Bieżący rok to okres trudnych negocjacji między Polską a Unią Europejską. Przedmiotem polsko-unijnych rozmów są kwestie, które budzą dużo emocji m.in. podatki, rybołÃ³wstwo i rolnictwo. Szerokie spektrum zagadnień i duża liczba podobszarów negocjacyjnych powoduje, że rolnictwo jest szczególnie trudnym i rozległym obszarem negocjacyjnym.

To właśnie w rolnictwie żądania i wymagania stawiane przez stronę unijną przyprawiają o ból głowy polskich negocjatorów, którzy z lękiem patrzą na wyniki referendum akcesyjnego, wiedząc, co Unia proponuje polskim rolnikom i osobom związanym z tym sektorem gospodarki.

Zbyt małe limity

Podobszarem, który może sprawić szczególnie dużo kłopotów i problemów polskim przetwórcom i rolnikom, jest stanowisko negocjacyjne dotyczące mleka i jego przetworów.

Obawy po stronie polskiej powinny budzić już same limity produkcyjne, czyli ilość mleka, które będzie mogła wyprodukować Polska w ramach wspólnej polityki rolnej. Strona polska wystąpiła o przyznanie następujących kwot mlecznych:

• rok 2005 - 12 525 tysięcy ton mleka,

• rok 2006 – 12 999 tysięcy ton mleka.

Jeżeli porównamy te liczby z wielkościami, kiedy Polska nie rozpoczęła jeszcze procesu dostosowawczego do norm UE, a więc z rokiem 1990 (było to 15560 tysięcy ton mleka według danych GUS), to okaże się, że produkcja w Polsce uległa znacznemu zmniejszeniu. W rozmowie z urzędniczką Ministerstwa Rolnictwa, która prosiła o anonimowość, "Inne Strony Integracji" uzyskały informację, że według wszelkiego prawdopodobieństwa Unia Europejska nie zgodzi się na polskie propozycje i będzie żądać dalszego zmniejszenia limitów produkcyjnych.

Zmiany na rynku mleka

Oprócz wprowadzenia limitów produkcyjnych dla Polski, gruntownej zmianie ulegnie cały rynek mleka, o czym najlepiej świadczy ustawa o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych z 6 września 2001 roku, dostosowująca Polskę do unijnych wymagań.

Na mocy ustawy także wobec poszczególnych producentów zostaną wprowadzone kwoty produkcyjne, co jest konsekwencją przyznania Polsce określonego limitu. Na mocy art. 4 kwotowanie będzie polegać na określeniu indywidualnej ilości mleka, które może uzyskiwać rolnik.

Dostawcy mleka są podzieleni na dwie grupy na dostawców hurtowych i bezpośrednich. Dostawca hurtowy prowadzi produkcję mleka w posiadanym gospodarstwie i dostarcza je do podmiotów skupujących. Będzie więc nim każdy rolnik, który do tej pory dowoził swoje produkty do mleczarni. W przypadku dostawcy hurtowego kwota mleczna będzie określana w sposób proporcjonalny do ilości mleka sprzedanego podmiotom skupującym w roku referencyjnym.

Dostawca bezpośredni to podmiot dysponujący własnym gospodarstwem, który nie dostarcza mleka do mleczarni, tylko sam wytwarza przetwory mleczne zdatne do bezpośredniego spożycia. W tym przypadku kwota mleczna będzie ustalana proporcjonalnie do ilości wytwarzanego mleka i liczby krów w gospodarstwie w roku referencyjnym.

Warto od razu wyjaśnić termin "rok referencyjny". Jest to okres, na podstawie którego będą ustalane kwoty produkcyjne, czyli ilości mleka wyprodukowane w tym okresie będą podstawą do ustalenia indywidualnej kwoty produkcyjnej. W przypadku Polski rok referencyjny to okres od dnia 1 kwietnia 2002 roku do 31 marca 2003 roku.

Jeżeli więc producent, który uzyskuje duże ilości mleka, we wspomnianym okresie z jakiś powodów będzie produkować mniej, to wiążąca dla ustalenia kwoty będzie ilość wyprodukowana w roku referencyjnym.

Organem władnym do ustalania kwot produkcyjnych będzie dyrektor oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego.

Produkujesz za dużo? Płacisz karę!

Przyznanie indywidualnej kwoty produkcyjnej pociąga za sobą konsekwencje dla osoby, która ją otrzymała. Po pierwsze - nie może ona wyprodukować więcej niż wynosi ilość w kwocie produkcyjnej. Dla osób, które niepomne zakazu wprowadziłyby na rynek więcej mleka niż powalała jej na to kwota produkcyjna, przygotowana została specjalna "niespodzianka". Jest nią kara finansowa, którą będą musiały wpłacić na konto Agencji Rynku Rolnego. Także Polska w przypadku przekroczenia limitu krajowego poniesie konsekwencję finansowe na rzecz Unii Europejskiej.

