- Panie Marszałku, niedawno media informowały, że PSL zablokowało porozumienie rządu Leszka Millera z Unią Europejską w kwestii sprzedaży ziemi w Polsce obcym obywatelom. Znowu iskrzy w koalicji?

- Nie użyłbym słowa "zablokowało", bo to znaczyłoby, że PSL zachowuje się destrukcyjnie. Tymczasem, my od dawna mówimy, że sprzedaż ziemi jest jedną z fundamentalnych spraw. Od niej powinno zależeć nasze członkostwo w UE. Nie można się zgodzić na nie kontrolowany wykup polskiej ziemi przez obcych obywateli na szkodę rodzimej ludności wiejskiej, na szkodę całego narodu. Stoimy w obliczu takiej sytuacji: nie kontrolowane, pospieszne decyzje, nie zweryfikowane, nie przemyślane do końca rozwiązania zapewniające możliwość nabywania ziemi w Polsce przez cudzoziemców po okresie dzierżawy- stanowią dla nas poważne zagrożenie. Przed podejmowaniem takich decyzji trzeba się dokładnie zastanowić, wszystko przeliczyć. Obecnie nawet nie wiemy, ile ziemi dzierżawią u nas obcy obywatele. Tym bardziej że są to nie tylko dzierżawy na podstawie umów na piśmie, ale też dzierżawy zawarte ustnie. Sytuacja jest co najmniej niejasna, nie można więc podejmować żadnych podobnych działań. Dobrze się zatem stało, że rząd, na wniosek prezesa PSL Jarosława Kalinowskiego, wstrzymał ostateczną zgodę na sprzedaż ziemi.

- I to nas właśnie umacnia w przekonaniu, że idziemy dobrą drogą, że tak trzeba. Polsce jest konieczna konsekwencja, zarówno jeśli chodzi o rozwiązania kwestii obrotu ziemią, jak i o dopłaty do produkcji rolnej. Taka konsekwencja zawarta jest w stanowisku PSL.

- Zdecydowanie odrzucamy myślenie pojawiające się w różnych wypowiedziach, że rolników można poświęcić w imię "wyższej racji", jaką jest rzekomo samo wejście do UE. PSL stawia sprawę akurat odmiennie: nie ma interesów grupowych - rolników, hutników, nauczycieli, górników czy pielęgniarek. Jest interes Polski. Wymagający tego, aby ewentualne wejście do UE odbyło się na godnych dla Polski warunkach. O te godne warunki PSL zabiega wewnątrz koalicji. Dopóki będą tu szanse walki - widzimy swoją szansę w koalicji. Jeżeli zwycięży koncepcja wejścia do UE za wszelką cenę, kosztem polskiego interesu narodowego - to PSL w koalicji nie będzie.

- To był niestosowny komentarz minister Hübner do stanowczej i zgodnej z polskim interesem narodowym wypowiedzi wicepremiera Kalinowskiego. Kiedy powstawała koalicja z SLD, uzgodniliśmy wspólnie,że w negocjacjach o członkostwo w UE będziemy konsekwentnie domagać się, aby polskie rolnictwo było objęte pełną polityką wspólnotową. Aby korzystało z takich samych dopłat, jak rolnictwo Europy Zachodniej. Nie wolno doprowadzić do takiej sytuacji, że otworzy się granice na import unijnych towarów, dotowana żywność będzie bez ograniczeń wpływać do Polski, a nasi rolnicy nie będą mieli szans konkurować nie tylko na rynku europejskim, ale nawet polskim. Bo będą czterokrotnie mniej dotowani. Tego nie można akceptować, nie tylko z uwagi na interes rolników, ale z uwagi na polski interes narodowy. Dość już było poświęcenia różnych grup społecznych w imię kolejnych etapów przemian. Kiedyś poświęcono pracowników PGR i dzisiaj mamy wielkie problemy gospodarcze, polityczne i społeczne w zachodniej i północnej Polsce. Po takich doświadczeniach tym bardziej nie można zgodzić się na wejście do UE, jeśli ma to oznaczać doprowadzenie kilku milionów polskich chłopów do nędzy.

- W czasach, które niechętnie wspominamy, bo to nie były dobre czasy, ludzie z takich gospodarstw radzili sobie pod względem ekonomicznym, bo bardzo często byli dwuzawodowcami. Pracowali gdzieś w przemyśle i prowadzili swoje gospodarstwa. Jeśli polska gospodarka zacznie się rozwijać i w pobliskich miastach czy miasteczkach, będą miejsca stałej pracy - to dla tych ludzi jest szansa. Natomiast nie do przyjęcia jest, aby pojawiła się tym razem na wsi milionowa armia bezrobotnych. W dalszej perspektywie pewnie będą w Polsce powstawały większe gospodarstwa i znikały małe. Ale to musi być proces rozłożony na długie lata i musi mu towarzyszyć stworzenie poza rolnictwem szansy dla tych, którzy z rolnictwa odejdą. To trzeba przewidzieć w polityce gospodarczej.

