Spór o dopłaty bezpośrednie dla rolników dzieli nie tylko Komisję i kraje kandydujące, ale także kraje Piętnastki. Rozmowy na ten temat ministrów spraw zagranicznych UE w Luksemburgu nie doprowadziły do porozumienia. Nadal przeciwko dopłatom dla nowych członków opowiadają się kraje, będące płatnikami netto do budżetu Unii - przede wszystkim Niemcy i Holendrzy.

Jedyne, co udało się uzgodnić w Luksemburgu, to stwierdzenie zawarte we wspólnym stanowisku, iż dopłaty dla rolników stanowią część prawa wspólnotowego, co jednak nie oznacza, że nowi członkowie otrzymają je automatycznie z chwilą akcesji, ani też nie przesądza o ich wysokości.

Stanowisko Komisji Europejskiej - 25 proc. dopłat na początek i 10-letni okres dochodzenia do pełnych płatności, napotyka na opór Berlina, który domaga się stopniowej redukcji dopłat w całej Unii, argumentując, że wypaczają one wolny rynek. Władze w Berlinie skłonne są zastąpić dzisiejsze dopłaty do produkcji - zróżnicowane w zależności od rodzaju upraw i hodowli - dopłatami do powierzchni użytkowej oraz dla gospodarstw. Pozwoli to, ich zdaniem, na bardziej ekologiczny rozwój rolnictwa. W lipcu Komisja Europejska przedstawi propozycje zmian we wspólnej polityce rolnej, która zmierzać ma w tym właśnie kierunku.

Takie rozwiązanie napotyka z kolei na opór Francji, która przy aktualnym systemie dopłat uzyskuje ok. 9 mld euro rocznie z unijnego budżetu.

Polska jak dotąd stoi na stanowisku, że nie jest najistotniejsza wysokość dopłat dla polskich rolników, ale stworzenie im równych warunków konkurencji. Szef resortu rolnictwa, wicepremier Jarosław Kalinowski, na spotkaniu ministrów rolnictwa z krajów kandydujących i Piętnastki powiedział, że akcesja bez płatności bezpośrednich lub przy ich zredukowanym poziomie, ale jednakowym w Polsce i w UE, byłaby dla polskiego rolnictwa lepszym rozwiązaniem, niż nierównoprawne propozycje przedstawione przez Komisję Europejską.

Nawet czasowe zróżnicowanie warunków konkurencji doprowadzić może do nieodwracalnych skutków w postaci pogłębienia luki technologicznej w polskim rolnictwie i utraty rynków oraz pogłębienia deficytu handlowego wskutek nadmiernego importu do Polski tańszych dotowanych towarów z krajów Piętnastki. Nierównoprawne dopłaty wpływałyby negatywnie na dochodowość gospodarstw rolnych oraz - paradoksalnie - utrudniałyby skorzystanie przez nie z funduszy strukturalnych, które wymagają udziału środków własnych. Niekorzystne dla Polski są też propozycje UE wyrównania dysproporcji w płatnościach bezpośrednich za pomocą funduszy na modernizację wsi. Ta forma wsparcia jest za mało efektywna. Także propozycje uproszczonego systemu dopłat, jakie KE zaproponowała Polsce - w zależności od powierzchni gospodarstwa - obniżą konkurencyjność polskich rolników, jeśli w krajach Piętnastki utrzymany zostanie model dopłacania do wielkości produkcji. Najbardziej straciłyby na tym wysokotowarowe, wyspecjalizowane gospodarstwa, produkujące zboża, rośliny oleiste i strączkowe, wołowinę, mleko, tytoń i chmiel.

Wobec braku porozumienia w Luksemburgu - Polska oczekiwać może konkretnych propozycji UE dla rolnictwa dopiero na jesieni. To niewątpliwie utrudni prowadzenie w międzyczasie rozmów na temat limitów produkcji. UE naciska na przyjęcie przez Polskę zaniżonych limitów, co przy niepełnych dopłatach dodatkowo obniżyłoby konkurencyjność polskiego rolnictwa.
Negocjacje rolne skupiają jak w soczewce rozbieżne interesy stron, tworząc z nich węzeł gordyjski. Rząd polski zamierza zamknąć negocjacje z końcem roku.

Małgorzata Goss, Nasz Dziennik, 2002-06-15

powrot