13 marca br. telewizja publiczna w drugim programie nadała program Linia specjalna z udziałem Adama Michnika. Wystąpienie redaktora naczelnego "Gazety Wyborczej", człowieka mającego ogromny wpływ na stan świadomości środowisk liberalnych w Polsce, miało interesujący przebieg. Przede wszystkim dlatego, iż Michnik jest wyrazicielem i kreatorem myśli politycznej Unii Wolności.

Zbędna suwerenność

Redaktor "Wyborczej" nie ukrywał zresztą podczas audycji, że UW była jego faworytem w ostatniej kampanii wyborczej, więc jej klęska jest również jego osobistą porażką. Jedną z przyczyn niewejścia Unii do Sejmu była, jego zdaniem, konfrontacja na linii UW - Platforma Obywatelska, który to spór zakończył się zawężeniem reprezentacji partii tzw. liberalnego centrum na scenie politycznej. Ma to dla Michnika znaczenie o tyle, iż - jak sam twierdzi - celem kluczowym polityki w Polsce była i jest integracja z Unią Europejską.
Redaktor naczelny "GW" uważa, iż w tej części Europy nie ma miejsca na istnienie samodzielnego podmiotu państwowego. Stwierdził nawet, że w przypadku pozostania naszego kraju poza strukturami UE, doprowadziłoby to do walki na terytorium polskim różnych wywiadów i interesów. Wówczas Polska stałaby się, jego zdaniem, jedynie przedmiotem tych rozgrywek, podobnie jak to miało miejsce w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej. Rozwiązaniem ma być przynależność do demokratycznej Europy. Michnik złożył więc ni mniej, ni więcej tylko deklarację wejścia pod dominację jednego ośrodka wpływu. Zapomniał jednak dodać, iż istnieją w historii Polski przykłady, chociażby z wieku XVI czy XVII, kiedy to skutecznie potrafiliśmy się opierać obcej przemocy i istnieć w środkowej Europie jako niepodległy byt państwowy. Jak widzimy, dla współczesnej generacji polskich liberałów jest to perspektywa wzięta z Księżyca. Michnik dał temu wyraz w rozmowie-konfrontacji z posłem Janem Łopuszańskim, którego przyrównał do postaci komicznej, nazywając go nawet "Charlie Chaplinem polskiej prawicy". Wszystko to w sytuacji, gdy Łopuszański pytał o zagrożenie utraty suwerenności Polski po wejściu do Unii.

Fałszywa alternatywa

Przez dużą część programu przewijał się wątek wzrastających w siłę środowisk eurosceptycznych, do których zaliczono przede wszystkim Radio Maryja i Ligę Polskich Rodzin. Ciekawe, że ani redaktor prowadząca program, ani gość audycji nie zrobili należytego rozróżnienia pomiędzy wymienionymi środowiskami. O ile LPR jest organizacją polityczną, o tyle Radio Maryja spełnia zadania ewangelizacyjne. Mimo to red. Barbara Czajkowska oraz Adam Michnik insynuowali akcenty antysemickie, rzekomo obecne w Radiu, które dalej przenoszone są na retorykę antyunijną.
Michnik stwierdził też, że poglądy głoszone na antenie Radia Maryja, a dotyczące Unii Europejskiej, stoją w sprzeczności z nauczaniem Ojca Świętego. Postawił nawet alternatywę, że Kościół polski stoi przed wyborem ojca Rydzyka lub Jana Pawła II. Słusznie replikował poseł Łopuszański, że Jan Paweł II wypowiadał się jednoznacznie o dużej wartości istnienia Radia Maryja w Polsce i że postawiona alternatywa jest z gruntu fałszywa. Widzimy jednak, że dla środowiska "Gazety Wyborczej" Kościół w Polsce dzieli się po prostu na euroentuzjastów i eurosceptyków, innymi słowy - na dobrych i na złych. Trudno nie skonstatować, jak redukcjonistyczne podejście do katolicyzmu mają ludzie postrzegający w ten sposób Kościół, a zarazem, jak intensywne są próby stworzenia podziałów wewnątrz świata katolickiego. Świadczą o tym epitety, których użył Adam Michnik (deklarujący się oczywiście jako "przyjaciel Kościoła") pod adresem środowiska radiomaryjnego, określając je mianem "katolicyzmu agresywnego". Usprawiedliwione byłoby postawienie w tym miejscu tezy odwrotnej, że "Gazeta Wyborcza", używając takiego języka, jest przykładem funkcjonowania w Polsce "liberalizmu agresywnego".

