Rokowania w stylu strusia

Podobno struś w momencie zagrożenia chowa głowę w piasek, w myśl zasady: "jak ja tego niebezpieczeństwa nie widzę, to znaczy że ono nie istnieje". Podobnie postępują polskie elity polityczne i osoby prowadzące rokowania w sprawie członkostwa Polski w Unii Europejskiej.

Ci z nas, którzy pamiętają niechlubnej pamięci PRL oraz równie niechlubnej pamięci jej przywódcę, niejakiego towarzysza Wiesława, będą również pamiętali propagandę głoszoną przez niego w latach sześćdziesiątych.

W myśl tej propagandy, musieliśmy być posłusznymi członkami obozu państw socjalistycznych, ponieważ gdybyśmy nie byli, to za naszą zachodnią granicą na Odrze i Nysie, czyhał diabeł pod postacią niemieckiego rewizjonizmu, którego żywym wcieleniem był niejaki Herbert Hupka i jego "ziomkostwa", które tylko czekały na przesunięcie granicy bardziej na wschód i zagarnięcie tzw. Ziem Odzyskanych.

PRL i tow. Wiesław odeszli do lamusa historii, jednakże na nasze nieszczęście diabeł za naszą zachodnią granicą pozostał - zmienił jedynie nazwę, ale nadal szczerzy kły.

Pozwolą Państwo, że przedstawię niejaką Erikę Steinbach, posłankę CDU do Bundestagu oraz przewodniczącą Bund der Vertriebenen und Flüchtlinge, czyli w skrócie: Związku Wypędzonych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że pełna nazwa tego związku brzmi Die Ost - und Mitteldeutsche Vereinigung - Union der Vertrieben und Flüchtlinge in der CDU/CSU. Co oni rozumieją przez wschodnie i środkowe Niemcy, jest wyjaśnione w ich dokumencie z 05.08.1950 r. "Der Charta der Deutschen Heimatvertriebenen":

Wschodnie Niemcy w ich zrozumieniu to nie jakaś tam była NRD, to tereny Śląska, Pomorza, Opolszczyzny, Warmii i Mazur. Prawie 1/3 całego obszaru Polski!

Ktoś może mi zarzucić, że piszę tu o jakimś marginesowym ugrupowaniu zrzeszającym przeżytki historii, typu miłośników Bismarcka lub 1000-letniej III Rzeszy. Nic podobnego. Związek ten zrzesza od półtora do dwóch milionów członków i kto naprawdę wie, ilu sympatyków. Wszak stanowi to 2-3% niemieckiego elektoratu. Należy tu nadmienić, że zwycięstwo wyborcze często osiąga się za pomocą zaledwie kilkunastu lub kilkudziesięciu tysięcy głosów. Walka wyborcza toczy się o każdy głos i żadna partia nie może sobie pozwolić na lekceważenie miliona potencjalnych wyborców.

Trzeba jednak uczciwie przyznać, że rewizji granic Niemcy od nas nie oczekują. Liczą natomiast na tworzenie tzw. euroregionów, które pozwolą im bez przesuwania granic stać się de facto zarządcami polskich guberni...

Niemcy głośno deklarują, że dotrzymają międzynarodowych umów uznając istniejące obecnie w Europie granice. Będą przesuwać się na Wschód bez ich naruszania. Wszak problem, który przed nami stawiają, nie dotyczy granic lecz własności prywatnej, której zwrotu lub odszkodowań za jej utratę domagają się niemieccy "wypędzeni".

Wypadałoby teraz przytoczyć wypowiedzi Eriki Steinbach na temat Ziem Odzyskanych, Polski i członkostwa w Unii Europejskiej.

Erika Steinbach wprost żąda zwrotu niemieckich ziem i majątków wysiedlonym w latach czterdziestych Niemcom. Żądania takie formułowane są zarówno w stosunku do Polski jak i Czech.

"Polska nie dojrzała jeszcze do członkostwa w UE", a to z powodu nieuregulowania problemów "wypędzonych", w tym kwestii majątkowych - tę wypowiedź dzielnej Eriki przytoczyły czołowe dzienniki niemieckie, m.in. Der Tagespiegel, Neues Deutschland, Sueddeutsche Zeitung, Frankfurter Rundschau i Frankfurter Allgemeine Zeitung,

Erika Steinbach grozi nawet wniesieniem skargi do Trybunału Europejskiego i uzasadnia swą groźbę łamaniem przez Polskę praw człowieka w stosunku do "wypędzonych" - pomija jednakże w swych wypowiedziach, jakież to konkretne okoliczności towarzyszyły "wypędzeniu" i "łamaniu praw człowieka" przez Polskę.