Jeszcze większa biurokracja

Pomocne w określaniu tego, czy dany producent przekroczył kwotę produkcyjna, będą rejestry prowadzone przez dostawców bezpośrednich, którzy dzięki temu zyskają kolejną partię prac papierkowych. Na rejestr będzie się składać ilość mleka wyprodukowanego i ilość mleka wprowadzona do obrotu. Dostawca bezpośredni jest też zobowiązany do trzymania przez okres 3 lat dowodów sprzedaży. Jeżeli nie spełni tych warunków, to zostanie mu odebrana kwota produkcyjna.

Dostawca hurtowy będzie kontrolowany poprzez rejestry prowadzone przez podmioty skupujące, które do 15. dnia każdego miesiąca są zobowiązane przekazać informację do Agencji Rynku Rolnego o ilości mleka skupionego, a w sytuacji, gdyby któryś z dostawców przekroczył swoją kwotę produkcyjną, ma obowiązek powiadomić o tym dyrektora oddziału terenowego ARR.

Agencja Rozwoju Rynku jako śledczy od mleka

Nie ma wątpliwości, że funkcje kontrolne będzie także sprawować ARR, o czym świadczą przyznane jej przez ustawę kompetencje. Na mocy art. 23 pracownicy upoważnieni przez prezesa mają prawo wstępu do pomieszczeń kontrolowanego podmiotu, mogą żądać ustnych lub pisemnych wyjaśnień, żądać przedstawienia i udostępnienia dokumentów, a także pobrania bezpłatnych próbek.

Oprócz osób, które przekroczyły swoje kwoty, karę poniosą podmioty, które w danym roku wykorzystają poniżej 70 proc. kwoty produkcyjnej. W tym przypadku dyrektor oddziału ARR na mocy decyzji może odebrać im nie wykorzystaną część kwoty produkcyjnej i przekazać na rzecz krajowej rezerwy.

Należy dodać, że poszczególni dostawcy hurtowi będą mieć ograniczoną swobodę wyboru podmiotu skupującego, jeżeli zmiana podmiotu skupującego następuje częściej niż raz w roku, to dyrektor oddziału ARR może zmniejszać każdorazowo indywidualną kwotę produkcyjną o 5 proc.

Kwoty będą mogły być przedmiotami obrotu cywilnoprawnego, a wiec będzie je można wydzierżawiać i sprzedawać. Należy jednak pamiętać o tym, że osoba, która zbyła swoją kwotę, nie może otrzymać następnej przed upływem 5 lat.

W przypadku zbycia gospodarstwa rolnego kwota będzie mieć charakter prawa związanego, czyli przejdzie na rzecz nabywcy gospodarstwa.

Z wejściem na rynek mleka będą miały problemy osoby, które chciałyby rozpocząć działalność; produkcję mleka będą one mogły rozpocząć, gdy otrzymają kwotę z krajowej rezerwy kwoty mlecznej. Decyzje o jej przyznaniu będzie podejmować dyrektor oddziału ARR.

By uniemożliwić wejście na rynek osób bez kwoty produkcyjnej, oddziały ARR będą prowadzić rejestry dostawców hurtowych i bezpośrednich.

W górę pójdą i ceny

Powyższa ustawa weszła w życie 1 stycznia 2002 roku, a pierwszym rokiem kwotowym, w którym będą obowiązywać rozwiązania przewidziane przez ustawę, to okres od 1 kwietnia 2004 roku do 31 marca 2005 roku.

Rozwiązania przewidziane w ramach dostosowania do unijnych wymagań odczują również konsumenci. Przy zmniejszonej podaży, co nastąpi wskutek zastosowania limitów i kwot, przy jednoczesnym spożyciu na takim samym poziomie, wzrosną ceny.

Przyjęte rozwiązanie jest świetną okazją dla unijnych producentów. Dysponując stuprocentowymi dopłatami (w porównaniu z 25 proc., które mogą otrzymać polscy producenci i rolnicy), będą w stanie zaoferować dużo tańsze produkty, co w konsekwencji doprowadzi do dalszej eliminacji polskich producentów. I o to chodzi unijnym decydentom i prounijnemu obozowi nad Wisłą.

Wyróżnienia w tekście pochodzą od red. Naszej Witryny.

Tomasz Rogowski , Inne Strony Integracji, 0000-00-00

powrot