Patriota inaczej

Adam Michnik na nowo zdefiniował też pojęcie patriotyzmu. Od tej pory "patriotą" może się mienić tylko ten, kto jest zwolennikiem integracji z Unią Europejską, gdyż tylko związek z UE daje nam rzekomo jedyną szansę prawdziwego, cywilizacyjnego rozwoju. Tak więc przeciwnicy integracji Polski z UE nie mogą już nosić miana ani dobrych katolików, ani prawdziwych patriotów. Prawdziwymi katolikami i patriotami są tylko euroentuzjaści. I tak wiara w Unię Europejską zastąpiła wiarę w Boga i przywiązanie do własnej Ojczyzny. Przypomina to sytuację opisywaną przez Adama Zamojskiego na łamach magazynu "Unia - Polska", który stwierdził, że euroentuzjaści mówią dziś językiem religii. Słowo "eurosceptyk" znaczy "niewierzący", nierespektujący nowej wiary współczesnego, liberalnego świata. Tą wiarą jest jedność europejska, zdefiniowana instytucjonalnie w postaci UE. Wydaje się, iż nie tylko wypowiedź redaktora "Wyborczej" świadczy o konfesyjnym, czy używając jego języka - "fundamentalistycznym" (albo jak kto woli "ksenofobicznym") podejściu do spraw unioeuropejskich. Euroentuzjazm łączy się bowiem z atakiem na wszystkich, którzy nie podzielają poglądów liberałów.
W tym względzie po raz kolejny Michnik uznał SLD za partię "do zaakceptowania" przez środowiska "Gazety Wyborczej". Wprawdzie podjął pewną krytykę, sugerując, że nie podobają mu się czystki personalne dokonywane w poszczególnych ministerstwach, pchanie swoich na stołki, ale jest przekonany, iż Sojusz nie zagraża "esencji polskiej demokracji". Zagrożenie Michnik widzi natomiast w ewentualnym wzroście wpływów politycznych Samoobrony i Ligi Polskich Rodzin. O ile nieodpowiedzialne poczynania Andrzeja Leppera (brutalne blokowanie dróg, nieliczenie się z wyrokami sądowymi itp.) dają pewne podstawy do wygłoszonych sądów, o tyle zastanawiać musi opinia na temat LPR. Wszak jej liderzy ani nie nawołują do rewolucji, ani do blokad, ani do zniesienia ustroju parlamentarnego. A jednak zaliczeni zostali przez Michnika w poczet ludzi "zagrażających demokracji". Oczywiście, definicja ta jest związana ze stosunkiem LPR do integracji z UE. Zatem redaktor Michnik sugeruje znowu nową definicję demokracji: demokratą jest ten, kto jest za Unią Europejską; zagrożeniem demokracji są przeciwnicy Unii. Michnik stwierdził nawet, że tak jak w 1989 r. nie było w Polsce podziału na komunistów i antykomunistów, lecz na zwolenników i przeciwników Okrągłego Stołu, którzy notabene istnieli i po jednej, i po drugiej stronie, tak i dziś polska scena polityczna dzieli się na dwa obozy: zwolenników i przeciwników UE. Rząd Leszka Millera oczywiście należy do zwolenników Unii, powinien zatem przyciągać innych zwolenników z opozycji (Platformy, SKL i PiS) i stworzyć wspólną linię działania. Oto pomysł naczelnego "Wyborczej" na nowy Front Jedności Narodu.
Podsumowując, Adam Michnik jest dalej gotów bronić postkomunistów, potwierdzając swój sprzeciw wobec dekomunizacji i lustracji. Zadeklarował również silną wolę walki z "katolicyzmem agresywnym" Radia Maryja oraz z "antydemokratyzmem" i "antypatriotyzmem" LPR. No bo przecież chodzi o zwycięstwo nowej wiary, a jest to wiara w Unię Europejską.

Mieczysław Ryba, Nasz Dziennik, 2002-03-21

powrot