- W koalicji PSL-SLD program gospodarczy naszego Stronnictwa nie został dostatecznie uwzględniony. Podstawą tego programu jest zmiana filozofii gospodarczej. Podatek importowy, który ma dać impuls rozwojowi gospodarki, zmiany polityki kursowej, obniżenie ceny kredytu, czyli realnych stóp procentowych, likwidacja wszystkiego, co dusi gospodarkę, polską produkcję, eksport, popyt wewnętrzny, co powoduje, że gospodarka jest w stanie zapaści.

- To jest ciągle nie wykorzystana przez nas szansa. Nie umiemy wypromować swoich bardzo dobrych wyrobów. Gdy byłem prezesem NIK, opracowany został raport oceniający promocję Polski za granicą. Okazało się, że ta promocja jest mało skuteczna, o małej skali, często zupełnie przypadkowa. Tu wrócę do podatku importowego - 10 mld zł z tego podatku proponowaliśmy przeznaczyć nie na konsumpcję, ale na cele rozwojowe, m.in. na promocję Polski za granicą. Oczywiście, zdrowe polskie produkty regionalne - jak ten oscypek - to dobry interes. Tyle że to wymaga promocji. Tymczasem nasza promocja polega na tym, że ubiegamy się o członkostwo w UE za wszelką cenę. Występujemy w roli pokornego petenta. Taki wizerunek musi nam szkodzić.

- To ważne spostrzeżenie. Polska jest państwem, gdzie wciąż utrzymuje się w tajności sprawy, które powinny być wiadome społeczeństwu. To służy ukrywaniu albo różnych patologii, albo błędów i niedociągnięć. Zbyt mało jest otwartości i informowania. Są różne tajemnice dotyczące prywatyzacji, wielkich zamówień publicznych. Podobnie jest z negocjacjami z UE - wszystkie są tajne. To się musi zmienić. Od kilku tygodni obowiązuje ustawa o dostępie obywateli do informacji publicznej. Mało kto wie o tej ustawie, o tym, że obywatele mają prawo żądać od władz informacji, co te władze robią, na jaki temat negocjują. Taka jawność informacji jest też niezbędna dla tępienia korupcji.

- A obecnie niedługo będę miał gotowy projekt ustawy o jawności kontraktów w ramach zamówień publicznych. Mam nadzieję, że klub PSL wniesie ten projekt do Laski Marszałkowskiej. Sądzę, że taka ustawa pozwoli wyeliminować wiele patologii. Mam też nadzieję, że uzyska poparcie i opozycji i koalicji, że znajdę sojuszników ponad podziałami.

- Wychowałem się na wsi, przy pracy na roli. Nauczyłem się racjonalności i zdobyłem świadomość, że trudności trzeba rozwiązywać bieżąco. W gospodarce stale "coś się stało" i nie ma czasu na bunt czy frustrację. To nie jest metoda na powódź czy suszę itd. Na sprawy państwa patrzę dość podobnie. Stało się coś złego - to trzeba z tego wyjść. Egzekwować odpowiedzialność do winnych, ale przede wszystkim zapobiegać złu na przyszłość. Takie myślenie wyniosłem z rodzinnego domu.

- Nie było, nie ma i chyba nie będzie łatwych koalicji. Zwłaszcza w takiej sytuacji, w jakiej jest Polska. A ta koalicja jest szczególnie trudna. PSL jest lojalnym partnerem, wbrew stereotypowi,że jest to partner, który rozrabia. Lojalny zaś - to znaczy odpowiedzialny, czasem nawet aż nazbyt. Przypomnę głosowania zmiany przepisów w polityce społecznej - np. zasiłki przedemerytalne, urlopy macierzyńskie - z bólem serca godziliśmy się na program rządowy. Choć, gdyby przyjęto nasz projekt 50-proc. podatku dla najbogatszych, cięcia tego rodzaju nie byłyby konieczne. Są jednak obszary, gdzie umowa koalicyjna nie obowiązuje, jak ordynacja wyborcza, lustracja czy aborcja. W tych i podobnych obszarach nie zawsze będziemy się zachowywać tak jak SLD. W obecnej sytuacji nie ma dla tej koalicji alternatywy, może z wyjątkiem rządu mniejszościowego i chaosu w państwie. Pozostaje jeszcze kurs na ostry liberalizm i koalicja SLD z Platformą Obywatelską. Ale to byłoby najgorsze wyjście dla Polski.

Z Januszem Wojciechowskim (PSL) rozmawia Teresa Wójcik , Nasza Polska, 2002-03-06

powrot