Powaga decyzji o integracji Polski z UniÄ… EuropejskÄ… domaga siÄ™ maksymalnego zaangażowania wysiÅ‚ku dla zrozumienia sensu tego aktu. Niepodejmowanie dyskusji i refleksji jest Å›wiadectwem zaniedbania podstawowego obowiÄ…zku wobec swojej Ojczyzny. Przyjdzie kiedyÅ› z tego zdać sprawÄ™, nie tylko przed przyszÅ‚ymi pokoleniami, ale i przed Bogiem.

O najsłabszych wśród najsłabszych

W sprawie integracji z UE należy stawiać szereg różnych pytań. Najpierw jednak należy zapytać, jaką przyszłość w ramach Unii zabezpieczamy tym, którzy w naszej Ojczyźnie najmniej mogą. Należą do nich przede wszystkim ci, którzy się jeszcze nie narodzili. Uważam zatem, że niejako papierkiem lakmusowym godziwości integracji z UE jest los, jaki w ramach Unii spotka owych najsłabszych wśród najsłabszych naszych obywateli.
W publicznych wypowiedziach gasiło się niejednokrotnie wyrażane niepokoje. Oto ze stenogramu posiedzenia Senatu w 1998 roku (19 lutego ) wynika, iż osoba odpowiedzialna za proces integracji z Unią Europejska (przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej) twierdziła, że "nie ma z tego powodu żadnych zasadniczych problemów. Chciałbym podkreślić, że olbrzymia część polskiego ustawodawstwa, odnosząca się do problemów natury ideowej, moralnej, w ogóle nie jest objęta standardami unijnymi. Na przykład kwestia ochrony życia poczętego czy też eutanazji w ogóle nie funkcjonuje w tym zakresie" (s. 73). W poprzednich artykułach w "Naszym Dzienniku" wskazywałem, że Irlandczycy mieli jednak inną opinię na ten temat w momencie wkraczania do Unii. Z tego właśnie powodu zadbali w Traktacie z Maastricht o odpowiednie zabezpieczenie konstytucyjnego prawa do życia nienarodzonych (Protokół nr 17).
Lektura Traktatu z Maastricht, który ustanowił Unię Europejską, jednoznacznie jednak pokazuje, że Irlandię zmuszono, by odstąpiła od pełnej prawnej ochrony nienarodzonych. Tak zwana Uroczysta Deklaracja z tego Traktatu wyraźnie mówi, że Irlandia w swoich ambicjach konstytucyjnej ochrony nienarodzonych musi zrezygnować między innymi z zakazu reklamowania tzw. turystyki aborcyjnej i musi zezwalać na wyjazdy w celu zabicia swojego dziecka. Tym samym Traktat z Maastricht wyraźnie mówi, co również nas czeka po ewentualnym wstąpieniu do UE.

