Rząd Millera poczynił kolejne ustępstwa wobec Unii Europejskiej. Cudzoziemiec, który dzierżawi w Polsce ziemię rolną, będzie mógł ją kupić po wejściu Polski do Unii Europejskiej nie po trzech latach (dla województw wschodnich) czy siedmiu (dla zachodnich) od chwili akcesji, ale od momentu zawarcia umowy dzierżawy. Rząd na specjalnym posiedzeniu znacznie zliberalizował stanowisko w obszarze "Swobodny przepływ kapitału". Zmieniono także inny jego fragment - cudzoziemcy, którzy mieszkają w Polsce przynajmniej cztery lata, będą mogli kupować tzw. drugie domy bez 5-letniego okresu przejściowego.

Okres przejściowy na zakup dzierżawionej ziemi będzie biegł od chwili podpisania umowy przez rolnika unijnego. Przykładowo: jeśli Holender podpisał umowę dzierżawy ziemi w okolicach Szczecina 2 stycznia 1997 r., mieszkał w tym gospodarstwie i uprawiał ziemię przez kolejnych siedem lat, to w dniu ewentualnego wejścia Polski do Unii, czyli 2 stycznia 2004 r. będzie mógł ją już kupić na własność. Część ziemi (nie wiadomo jednak jaka) dzierżawiona jest nie przez osoby fizyczne, a prawne (spółki w rozumieniu prawa handlowego), tak więc, aby kupić grunt ci drudzy będą musieli przekształcić dotychczasowe umowy dzierżawy na zawarte przez osobę fizyczną. Ale mimo to i dla nich okres przejściowy biegnie od chwili rozpoczęcia dzierżawy.
- Oczywiście o ile udowodnią, iż od początku byli rolnikami samozatrudniającymi się, czyli uprawiającymi dzierżawiony grunt i mieszkającymi w Polsce - tłumaczy rzecznik rządu Michał Tober. Zaznacza, że nie może być w Polsce "dwóch kategorii osób dzierżawiących".
Wcześniej mówiło się, że datą, od kiedy będzie liczony okres dzierżawy, jest 1 kwietnia br. Wczorajsza decyzja rządu jest o wiele dalej idącym ustępstwem na rzecz UE. Stanowisko to było uzgodnione w czwartek podczas rozmów premiera Leszka Millera i wicepremiera Jarosława Kalinowskiego z unijnym komisarzem ds. rozszerzenia Guenterem Verheugenem. Ludowcy głośno mówili o swoim zadowoleniu z tych ustaleń. Dodawali, że chodziło im właśnie o to, by zostały przyjęte rozwiązania z ustawy przygotowywanej przez wicepremiera i ministra rolnictwa Jarosława Kalinowskiego. Ten, pytany wczoraj o definicję "rolnika" stwierdził jedynie, iż jest ona zgodna ze standardami unijnymi. Wraz ze stanowiskiem, które w poniedziałek rząd prześle do Brukseli, do Komisji Europejskiej trafi też informacja, że przygotowywana przez resort rolnictwa ustawa o obrocie ziemią będzie całkowicie zgodna z prawem unijnym. Kalinowski w czwartek argumentował, że stanowisko rządowe zagwarantuje, że nie będzie wykupu polskiej ziemi i spekulacji nią. Marek Sawicki zaznaczał jeszcze, że nie może być takiej sytuacji, że dzierżawy będą dotyczyły areałów wielkości tysiąca czy 10 tys. hektarów.
- Muszą to być tylko i wyłącznie zgody na wykup i dzierżawę ziemi w granicach norm obszarowych - podkreślał.
Rzecznik rządu Michał Tober wyjaśnił, że rząd wyznaczy minimalne i maksymalne wielkości obszarowe, ale nastąpi to dopiero w toku negocjacji.
Jak wynika z wyliczeń Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, do tej pory wydzierżawiła ona cudzoziemcom 168 tys. hektarów ziemi rolnej z ogólnej sumy ok. 2,5 mln dzierżawionych przez Agencję hektarów ziemi. AWRSP szacuje, że spółki z mniejszościowym kapitałem zagranicznym zakupiły ponad 32 tys. hektarów i dzierżawią ok. 113 tys. hektarów. Są to jednak szacunki samej AWRSP. Rząd mówi, że nie dysponuje żadnymi danymi dotyczącymi ilości hektarów, jakie są w rękach cudzoziemców. Tymczasem niektóre szacunki mówią, że dzierżawią oni nawet 500 tys. ha. To obszar wielkości dawnego województwa konińskiego...
Mikołaj Wójcik


