Kampania na rzecz integracji z Unia Europejską ma swój drugi nurt, nie wpisany w propagandową strategię Sławomira Wiatra, choć niewątpliwie istotny, jeśli wręcz nie najistotniejszy, dla powodzenia całego przedsięwzięcia. Chodzi o próbę wciągnięcia Kościoła w tę akcję tak, aby w odbiorze społecznym stanowił on wsparcie dla działań integracyjnych rządu Millera i prezydenta Kwaśniewskiego. Zabiegi te prowadzone są bez względu na to, jakie faktyczne stanowisko zajmuje polski Kościół w tej sprawie. Ale podejmuje się je po to, aby niepowodzeniami polityki integracyjnej i przyszłymi rozczarowaniami społeczeństwa obarczyć również, a może przede wszystkim, Kościół.

Tak jak dziś, przy każdej niemal okazji, dyżurni krytycy Kościoła obarczają go winą (albo współwiną) za to, że rzekomo nie potrafił wychować społeczeństwa, tak też i w przyszłości antykościelni propagandyści przerzucą na jego barki odpowiedzialność np. za to, że Polacy rzekomo - nie umieli wykorzystać szansy, która im została stworzona wraz z wejściem do UE, że nie są dość pracowici, że nie potrafią ze sobą współpracować, że są ksenofobiczni, nietolerancyjni itp.

Z tej perspektywy sama decyzja o wstąpieniu do UE pozostanie idealnym dla Polski rozwiązaniem, tyle tylko, że Polacy zmarnowali szansę, którą wypracowali tacy ojcowie narodu jak Miller, Kwaśniewski czy Borowski. Nieodparcie nasuwa się analogia, że jest to ten sam sposób myślenia, w którym socjalizm był wspaniałą ideą, tylko ludzie nie stanęli na wysokości zadania. W tej sytuacji należy postawić pytanie CZY WARTO? Czy słuszne jest, aby ci przedstawiciele Kościoła, którzy są bliscy stanowisku euroentuzjastów dopuszczali, aby ich przekonania były wykorzystywane w taki właśnie sposób?

Po stronie społeczeństwa

Nie chodzi w tym miejscu tylko o niebezpieczeństwo całkiem realne że postkomuniści zostaną w ten sposób uwiarygodnieni w oczach części społeczeństwa i na długie lata zostanie zablokowany proces powrotu do normalnego państwa. Chodzi również o nadszarpnięcie społecznej wiarygodności Kościoła oraz poważne naruszenie jego więzi z Narodem. W dokumentach II Polskiego Synodu Plenarnego możemy przeczytać:

Więź Kościoła ze społeczeństwem stanowi kolejną wartość katolicyzmu polskiego. Kościół nie tylko zachował właściwą sobie autonomię i moralną siłę oddziaływania, lecz stawał po stronie społeczeństwa, przeciwstawiając się najeźdźcom, narzuconym władzom i niesprawiedliwym rządom.

Nie we wszystkich krajach uznawanych za katolickie więź Kościoła z narodem jest tak trwała i wszechstronna, są takie, gdzie Kościół stawał po stronie władzy albo jakiejś uprzywilejowanej grupy społecznej i do dziś musi ponosić ciężkie konsekwencje takiej postawy. Czy w Polsce istnieje taka groźba?

Wyrok na polską wieś

Można wskazać na dwie dziedziny, w których rozwój wydarzeń może prowadzić do takich niebezpiecznych konsekwencji. Chodzi o przyszłość polskiej wsi oraz o kwestię bezrobocia. I co jest bardzo znamienne, podstawę do niepokojących prognoz stanowią w tym przypadku także opinie ekspertów pracujących na zlecenie Unii Europejskiej. Krach unijnej polityki rolnej został ogłoszony już dawno. W Polsce jakoś nie przywiązuje się wagi do tego faktu, a przecież oznacza to zawrócenie z obranej na początku drogi przez Wspólnoty Europejskie.

