Integracja polskiego rolnictwa z UniÄ… EuropejskÄ…
Bilans zysków i strat

Zaproponowana kandydatom do Unii Europejskiej (UE) propozycja pomocy finansowej nie spodobała się ani jej fundatorom, ani też beneficjentom. Pierwsi uważają, że Unia okazała się zbyt hojna, z kolei zdaniem drugich, pomoc UE jest niedostateczna i skaże rolnictwo kandydatów na nierówne warunki konkurencji. W tej sytuacji Wspólna Polityka Rolna, którą tak się Unia chlubi, przestaje być wspólna, a Komisja Europejska (KE) próbuje uprawiać jakby "dwie wspólne polityki rolne". Niepokoi nie tylko to, że przewiduje się niższe dla polskich rolników dopłaty bezpośrednie, ale także to, że próbuje się ograniczać poziom produkcji rolnej w Polsce. Unia przyjęła za poziom odniesienia akurat te lata, kiedy produkcja rolna była u nas niska i nie zaspokajała nawet krajowego popytu na żywność (import żywności do naszego kraju był wtedy większy niż eksport, co utrzymuje się zresztą do tej pory). A przecież popyt na żywność będzie w Polsce wzrastał. Rosło będzie zwłaszcza spożycie droższych produktów zwierzęcych.

Na razie za mało szczegółów

Przypomnijmy: w pierwszych trzech latach po akcesji (2004-2006) łączna pomoc Unii dla Polski ma wynieść 20 mld euro. W istocie, ze względu na opóźnienia w wypłacaniu unijnych funduszy, rzeczywista pomoc wyniesie około 7 mld euro.

Niepokoi natomiast to, że na pełne, tzn. takie, jak otrzymują farmerzy unijni dopłaty, polscy rolnicy muszą czekać aż 10 lat. Przy tym, po 2006 r. zasady Wspólnej Polityki Rolnej mają ulec zmianie, a zmiany te pójdą raczej w kierunku zmniejszenia niż zwiększenia dopłat. [Lub też calkowitego ich zniesienia, czego domagają się takie kraje jak Wielka Brytania, Niemcy, Holandia czy też Szwecja. Kraje domagające się całkowitego zniesienia dopłat bezpośrednich dla rolników mogą, i prawdopodobnie uzyskają rownież poparcie innych członków. I co wtedy ? Dopisek K.J.] 25 proc. unijnej pomocy w roku 2004, 30 proc. w roku 2005 r. i 35 proc. w 2006 r. też zresztą jest nie do pogardzenia, zwłaszcza przy takich, jak w Polsce mizernych dochodach rolników.

Rolnik, który miałby obsiane zbożem 8 ha, otrzymałby 120 zł dopłaty w roku 2004, w następnym 144 zł i w kolejnym 168 zł. A przecież blisko 55 proc. polskich gospodarstw sprzedaje produkty za mniej niż 200 zł miesięcznie! I to nie jest dochód tych gospodarstw, a przychód, czyli do obliczenia dochodu trzeba jeszcze odliczyć koszty uzyskania przychodu.

[Po pierwsze istnieja dwie wersje dotyczące wysokości tych dopłat. Według informacji Rzeczpospolitej, mamy otrzymać 20 mld. Euro, natomiast według informacji podanej przez Gazetę Wyborczą - 3 mld. Euro. Na to można jedynie odpowiedzieć słowami red. Miszalskiego z tygodnika Najwyższy Czas!, który sam uznaje wersję Wyborczej za bardziej prawdopodobną. Pisze on: "I tak sobie policzyłem: mamy w Polsce ok. 17 milionów podatników, dzieląc 3 miliardy euro przez tę liczbę, uzyskujemy 176 euro na głowę przeciętnego Polaka, co daje sumę ok. 704 złotych rozłożone na trzy lata. Wychodzi po 235 złotych rocznie na głowę przeciętnego podatnika. Może lepiej zrzucić się (sympatycy SLD, PSL i UE dadzą dobrowolnie odpowiednio więcej...) - i nie spełniać tych warunków. W końcu za niespełna 20 zł miesięcznie przez trzy lata uratowalibyśmy suwerenność. Jesteśmy podobno patriotycznym Narodem?" - kończy z goryczą autor. Dopisek K.J]

 

Pocieszająca jest natomiast zapowiedź wypłacania dopłat za samo tylko posiadanie pola, byle miało ono nie mniej niż 0,3 ha. Choć dyrektor departamentu gospodarki ziemią w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jan Bielański nie wierzy, że Unia zechce rolnikom płacić za samo tylko posiadanie pola, a jeśli już, to na pewno za gospodarstwa większe niż 0,3 ha. Poza tym powstaje pytanie, czy będzie płacić za wszystkie klasy gruntu?

