 1200-2000 urzędniczych etatów do obsadzenia w Brukseli (oraz niewiadomej liczby etatów w urzędach regionalnych). Jest taka może przede wszystkim z powodu ogromnej korupcji, jaka panuje w strukturach Eurolandu. Jako prawdziwy system biurokratyczny, w Unii rządzą bezimienne ustawy, które są parawanem dla skorumpowanych urzędników. Kiedy w rękach około 2 tysięcy urzędników Komisji pozostaje sporo ponad 100 miliardów euro, trudno spodziewać się, by ktoś się nie skusił na "drobną sumkę". Nie chodzi tu bowiem o kilkudziesięciu skorumpowanych polityków, czy urzędników - ale o chorobę całego biurokratycznego systemu.

Płace wyższych urzędników dochodzą nawet do 100 tysięcy euro rocznie, czyli 400 tysięcy złotych. Dodatkowo osoba zostająca urzędnikiem w drodze konkursu, dzierży swoje stanowisko dożywotnio, praktycznie bez możliwości jej odwołania. Ale praktyka jest taka, że wysocy urzędnicy UE nie są wybierani w drodze głosowania, tylko mianowani w drodze znajomości i ponieważ nie można ich kontrolować, rośnie liczba urzędników Komisji, którzy jawnie lekceważą swoje (nie nadmierne przecież) obowiązki. Nie jest też żadną tajemnicą, że w UE urzędnik znacznie więcej zarabia na lewo, niż z pensji. Nie od dziś wiadomo na przykład, że eurodeputowani oraz komisarze i eurourzędnicy notorycznie oszukują na dietach i biletach lotniczych. Zgodnie z prawem UE nie muszą bowiem przedstawiać rachunków przy rozliczeniach.

Eurozłodziejstwo

W okresie, gdy Jacques Santer był szefem Komisji, wśród eurourzędników wykryto ponad 1300 przypadków oszustw i korupcji, z czego 27 dotyczyło bezpośrednio członków samej Komisji Europejskiej (wówczas było ich 17). Łącznie obliczono, że oznaczało to malwersacje na sumę około 943 milionów euro. Sam Santer został oskarżony o to, że jego żona spekulowała nieruchomościami należącymi do Komisji Europejskiej.

Jak pokazuje praktyka także ostatnich tygodni, oskarżenia o korupcję, nadużycia, czy działanie niezgodne z prawem nie są już żadną przeszkodą w dalszej eurokarierze.

Takim przykładem jest Jean-Claude Trichet, obecny szef centralnego banku Francji. Trichet stanie przed sądem w związku z wielką aferą finansową w banku Credit Lyonnais. Nic jednak w odczuciu europejskich elit politycznych nie stoi na przeszkodzie, by ten polityk był jednocześnie oficjalnym kandydatem Francji na stanowisko prezesa Europejskiego Banku Centralnego. Kandydatura ta już została zresztą poparta na mocy nieformalnej umowy przez Niemcy.
Credyt Lyonnais, którego pakiet większościowy kontrolowało państwo francuskie, wykazywał poważne starty finansowe i stanął na skraju bankructwa. Ta sytuacja była jednak przez długi czas ukrywana w sprawozdaniach finansowych. Tymczasem Trichet był w owym czasie dyrektorem skarbu we francuskim Ministerstwie Finansów i odpowiadał za sprawy tego banku. Trichetowi, reprezentantowi państwa we władzach banku jeszcze w 2000 roku zarzucono współudział w rozpowszechnianiu fałszywych informacji i sporządzaniu nieprawdziwych bilansów. To jednak tylko drobny przypadek, bo gdy zagłębimy się w ten temat to okazuje się, że skorumpowane były same szczyty władz Eurolandu.

Interesy na szczycie

Wiosną 1999 roku w prasie europejskiej pojawiły się obszerne publikacje oskarżające ówczesnego nowomianowanego szefa Komisji Europejskiej - Romano Prodiego. W owym czasie toczyły się przeciwko niemu dwa postępowania sądowe, ale wkrótce ich liczba wzrosła do czterech. Większość z nich dotyczy różnych nieprawidłowości i nadużyć w procesach prywatyzacyjnych, nad którymi Prodi, jako szef państwowego, włoskiego holdingu IRI, miał kontrolę.