"Po wstąpieniu do Unii Europejskiej przesiedleni Niemcy będą mieli prawo do stron ojczystych, czyli do czegoś więcej niż do swobodnego osiedlania się na terenie Polski" - powiedziała Erika Steinbach, podczas spotkania z Kohlem w dniu 18.08.1998 r. Zapewne miała na myśli odszkodowania lub też zwrot majątków na terenie Śląska, Pomorza, Warmii i Mazur tym Niemcom, którzy uciekli w 1945 r., a na mocy traktatów w Jałcie i Poczdamie nie mieli prawa powrotu na ziemie polskie. Uzasadnieniem roszczeń niemieckich ma być obecnie obowiązujące w Unii Europejskiej prawo, które stanowi, że ten kto zajmuje czyjeś terytorium podczas wojny, musi je potem zwrócić i zapłacić odszkodowanie. Oczywiście prawo to wymyślili i zastosowali po raz pierwszy Niemcy podczas wojny domowej w rozpadającej się przy ich współudziale Jugosławii. Aby zobrazować uzasadnienie dla swoich żądań, Erika Steinbach porówała Niemców „wypędzonych” z Polski i Czech do "wypędzonych" z Kosowa Albańczyków (Süddeutsche Zeitung, 26.08.1999).

Erika Steinbach, przewodnicząca BdV, powiedziała: "Zanim kraje takie jak Polska zostaną przyjęte do UE, muszą naprawić wszelkie krzywdy wyrządzone niemieckim wypędzonym. Będą musieli ich przeprosić i uznać ich prawo powrotu do utraconych po wojnie majątków." (The Sunday Telegraph, 24.01.1999).

Może i pani Steinbach "powiedziała co wiedziała", ale bardziej znaczący jest fakt, iż w dniu 29.05.98 roku Bundestag podjął następującą rezolucję:

"Bundestag zwraca się z apelem do Rządu Federalnego o aktywną kontynuację niezmiennej polityki poparcia dla niemieckich uciekinierów i wypędzonych ze swojej ojczyzny oraz mniejszości niemieckiej na Wschodzie oraz o skuteczną reprezentację i działanie w najlepszym interesie tych ugrupowań (...)

Z tego powodu Bundestag podziela i popiera stanowisko obecnego Rządu Federalnego i wszystkich poprzednich rządów federalnych, które uważały wypędzenie Niemców z ich ziemi i majątków po zakończeniu II Wojny Światowej za dziejową niesprawiedliwość niezgodną z prawem międzynarodowym. Apelujemy do Rządu Federalnego, żeby w swoich układach z rządami naszych wschodnich sąsiadów reprezentował i działał zgodnie z interesami osób wypędzonych".

Oczywiście nasz Sejm i jego ówczesny marszałek, Maciej Płażyński, "niezwykle ostro" zareagowali na tę uchwałę niemieckiego Bundestagu... tyle że zareagowali nie na temat, skutecznie kamuflując meritum sprawy. Maciej Płażyński coś tam bredził od rzeczy, jakoby polskie społeczeństwo i polskie "elyty" polityczne były niezwykle uczulone na jakiekolwiek wzmianki o tymczasowości umów granicznych, nienaruszalności granic, itp.

Przecież nawet w układzie granicznym pomiędzy Polską i Niemcami z 17 czerwca 1991 r. Niemcy oświadczyły, iż te granice uznają, jednakże to uznanie granicy nie zamyka dochodzenia roszczeń majątkowych przez prywatnych obywateli. Bowiem według interpretacji rządu niemieckiego, układ ten nie reguluje roszczeń majątkowych i sprawy obywatelstwa tych, którzy żyli na terenie Niemiec w obrębie granic z 1937 roku.

Wszak rezolucja Bundestagu nic nie mówi o przesuwaniu jakichkolwiek granic czy ewentualnej tymczasowości umów granicznych, tylko o prawach "wypędzonych" do ich byłej własności prywatnej, a co najważniejsze: rezolucja ta jest zgodna z prawodawstwem unijnym w tym zakresie. "Konieczność" zachowania zgodności z prawodawstwem unijnym była też jedną z przyczyn, dla której Sejm wydał nie mające żadnej mocy prawnej oświadczenie zamiast aktu prawnego regulującego legalność roszczeń majątkowych pod adresem Polski na skutek decyzji poczdamskich i powojennych przesunięć terytorialnych na korzyść Polaków - w przeciwnym razie okazałoby się, że naruszamy prawo UE.