- Propozycja Unii bardzo uprościłaby system wypłacania dopłat bezpośrednich - mówi dyrektor Bielański. - Wystarczyłoby wziąć informację z katastru, natomiast nie kontrolowałoby się w ogóle pól. Ale czy to znaczy, że rolnik, który w ogóle nie uprawia pola, też dostanie pieniądze za to tylko, że posiada grunty?

A takich gospodarstw, które nie produkują w ogóle niczego, nawet dla siebie, jest w Polsce ok. 60 tys. Czyli więcej niż wszystkich gospodarstw w Danii. Na razie propozycja UE nie została obudowana szczegółami i może jeszcze wyglądać bardzo różnie.

Rolnictwo Europy Środkowej i Wschodniej ma większą przyszłość.

Na dopłaty do produkcji zbóż, roślin oleistych i roślin strączkowych Unia przewiduje przeznaczenie w 2004 r. 450 mln euro. Dla tych rolników, którzy hodują bydło, przewiduje się ok. 130 mln euro. Razem będzie to więc 586 mln euro w roku 2004 i 709 mln w roku 2005.

Ale unijna pomoc to nie tylko dopłaty bezpośrednie. To także dotacje do cen żywności (259 mln euro), dopłaty na rozwój obszarów wiejskich (837 mln euro), a także unijne programy współpracy (548 mln euro) oraz, przede wszystkim, fundusze strukturalne - 3500 mln euro. Przy tym polska składka do wspólnego budżetu Unii wyniesie, jak się szacuje, 2 mld euro rocznie.

Polska na wejściu do UE na pewno zatem nie straci. 

[Jest to stwierdzenie raczej gołosłowne. K.J]

Niepokoi natomiast zaproponowana przez Komisję Europejską zapowiedź ustalenia dla Polski stosunkowo niewysokich kontyngentów produkcyjnych. Tyczy to zarówno zbóż, rzepaku i roślin strączkowych, jak i mleka i cukru. Produkcja tego ostatniego ma wynieść 1,655 mln ton rocznie, byłaby zatem i tak o 115 tys. ton większa od naszej produkcji ubiegłorocznej. Trudniej zgodzić się na zaproponowaną nam wielkość produkcji mleka, którego spożycie jest obecnie w Polsce bardzo niskie (poniżej 200 litrów na mieszkańca) i na pewno w następnych latach będzie rosło. Za niski zaproponowano nam również tzw. plon referencyjny w przypadku zbóż (2,96 ton z jednego ha).

Zdaniem niektórych specjalistów, produkcja rolna w Polsce, podobnie jak w innych wstępujących do Unii krajach Europy Środkowej i Wschodniej, będzie z czasem rosła, gdyż kraje "15" będą ją u siebie ograniczać i przeznaczać coraz więcej gruntów na cele rekreacyjne. Za takim rozwojem sytuacji przemawiałoby też niskie skażenie polskich gleb.

Prezent dla Wrzodaka i Leppera

Propozycje Komisji Europejskiej spotkały się z ogromną krytyką polskiego i nie tylko polskiego środowiska rolniczego. Wyraz swemu niezadowoleniu dał na przedwczorajszej konferencji prasowej wicepremier, minister rolnictwa i rozwoju wsi. Jego zdaniem, propozycje te skazują polskie rolnictwo na nierówne warunki konkurencji, co grozi jego dalszym uwiądem.

Na dziÅ› przed siedzibÄ… przedstawicielstwa Unii Europejskiej w Warszawie zapowiedziano pikietÄ™ i protesty przeciw decyzjom Brukseli.

- Członkostwo w Unii Europejskiej ma być szansą na rozwój dla Polski i polskiej wsi, jeśli tak nie będzie, to Polska nie wstąpi do Unii - mówi prezes Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych Władysław Serafin. I pyta: - Czym polski rolnik różni się od rolnika europejskiego? Dlaczego ma być dyskryminowany? Dlaczego polskie rolnictwo ma stracić na wejściu do Unii?

Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych Józef Waligóra wystosował list otwarty, w którym pisze, że "Izby rolnicze nie zgadzają się na dyskryminację polskich rolników i domagają się:

- aby polskie rolnictwo zostało w 100 proc. objęte wszystkimi elementami Wspólnej Polityki Rolnej.

- wynegocjowania limitów produkcyjnych w wysokości, które będą uwzględniały możliwości produkcyjne i potrzeby żywnościowe narodu.

- pilnego przystosowania rozwiązań prawnych zabezpieczających grunty rolne przed masowym wykupem przez cudzoziemców. "

Przedstawiciele Unii Europejskiej nic sobie na razie z tych głosów nie robią. Komisarz do spraw poszerzenia Unii Guenter Verheugen nie zostawia tutaj żadnych wątpliwości:

- Nasza propozycja to nie pozycja przetargowa do dalszych negocjacji, ale najlepsza możliwa oferta dla kandydatów.

Edmund Szot, Rzeczpospolita, 2002-02-01

powrot