z sir Julianem Rose, twórcÄ… MiÄ™dzynarodowej Koalicji dla Ochrony Polskiej Wsi (ICPPC), doradcÄ… ksiÄ™cia Karola, brytyjskiego nastÄ™pcy tronu, do spraw rolnictwa ekologicznego rozmawia Teresa Wójcik

- Jest Pan inicjatorem i przewodniczącym międzynarodowego stowarzyszenia, które stawia sobie za cel ochronę polskiej wsi, polskiego zacofanego - jak się twierdzi w Brukseli - rolnictwa, tego, co dla ludzi z Europy Zachodniej jest wręcz egzotyką. Skąd takie niezwykłe zainteresowanie?

- To właśnie w Polsce zachowała się niezwykła wartość - niemal nieskażona autentyczna wieś, gdzie istnieją dziesiątki tysięcy drobnych gospodarstw chłopskich. Rolnicy z dziada-pradziada, uprawiający ziemię zgodnie z naturą, w podobny sposób hodujący zwierzęta gospodarskie. Ten sposób chroni przed wynaturzeniami uprzemysłowienia prowadzącymi do takich zagrożeń - i strat - jak choroba wściekłych krów. Dopiero z perspektywy tego wysoko produktywnego, sztucznego rolnictwa wielkich farm Zachodu można docenić wartość polskich gospodarstw rolnych.

- Czyli broni Pan ekologii, bo to jest obecnie bardzo aktualne?

- Jestem świadomy wartości ekologicznego rolnictwa, sam od 20 lat prowadzę gospodarstwo w starym stylu i rozumiem, jaki potencjał zawiera się w ekologicznym rolnictwie. Sam wychowałem się na wsi angielskiej...

- ...Old Merry England (Stara, szczęśliwa Anglia)?

- Właśnie. Taka wieś kiedyś, to rolnicy, drwale, pasterze i myśliwi pracujący zgodnie z naturą, z jej odwiecznym rytmem. Produkowano wtedy czystą żywność, którą można było kupić w lokalnej piekarni, masarni czy sklepie. Tak było kiedyś w moich pięknych stronach rodzinnych w południowej Anglii, skąd wywodzi się moja rodzina. Tam też przeniosłem się, gdy po śmierci ojca odziedziczyłem jego tytuł i majątek. Zacząłem pracować nad pozytywnymi sposobami uprawy ziemi.

- Nieco niezwykłe zajęcie dla arystokraty. A może to wynika z konserwatyzmu?

- Być może jako arystokrata jestem dość nietypowy. Natomiast nie trzeba być konserwatystą, aby dostrzec, że cały ten ciąg produkcji żywności od industrialnych metod uprawy roli do stoisk ze sztuczną żywnością w hipermarketach to ponury absurd. Anonimowy sprzedawca sprzedaje anonimową żywność, w której jest więcej chemii niż środków odżywczych. Ze sztucznie skomponowanym smakiem. Ani zdrową, ani smaczną. Dlatego zawsze czułem sympatię do Polaków i do ich tradycyjnych gospodarstw rodzinnych. Dlatego od ponad roku jestem prezesem Międzynarodowej Koalicji dla Ochrony Polskiej Wsi (ICPPC). I - jak się potocznie w Anglii mówi- doradzam w sprawach rolnictwa ekologicznego brytyjskiemu następcy tronu, ks. Karolowi. A jednocześnie - polskim rolnikom.

- To jest trochę tak, że to nie polska wieś ma wejść do Europy, tylko Europa do polskiej wsi?

- Państwa Unii Europejskiej - w tym także mój kraj - poszły, w pogoni za maksymalizacją zysku, drogą "wysoko wydajnego" rolnictwa. Zysk i rynek naturalnie muszą być, ale ta maksymalizacja to straty. Produkujące rzekomo tanią żywność intensywne, industrialne rolnictwo posługuje się przemysłową chemią, nadmiarem środków technicznych, modyfikacją genetyczną. To jest strategia spalonej ziemi. Przywrócenie normalnych warunków naturalnych dla rolnictwa, odbudowa przyrody - to są ogromne koszty. No i trzeba na to wiele czasu. Przyjechałem do Polski, aby ostrzec was przed powtarzaniem naszych błędów. Przed strategią dla rolnictwa wymuszaną przez Unię Europejską.

Industrializacja rolnictwa to przecież także likwidacja właśnie małych gospodarstw rodzinnych, likwidacja setek tysięcy własnych miejsc pracy, zwiększenie liczby bezrobotnych i wykorzenienie wielu rodzin ze zdrowego, przyjaznego im środowiska. Unia Europejska w Wielkiej Brytanii przez ostatnie 35 lat wyrugowała ze wsi 1,2 mln drobnych rolników, oni i ich rodziny najczęściej wegetują w miastach. Trzeba też pamiętać o zniszczeniu lasów, wyginięciu niemal 90 procent łąkowych gatunków roślin i zwierząt.

- Ale przecież mówi się, że rolnictwo musi być konkurencyjne, że musi na rynku mieć zbyt, a więc niskie ceny swoich produktów. Przy tradycyjnym rolnictwie chyba nie jest to łatwe?

- Na rynku decyduje prawo popytu i podaży. A właśnie niebywale rośnie na rynku europejskim popyt na żywność wytwarzaną w ekorolnictwie. Czyli taką, jaką jeszcze macie w Polsce. A raczej - jaką potrafią wytwarzać polscy drobni rolnicy. Z drugiej strony wasz rynek zalewają produkty produkowane przez agrochemiczne kombinaty krajów Unii, które na różne sposoby eliminują z rynku krajową, naturalną żywność. Tymczasem zapotrzebowanie rynku europejskiego na taką właśnie żywność wzrosło w ciągu ostatnich pięciu lat o około 25 proc. Wiedzą o tym już dobrze tradycyjne gospodarstwa rolne w Norwegii i Szwajcarii, które nie przystąpiły do UE i nie przyjęły zgubnej strategii unijnej. W Wielkiej Brytanii wielkie przemysłowe farmy bankrutują, zysk przynoszą gospodarstwa produkujące ekologiczną żywność.

Krótko mówiąc - jeśli Unia Europejska nie potrafi czy nie chce docenić wartości tradycyjnego polskiego rolnictwa - nie warto się do niej spieszyć. Natomiast szansą dla polskiego rolnictwa jest produkcja najwyższej jakości żywności naturalnej, ekologicznej. Zachowanie tradycyjnych struktur wiejskich i wspólnotowych, naturalnego środowiska zdrowej przyrody. To się opłaci i ekonomicznie na dziś i społecznie na najdalszą przyszłość. Polakom i Europie.

- Dziękuję za rozmowę.

sir Julianem Rose, Teresa Wójcik, Nasza Polska, 2002-01-23

powrot