Jednym z pierwotnych założeń Wspólnej Polityki Rolnej (Common Agricultural Policy) była próba zachowania opłacalności mniejszych gospodarstw rodzinnych. Plany, aby je likwidować i zastąpić bardziej wydajnymi gospodarstwami wielkoobszarowymi (tzw. plan Mansholta z 1968 r.) zostały odrzucone.

Jeśli teraz mówi się o krachu Wspólnej Polityki Rolnej, to w konsekwencji oznacza to oczywiście mniejsze dotacje na rolnictwo, a w polskich warunkach nie ma co marzyć, aby priorytet uzyskały małe gospodarstwa rodzinne. Mogą skorzystać na tym nieliczne wielkoobszarowe gospodarstwa i te mogą liczyć na osławione dopłaty. Tak jak w przemyśle obowiązująca będzie opcja socjal-liberalna, albo, jak kto woli, dziki kapitalizm, a więc kult produkcji i przyzwolenie na korupcję. Jaka liczba polskich gospodarstw zostanie zlikwidowana: sprzedana, zalesiona, porzucona? 60 procent czy 70 procent a może więcej to trudno dzisiaj ustalić, ale przecież taka właśnie skala wyłania się z projektów restrukturyzacji wsi.

Miłość do ziemi

Ogromna rzesza ludzi wyzuta ze swego majątku, skazana na bierność, powiększy rzeszę bezrobotnych i stworzy fundamenty lumpenproletariatu, bez pracy, bez nadziei. Nie dość tego - ziemia, która stanie się produktem, a w wielu przypadkach będzie już tylko nieużytkiem, zmieni także sytuację kulturową polskiego społeczeństwa, które przecież w dużej mierze we wsi ma swoje korzenie. Jeśli ktoś uważa, że takie podejście do ziemi to relikt przeszłości, który należy przezwyciężyć i który uniemożliwia tylko wszelki postęp, to może warto przypomnieć, co na ten temat mówił w 11 stycznia tego roku Ojciec Święty w przemówieniu podczas audiencji dla przedstawicieli SGGW:

(...) współczesny polski rolnik zdaje się cierpieć nie tylko z powodu niskiej opłacalności jego ciężkiej pracy i związanego z tym niedostatku środków na rozwój gospodarstwa, ale również z powodu braku społecznego szacunku dla jego trudu i oparcia w staraniach o zmianę sytuacji. Ta zaś postawa znacznej części środowisk politycznych i społecznych może wynikać z zaniku poczucia wartości rodzinnej i ojczystej ziemi, odchodzenia od wielowiekowej tradycji duchowej z nią związanej, wygasania miłości do tej ziemi, która przez wieki byłą zraszana potem i krwią naszych przodków.

Tragiczny problem bezrobocia

Równie dramatyczna jest sprawa bezrobocia. I tu warto wsłuchać się w opinie ekspertów, którzy od dawna przestrzegają, że ubocznym efektem zbytniego otwarcia polskiego rynku dla Zachodu zamierzonym czy nie, to inna sprawa jest utrata miejsc pracy przez Polaków.

Jeśli jednak kogoś nie przekonują takie argumenty, to powinien uważnie wysłuchać opinii zachodnich ekspertów na temat stopy bezrobocia w Polsce. W ich opinii w najbliższych latach także po wejściu do UE - stopa bezrobocia wzrośnie i będzie się utrzymywać na stałym poziomie około 20 procent (dane te przytaczam za Gazetą Wyborczą, która akurat w tej sprawie powinna być przekonywająca dla euroentuzjastów).

