Z raportu przygotowanego na zlecenie Komisji Europejskiej wynika, że poseł Jan Łopuszański miał rację, przestrzegając polskich rolników przed likwidacją większości polskich gospodarstw rolnych. Około 3/4 polskich gospodarstw rolnych, a jest ich blisko 2 mln, nie będzie w stanie sprostać konkurencji, jeśli Polska wejdzie do UE - głosi unijny raport, ujawniony we wtorek przez "Rzeczpospolitą". "Rewelacje" z Brukseli, podane w momencie najgorętszej debaty na temat unijnej pomocy dla polskiego rolnictwa, pochodzą w rzeczywistości... z października. W zeszłym tygodniu zbliżone dane podał z mównicy sejmowej poseł LPR.

Eksperci w tej dziedzinie doskonale orientują się w skali katastrofy, jaka czeka rolników. Natomiast rząd i większość polityków milczą w tej sprawie. Sporządzony przez profesora Alaina Pouliquen raport dla Komisji Europejskiej, dotyczący skutków integracji z Unią Europejską dla rolnictwa z krajów Europy Środkowej, nie pozostawia cienia wątpliwości: setki tysięcy rolników stracą pracę.

Aby osiągnąć połowę wydajności w UE, należałoby, według raportu, zlikwidować 4 miliony miejsc pracy w rolnictwie. Autor zaznacza, że problem dotyczy szczególnie Polski i Rumunii, która jednak na szybkie członkostwo nie liczy. "Przy obecnej sytuacji i wpływowym lobby rolniczym może to pociągnąć polityczne ryzyko dla rozszerzenia UE" - głosi teza raportu. Wygląda zresztą na to, że tylko polski rolnik stoi na przeszkodzie. Podobne zagrożenie dla rolnictwa na przykład Węgier i Czech jest znacznie mniejsze, stwierdza profesor Pouliquen.

Autor raportu nie poprzestaje zresztą na wyliczeniach. Pojawiają się różne propozycje dotyczące przyszłości polskiego rolnictwa. Jedną z nich jest postulat wydłużenia minimalnego okresu dzierżawy tak, żeby skonsolidować rolne obszary dzierżawy. Starsi rolnicy muszą być zmotywowani do odstępowania ziemi, proponuje profesor Pouliquen. Według niego, od takiej zgody mogłoby być uzależnione przyznanie świadczenia emerytalnego.

W krajach Europy Środkowej tylko nowoczesne gospodarstwa hodowlane z wysoką wydajnością będą mogły sprostać konkurencji, normom sanitarnym i weterynaryjnym na wspólnym rynku UE. Dlatego przewiduje się spadek produkcji w tych krajach, szczególnie w Polsce. Unijni farmerzy mogą spać spokojnie, bo przez wyłączenie rolnictwa państw - nowych członków z dopłat kompensacyjnych eliminuje się ryzyko powstawania nadwyżek produkcyjnych w tych krajach. Nie obawiają się też cenowej konkurencji polskiego mleka czy hodowców. Wystarczy wprowadzić wygórowane unijne standardy, ograniczone kwoty produkcyjne i konkurent zniknie z rynku, również polskiego. Co więcej, taka sytuacja otworzyłaby rynki zbytu dla produkcji unijnych farmerów.

Nie tak dawno prestiżowy "The Economist" szacował liczbę zlikwidowanych polskich gospodarstw na około 0,5 mln. W zeszłym tygodniu poseł Jan Łopuszański mówił w sejmowym wystąpieniu na temat pilnego referendum w sprawie przystąpienia Polski do UE o 1,3-1,8 mln zagrożonych gospodarstw. Uśrednienie tej liczby daje wynik niemal identyczny do unijnego raportu.

Miliardy w wyobraźni

Negocjacje akcesyjne wchodzą w jeden z najbardziej czułych obszarów - w kwestie finansowe. Unia starała się tę chwilę odkładać w czasie i dopiero teraz ma przedstawić swoje wspólne stanowisko w sprawach, które pociągają następstwa finansowe. Do końca stycznia Komisja Europejska ma przygotować propozycje wspólnego stanowiska w kwestiach: budżetu, funduszy strukturalnych, rolnictwa i dopłat bezpośrednich. Potem te propozycje zaakceptować musi 15 państw UE. Do tej pory opinia publiczna, a przede wszystkim głÃ³wni zainteresowani, rolnicy, łudzeni byli miliardami euro mającymi płynąć do Polski po wejściu do UE. Tak jednak nie będzie. Od początku wiadomo było, że polski rolnik nie może liczyć na takie samo traktowanie i równe wielkości dopłat bezpośrednich, jakie otrzymuje rolnik z Unii.

Jeszcze w połowie lat 90. planowano nie obejmować rolników z nowo przyjętych państw mechanizmem dopłat bezpośrednich. Dopłaty stanowią połowę unijnego budżetu, czyli około 50 mld euro, jednak wszystko wskazuje, że Polacy mogą dostać tylko okruchy ze stołu. Stanie się tak przy równoczesnym otwarciu polskiego rynku na wszystkie produkty rolne z krajów UE i podniesieniu stawki podatku VAT na żywność do 7 proc. Zresztą sami będziemy musieli też płacić składkę do budżetu UE.

Podyktują nam warunki

W zeszłym tygodniu hiszpański minister rolnictwa Miguel Arias Canete stwierdził, że nowi członkowie powinni dostawać maksymalnie
30 proc. tego, co unijni, a okres dochodzenia do pełnego korzystania z dopłat powinien trwać co najmniej 5 lat. Hiszpanie są tymi, którzy mogą stracić sporo na rozszerzeniu UE o nowych członków, a ponieważ aktualnie przewodniczą Unii, mają stosunkowo dużo do powiedzenia.

Pomysł zrównania wielkości dopłat dla zachodnich i środkowoeuropejskich rolników zaraz po rozszerzeniu UE skrytykował w ostatni weekend również unijny komisarz ds. rolnictwa Franz Fischler. Większej pomocy dla polskiego rolnictwa sprzeciwiać się będzie również Francja, największy beneficjent unijnej polityki rolnej, ze względu na tegoroczne wybory w tym kraju. Gdyby Polska dostała pełne kwoty dopłat bezpośrednich zaraz po przyjęciu, nie byłoby bodźca do restrukturyzacji sektora rolniczego, powiedział w zeszłym tygodniu jeden z unijnych przedstawicieli. Nierówne traktowanie polskich rolników oznacza, że dystans między polskim a unijnym rolnictwem nie tylko się nie zmniejszy, ale wręcz pogłębi. Na unijne pieniądze, po spełnieniu odpowiednich kryteriów, mogliby zatem liczyć nieliczni, stopniowe dochodzenie do tak zwanych "pełnych korzyści" może się zresztą szybko skończyć, ponieważ dopłaty przewidziane są w unijnym budżecie do końca 2006 roku. Potem trzeba byłoby negocjować wszystko od nowa.

Piotr Wesołowski, Nasz Dziennik, 2002-01-17

powrot