Wyrok na IrlandiÄ™

Ten szczególny zapis w Traktacie z Maastricht pozostaje w ścisłym związku z uznaniem w 1992 roku (26 III i 23 IX) przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości Irlandii jako winnej łamania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, która stanowi fundament prawny Unii Europejskiej. Wcześniej - zgodnie z procedurą - sprawa trafiła do Komisji Praw Człowieka, gdzie była rozpatrywana w roku 1991.
Irlandia zaskarżona została przez organizacje trudniące się propagowaniem aborcji i aranżowaniem wyjazdów na aborcję o łamanie art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (łączona sprawa dwóch oskarżeń Irlandii "Open Door and Dublin Well Woman v. Ireland", skierowana do Komisji Praw Człowieka po raz pierwszy w 1988 r.). Wedle tego artykułu, każdy ma prawo do otrzymywania i przekazywania informacji niezależnie od granic. Zdaniem organizacji skarżących Irlandię, państwo to naruszyło prawo, wydając kilkakrotnie w drugiej połowie lat 80. zakaz prowadzenia działalności informacyjnej przez organizacje propagujące aborcję (w 1988 r. orzeczenie w tej sprawie wydał Najwyższy Sąd Irlandii).
Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł Irlandię winną naruszenia "prawa do informacji". Broniący się Irlandczycy zwracali uwagę podczas przesłuchania, że to chronione przez Europejską Konwencję prawo jest ograniczone i podporządkowane innym prawom sformułowanym w Konwencji (art. 2, 17, 60), a w omawianym wypadku ograniczone jest nienaruszalnością wartości ludzkiego życia, także chronionej przez art. 2 Konwencji. Irlandzka konstytucja - tłumaczono sędziom Trybunału - domaga się ochrony wartości życia nienarodzonych dzieci, która jest podstawową wartością, co konkretnie również oznacza jej pierwszeństwo wobec innych wartości.
Trybunał Praw Człowieka w obszernym uzasadnieniu nie uznał za celowe rozpatrzenie, czego konkretnie dotyczył irlandzki zakaz, tak jak gdyby zakaz reklamowania tzw. aborcji czy też podrzynania komuś gardła był tej samej rangi, co ewentualny zakaz reklamowania w Irlandii holenderskich tulipanów. Uznano, iż wprawdzie Irlandia mogła w ustalony przez siebie sposób chronić nienarodzonych, ale jednak tylko w sposób zgodny z Europejską Konwencją Praw Człowieka.
Orzeczenie Trybunału wobec Irlandii zakazało więc ograniczania tzw. turystyki aborcyjnej, Irlandia zapłaciła też 25 tys. funtów odszkodowania aborcjonistom. W myśl tego orzeczenia również każde inne państwo, które ratyfikowało Europejską Konwencję Praw Człowieka nie może zakazywać reklamowania i pośredniczenia np. w dokonywaniu eutanazji w Holandii, gdzie proceder ten jest legalny. Żadne państwo nie może też zakazywać reklamowania dostępnych w Holandii narkotyków, itd.
Sprawa "Open Door and Dublin Well Woman v. Ireland" z Trybunału trafiła następnie do Komitetu Ministrów Rady Europy, gdzie 25 czerwca 1996 roku także uznano Irlandię winną łamania praw człowieka poprzez zakaz reklamy klinik aborcyjnych (rezolucja DH (96) 368). Komitet Ministrów Rady Europy zażądał następnie od Irlandii, by poinformowała o podjętych działaniach w celu niedopuszczenia do naruszania praw człowieka, czyli zagwarantowała prawo dostępu do aborcji za granicą i swobodę agitacji na rzecz tych wyjazdów. W odpowiedzi rząd Irlandii wyjaśnił w 1996 roku (Apendix to Resolution DH (96) 368), iż zostały wprowadzone zmiany w konstytucji, dotyczące tzw. aborcji, w wyniku referendum konstytucyjnego z listopada 1992 roku. Inne zmiany w ustawodawstwie wprowadziła ustawa Regulation of Information (Services Outside the State for Termination of Pregnancies) Act, 1995 r.; oraz tamtejszy Trybunał Konstytucyjny, który w orzeczeniu z 23 czerwca 1995 r. zniósł zakazy przeciwko ośrodkowi trudniącemu się pośrednictwem w dokonywaniu tzw. aborcji (Dublin Well Woman Centre Limited), wprowadzone w 1986 roku. Władze wyraziły więc nadzieję, że Irlandia nie będzie musiała znów stawać przed strażnikami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka za jakoby jej łamanie.
W konsekwencji tych nowych regulacji prawnych wprowadzonych na żądanie Trybunału Praw Człowieka Rady Europy (regulacji, jak już wspominałem, mających prawne znaczenie dla UE) w ciągu dwóch lat, 1995-97, tzw. turystyka aborcyjna w Irlandii wzrosła aż o 5 procent. Jedna na 8 ciąż w Wielkiej Brytanii kończy się tzw. aborcją.

Oby nie po szkodzie

W latach 90. udało się w Polsce skutecznie pohamować działalność pośredników w tzw. turystyce aborcyjnej. Kilka spraw znalazło się w sądzie, co odstręczyło innych od ogłaszania się z takimi ofertami. Musimy być jednak świadomi, że w świetle omawianego wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na Irlandię, nasze usiłowania na rzecz ochrony najsłabszych Polaków będą uznane za sprzeczne z orzeczeniem strażników Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Pora zatem na postawienie naszym entuzjastom integracji z UE pytania: czyżby zamierzali zgodzić się i na ten kompromis? Czyżby zamierzali zgodzić się, by w Polsce wolno było prowadzić działalność na rzecz dokonywania tzw. aborcji za granicą? Oczywiście te pytania są śmieszne i mało ważne dla rodzimych zwolenników legalizacji aborcji. Ale wśród dziwnie milczących sympatyków integracji z UE są także znani w Polsce i bardzo wpływowi obrońcy życia. Czyżby było im wszystko jedno, co w tej sprawie będzie się dziać w UE? Niestety, zazwyczaj zrywamy się do boju po czasie. Teraz jest czas na dyskusje i rozważanie wszelkich możliwości, które niesie ze sobą integracja. Później będzie za późno.

dr Marek Czachorowski, Nasz Dziennik, 2002-01-16

powrot