To nie negocjacje, tylko kapitulacja

Koalicja SLD - UP - PSL z panami Millerem, Polem i Kalinowskim po raz kolejny pokazała, że do UE wchodzi na kolanach. Opowiadania snute w mediach przez szefa PSL, że oto broni on polskiej ziemi jak lew, brzmią śmiesznie w świetle bezwarunkowej kapitulacji, wyrażonej we wczorajszych ustaleniach rządowych. Rząd Millera tworzy nowe znaczenie słowa kompromis - dotychczas oznaczało ono wynegocjowanie wspólnego stanowiska, dojście do porozumienia dwóch różniących się stron. Tymczasem dla Millera jest to przyjęcie żądań jednej strony przez drugą. Panie premierze, czas wywiesić białą flagę.
MW


Decyzję rządu komentują:

Piotr Krutul, LPR

Jest to pójście na zgniły kompromis. Jest to dla polskiego rolnictwa niekorzystne. A to, co mówił premier Kalinowski, że będzie blokował sprzedaż ziemi do czasu tzw. liberalizacji handlu, to zwykły blef. Widać, że poszedł na układy. Za wszelką cenę mamy wejść do Unii Europejskiej, nieważne są koszty, jakie z tego tytułu poniesiemy. Choć mówią o 400 rolnikach z UE gospodarujących w Polsce, to chodzi tu o 500 tys. ha. Będą wmawiać, że to tylko 400 rolników, by zbagatelizować sprawę. Decyzja został podjęta - to, co chcieli UE, Guenter Verheugen i Holendrzy zostało im dane. Jest to porażka polskiego rządu. Automatycznie unijni rolnicy, nabywając ziemię w Polsce, nabywają prawo do limitów produkcyjnych, dopłat bezpośrednich, co odbędzie się kosztem polskich rolników.

Wacław Klukowski, Samoobrona

Wydaje mi się, że rząd jak i koalicja SLD - UP - PSL nie postąpili z interesem ani Polski, ani polskich rolników. Bardziej chodziło im o stołki, 3 tys. stanowisk w Brukseli, niż o interes Polaków, którzy ich wybrali.

Michał Kamiński, PiS

Ustępstwa w dziedzinie obrotu ziemią są przedwczesne, jeśli nie ma jeszcze polskiej ustawy, która by regulowała obrót ziemią rolną. W związku z tym bez ustawy nie powinniśmy podejmować tematu. Co więcej, wydaje się, że kolejne ustępstwa polskiego rządu nie przynoszą przełomu w zasadniczej sprawie, czyli dopłat bezpośrednich dla rolników. Strategia rządu Leszka Millera jest strategią, która doprowadziła do kryzysu tych negocjacji. Kryzysu rozumianego nie jako zawieszenie czy kryzys na linii Warszawa - Bruksela, lecz zaufania w społeczeństwie do tego rządu, w związku z procesem integracji europejskiej. Zebrała KG


Kto może kupić ziemię w krajach Europy Środkowowschodniej?

Bułgaria

Cudzoziemcy nie mogą kupować ziemi, gdyż zakazuje tego konstytucja. Ograniczenia nie dotyczą firm zagranicznych zarejestrowanych w Bułgarii.