Z tego samego względu "Prezydent wszystkich Polaków" zawetował ustawę uwłaszczeniową, która to ustawa regulowałaby takie prawo własności na Ziemiach Odzyskanych, czego mu zresztą pogratulowała przyjaciółka Polski i Polaków, Erika Steinbach. Prawo wieczystego użytkowania, przysługujące na ogół osobom prywatnym na Ziemiach Odzyskanych, jest bez wątpienia prawem słabszym, mniej wartościowym w stosunku do prawa własności.

Członek Komisji Europejskiej, Franz Fischler powiedział podczas Forum Europejskiego w Albach: "Koniecznym jest ustalenie, czy przepisy prawne krajów kandydujących dotyczące Niemców wypędzonych w latach czterdziestych nie kolidują z prawem unijnym".

Niemiecki dziennik Sueddeutche Zeitung ujawnił, że od lat znane są wypadki Niemców starających się o zwrot majątków leżących na zachodnich i północnych ziemiach Polski, które kiedyś należały do nich lub ich rodzin. Podobne żądania wysuwają zresztą Niemcy Sudeccy wobec Czech.

Nie da się ukryć, że przed wojną większość majątków ziemskich czy zakładów przemysłowych na terenach leżących na wschód od Odry, w dawnych Prusach Wschodnich, na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie była własnością niemiecką z tego prostego powodu, że ich właścicielami byli obywatele niemieccy. Z nich to właśnie rekrutują się członkowie BdV, których z takim wigorem reprezentuje Erika Steinbach.

W Unii Europejskiej zakazane jest wprowadzanie prawodawstwa, które by w jakikolwiek sposób ograniczało lub naruszało prawa własności. Prawa takie, o ile zostaną udokumentowane (co w przypadku skrupulatnych Niemców jest raczej pewne), muszą zostać przyznane, a w przypadku ich naruszenia nieodzowna będzie wypłata stosownych odszkodowań.

Polska jako przyszły członek UE nie może nawet marzyć o odmówieniu prawa byłym niemieckim właścicielom do ich ,"stanu posiadania" sprzed II Wojny Światowej. Prawa lokalne (polskie) nie mogą stać w sprzeczności z prawami międzynarodowymi, co jest zresztą wyraźnie zaznaczone w naszej Konstytucji w Art. 87 i Art. 90. Prawem międzynarodowym zaś jest w tych okolicznościach prawodawstwo unijne.

Elity polityczne całkowicie bagatelizują to zagrożenie. Niektórzy politycy i media od dawna starają się robić wszystko, aby problem niemieckich roszczeń wobec polskich ziem północnych i zachodnich bagatelizować, a nawet ośmieszyć.

Zamiast prowadzenia rokowań "w stylu strusia", nasze elity polityczne powinny dążyć do wynegocjowania z rządem Niemiec deklaracji podobnej do tej, jaką podpisali Zeman i Schroeder, a która przekreślałaby legalność roszczeń majątkowych osób prywatnych pod adresem Polski na skutek decyzji poczdamskich i powojennych przesunięć terytorialnych.

Jednakże należałoby przed zawarciem takiego porozumienia zasięgnąć opinii ekspertów prawa międzynarodowego, ponieważ nawet takie dwustronne porozumienie może nie mieć mocy prawnej w stosunku do prawa Unii Europejskiej - w związku z czym Trybunał w Strasburgu mógłby takie porozumienie unieważnić. Nie można zapominać, że Traktat z Maastricht wprowadza pojęcie obywatelstwa europejskiego, a więc obywatel Niemiec, czy też - po integracji z Unią - obywatel Polski, jest również obywatelem Unii Europejskiej, a jako taki podlega przede wszystkim jej prawodawstwu.

Naprawienie tego błędu przed przystąpieniem Polski do UE powinno być nadrzędnym celem naszej polityki zagranicznej, gdyż w przeciwnym razie znajdziemy się w Unii z całym tym "prawnym bagażem", za którym stać będą już nie tylko Niemcy, ale i cała Unia. Przystępowanie do Unii Europejskiej w takich warunkach, oznacza faktyczne zlikwidowanie naszego Państwa lub, w najlepszym wypadku, okrojenie go do rozmiarów niewiele większych od Księstwa Warszawskiego.

Krzysztof Janiewicz

Krzysztof Janiewicz, Nasza Witryna, 2002-02-06

powrot