Biskup Kazimierz Romaniuk stwierdził niedawno w tygodniku Niedziela, że ceną za polskie wejście do UE powinna być pomoc i współpraca w rozwiązaniu tragicznego problemu bezrobocia. Czy jednak można liczyć na taką pomoc ze strony UE? W tym miejscu warto przywołać argument przytoczony przez Władimira Bukowskiego z wystąpienia na sesji zorganizowanej przed dwoma tygodniami przez Ligę Polskich Rodzin (tekst tego wystąpienia publikujemy w obecnym numerze). Stwierdził on, że przyzwolenia na imigrację tak wielkiej liczby osób z krajów Trzeciego Świata ma swoje podłoże polityczne a nie gospodarcze. I potwierdzają to fakty.

Polacy (i obywatele innych państw, które uwolniły się spod jarzma komunizmu i aspirują do członkostwa w UE) mają wciąż wielkie kłopoty w podjęciu legalnej pracy w krajach UE. Sprawa obostrzeń w dostępie do rynków pracy w tych krajach była przecież przedmiotem poważnych sporów w negocjacjach. Z jednej więc strony kraje UE chcą zachować przez dłuższy czas obostrzenia dla obywateli z państw Europy środkowej i wschodniej, a równocześnie kontynuują politykę imigracyjną z państw muzułmańskich, co jest już dziś źródłem poważnych niepokojów społecznych w takich krajach jak Francja, Holandia, Belgia i Wielka Brytania.

Gdyby Unia Europejska chciała rzeczywiście współdziałać w rozwiązaniu problemu bezrobocia w Polsce, nie stawiałaby takich sztucznych barier, lecz umożliwiłaby zdobycie pracy czy kwalifikacji tym, którzy w Polsce znaleźć jej nie mogą. Dzisiaj nic nie wskazuje na to, aby państwa UE chciały swoją postawę obrony egoistycznych interesów zamienić na równopartnerską współpracę w rozwiązaniu problemu bezrobocia.

Milczenie "światłych katolików"

W obydwu tych sprawach: rolnictwa i bezrobocia niezrozumiałe jest milczenie wielu polskich elit katolików, którzy w innych przypadkach mienią się sumieniem narodu i chcieliby uchodzić za światłych przewodników w dziedzinie wiary. Zdumiewać może fakt, że ludzie powołujący się na katolicką naukę społeczną przechodzą zupełnie obojętnie obok realnych zagrożeń dla polskiej wsi, tak jak gdyby stanowiła ona jakąś podrzędną Polskę, a kulturowym wzorem dla przyszłych pokoleń Polaków miałaby być biznesowo-urzędnicza mentalność najbardziej przedsiębiorczych środowisk wielkomiejskich. Taki styl próbuje się promować również w polskim Kościele jako rzekomą odtrutkę na bierność i zagubienie pozostawione po okresie komunizmu. Jakie racje przemawiają za tym, że środowiska światłych katolików chcą włączyć się w tę kampanię propagandową, której rezultatem będzie degeneracja polskiej wsi i atmosfera beznadziej wśród ludzi pozbawionych pracy? Czy uważają oni, że warto taką cenę milczenia zapłacić np. za perspektywę otrzymania zagranicznego stypendium, intratnej pracy dla niewielkiej liczby najbardziej przedsiębiorczych, czy obietnice wygodniejszego życia?

***

Jeśli ktoś twierdzi dziś, że UE pomoże nam rozwiązać problem bezrobocia - albo stawia karkołomną tezę, że polityka unijna zapewni rozkwit polskiej wsi, jest więc dla niej wielką szansą a nie zagrożeniem - to nie powinien obawiać się krytyki i uciekać przed rzetelną publiczną dyskusją, w której argumenty strony przeciwnej traktuje się poważnie. Zwłaszcza, jeśli występuje z pozycji katolickich. I czy trzeba przypominać, że zamiana dyskusji w propagandę i to taką, że korzysta się z tuby, którą usłużnie podstawia ktoś inny, jest w gruncie rzeczy czymś poniżającym...

WITOLD STARNAWSKI , Tygodnik Głos Nr.20, 2002-05-18

powrot