Jedną ze spraw jest powiązana z rosyjskimi "finansistami". Jeszcze w 1997 roku rosyjskie przedsiębiorstwo MES zadeklarowało chęć zakupu pokaźnego pakietu udziałÃ³w w jednym z największych włoskich banków - Banco di Roma. Rosjanie chcieli kupić udziały za astronomiczną sumę 1 miliarda USD i mieli apetyt nawet na 20 procent udziałÃ³w w tym banku. Powszechnie mówiło się, że MES - rosyjski potentat naftowy - chciał kupić włoski bank, by uciec ze swoimi transakcjami od swej agendy, czyli Rosyjskiego Banku Rekonstrukcji i Rozwoju, ze względu na skandale finansowe. Bank, w którym swoje największe zasoby ulokował Watykan, o zagrożeniu wykupem dowiedział się z prasy. Jednak był ktoś, kto o planach rosyjskich wiedział dużo wcześniej. Tym kimś był właśnie ówczesny premier Włoch, znany nam już Romano Prodi. Rosjanie początkowo chcieli odkupić od wspomnianego już holdingu IRI 13 procent jego udziału w Banco di Roma. W roli przedstawiciela holdingu pojawił się znowu Prodi. Pomysł został początkowo storpedowany, gdyż włoscy parlamentarzyści nie wyrazili koniecznej zgody na tę transakcję. Jednak Rosjanie nie zrezygnowali do dziś i nadal starają się przejąć włoski bank.
Romano Prodi wplątany w przeróżne afery był, co stanowi pewien paradoks, antykorupcyjną nadzieją UE i nawet szykowano dla niego miano "Pana czystego". Zastąpił na stanowisku szefa Komisji Europejskiej Jacquesa Santera, który wraz z komisarzem do spraw rolnictwa Franzem Fischlerem, w następstwie oskarżeń o malwersacje, nepotyzm i kumoterstwo został zmuszony wiosną 1999 roku do dymisji wraz z całą Komisją w atmosferze ogromnego skandalu. W okresie, gdy Santer był szefem Komisji, wśród eurourzędników wykryto ponad 1300 przypadków oszustw i korupcji, z czego 27 dotyczyło bezpośrednio członków samej Komisji Europejskiej (wówczas było ich 17). Łącznie obliczono, że oznaczało to malwersacje na sumę około 943 milionów euro.

Członkom komisji przedstawiono szereg zarzutów, między innymi korupcję, niegospodarność, zatrudnianie własnej rodziny (nepotyzm), a także podpisywanie umów z agendami, na czele których stali ich przyjaciele.

I tak Jacques Santer został oskarżony o to, że jego żona spekulowała nieruchomościami należącymi do Komisji Europejskiej, natomiast komisarz Emma Bonino została oskarżona o brak kontroli nad programami pomocy humanitarnej (ECHO) gdzie wykryto istnienie kontraktów na duże sumy, nie figurujących w księgach finansowych. Za swą niegospodarność politycy otrzymywali przez kolejne trzy lata 20 procent swej pensji (187 tysięcy euro) plus 50 procent dodatku. Warto pamiętać, że to właśnie podczas kadencji Santera został podpisany Traktat Amsterdamski i rozpoczęty proces poszerzania Unii Europejskiej na kraje Europy Środkowej i Wschodniej.

Nie są wolni od skandali również obecni członkowie Komisji Europejskiej. Loyola de Palacio, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, Komisarz UE do spraw transportu i energii, była swego czasu oskarżana o udział w skandalu korupcyjnym.

Natomiast Philippe Busquin, Komisarz UE do spraw badań naukowych, był oskarżany przez konserwatystów w Parlamencie Europejskim o zatajenie prawdy o aferach finansowych, które stały się udziałem belgijskich socjalistów.

Gorzej niż kiepski żart

Aferom i skandalom miało zapobiec powołanie specjalnej instytucji UE - do walki z fałszerstwami, nadużyciami finansowymi i korupcją (Olaf). Po krótkim czasie jej pracy również ta inicjatywa spotkała się z krytyką polityków europejskich. Jeszcze w 2000 roku czołowy polityk opozycyjnej Partii Konserwatywnej, John Redwood, skrytykował tę instytucję jako nieskuteczną.

Wewnętrzny raport UE przyznawał wtedy, że Olaf ustanowiony 1 czerwca 1999 roku nie zdołał uwolnić się pod politycznej kurateli, a jego działalność nie spowodowała "widocznej poprawy" w zwalczaniu niewłaściwego wykorzystywania funduszy przez unijne instytucje. Olaf podlegał wtedy komisarz Michaele Schreyer - z niemieckiej Partii Zielonych, odpowiedzialnej w Komisji za budżet i finanse.
Raport stwierdza, że Olaf "jest zdezorganizowany w tak dużym stopniu, że nie może prowadzić ważnych śledztw". Dokument wprost nazywa kierownictwo urzędu niekompetentnym. Redwood, odpowiedzialny za strategię w Partii Konserwatywnej nazwał Olaf instytucją "gorszą niż kiepski żart". Niektórzy europejscy politycy ciągle powątpiewają w możliwość zreorganizowania Olafa.

Choroba skandali i korupcji staje się powoli patologią w strukturach eurourzędników. Zgodnie z zasadą, że jeśli nie można czegoś zwalczyć, to należy to zalegalizować, korupcja być może zostanie wkrótce zaaprobowana - podobnie jak homoseksualizm, eutanazja, czy prostytucja.

W NURCIE EUROPRAKTYKI CZYLI CO BY TU JESZCZE UKRAŚĆ?

Daniel Pawłowiec , polskiejutro.com, 0000-00-00

powrot