Czechy

Cudzoziemcy mogą nabywać nieruchomości tylko w przypadku odziedziczenia, restytucji mienia lub gdy kupującym jest mieszane małżeństwo. Wyjątkiem są osoby na stałe zamieszkałe w Czechach (posiadające kartę stałego pobytu) i zarejestrowane tam firmy, które mogą kupować bez przeszkód.

Estonia

Zakup ziemi przez cudzoziemców może być ograniczony, jeśli jest to "w publicznym interesie". Szczegółowe przepisy dotyczą możliwości prywatyzacji ziemi przyznanej w wieczyste użytkowanie, o którą mogą się ubiegać zagraniczne osoby fizyczne lub osoby prawne, jeśli uzyskają pozwolenie władz lokalnych.

Litwa

Konstytucja przewidywała do niedawna, że tylko państwo lub Litwini mogą być właścicielami ziemi. Zagraniczni inwestorzy mogli dzierżawić ziemię na 99 lat, z możliwością przedłużenia. Dopiero poprawka do konstytucji z 1998 r. umożliwiła zakup ziemi nierolniczej obywatelom państw UE i OECD, ale grunt musi być przeznaczony pod budowę obiektów na działalność komercyjną lub już znajdować się pod takimi obiektami. Konstytucja nadal zakazuje cudzoziemcom i spółkom zakupu ziemi rolnej.

Łotwa

Po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości cudzoziemcom w ogóle nie było wolno posiadać nieruchomości. Zgodnie z prawem z 1994 r. mogą je nabywać łotewsko-zagraniczne spółki, w których większość udziałów mają Łotysze, a także zagraniczne spółki zarejestrowane na Łotwie, pochodzące z państw, z którymi Łotwa ma podpisane umowy o wzajemnej ochronie inwestycji.

Polska

Cudzoziemcy muszą uzyskać zezwolenie na zakup ziemi od szefa MSWiA. Nie dotyczy ono osób, które mieszkają w Polsce co najmniej pięć lat od dnia uzyskania karty stałego pobytu. Spółki joint venture mające w Polsce siedzibę mogą nabywać w miastach bez zezwolenia grunty niezabudowane do 0,4 ha.

Rumunia

Zakupu ziemi przez zagraniczne osoby fizyczne zakazuje konstytucja. Zgodnie z nowelizacją prawa z 1997 r. w celu wykorzystania do działalności gospodarczej mogą ją natomiast kupować firmy zarejestrowane w Rumunii, nawet jeśli są w całości zagraniczne.

Słowacja

Zagraniczne instytucje finansowe, m.in. banki i firmy ubezpieczeniowe, które mają swoje oddziały na Słowacji, mogą kupować nieruchomości, jeśli jest to potrzebne do ich działalności. Nadal nie mogą tego natomiast robić firmy z innych branż i zagraniczne osoby fizyczne. Cena zakupu musi zostać zatwierdzona przez ministerstwo finansów.

Słowenia

Zgodnie z układem stowarzyszeniowym z UE od 1999 r. prawo zakupu ziemi mają ci obywatele Unii, którzy mieszkają w Słowenii od trzech lat. Ustanowiono też zasadę wzajemności, która oznacza, że np. Włoch może kupić działkę w Słowenii pod warunkiem, że Słoweniec może kupić porównywalną działkę we Włoszech. W 2003 r. obrót nieruchomościami między Słowenią a UE ma zostać zliberalizowany na zasadach obowiązujących w Unii, niezależnie od tego, czy Słowenia będzie już członkiem UE.

Węgry

Cudzoziemcom nie wolno kupować ziemi rolnej i terenów tam, gdzie środowisko naturalne podlega szczególnej ochronie. Inne grunty i nieruchomości, w tym mieszkania, mogą nabyć za pozwoleniem lokalnych władz. Pozwolenia nie muszą zdobywać jedynie cudzoziemcy mieszkający na stałe na Węgrzech i mający wydany przez tamtejsze władze dowód tożsamości oraz ci, którzy nieruchomość dziedziczą.
Zebrał MW

Mikołaj Wójcik, Nasz Dziennik, 2002-03-02

powrot