PatrzÄ…c, w jakiej skali kraj nasz staje siÄ™ polem dla robienia brudnych interesów; w jak zastraszajÄ…cym tempie tracimy naszÄ… narodowÄ… wÅ‚asność, stanowiÄ…cÄ… zabezpieczenie dla realnej suwerennoÅ›ci; jak czÄ™sto stajemy siÄ™ ofiarami cynizmu i krótkowzrocznoÅ›ci rzÄ…dzÄ…cych - popaść możemy Å‚atwo w przerażenie i rozpacz. Programy wyborcze sÄ… najczęściej hasÅ‚ami, które po dojÅ›ciu jakiejÅ› partii do wÅ‚adzy, nie majÄ… nic wspólnego z prowadzonÄ… politykÄ…. Tymczasem chcemy mieć nadziejÄ™, ale nie wiemy, gdzie jÄ… odnaleźć.

Naszym skarbem jest młode pokolenie. Aby jego przedstawiciele wyrośli na prawych i odpowiedzialnych Polaków, muszą to być ludzie światli i o wysokim poczuciu godności. Zło jest dzisiaj wyjątkowo inteligentne, żeruje na naiwności i niewiedzy swoich ofiar. Polacy muszą więc być ludźmi wykształconymi i sprawnymi intelektualnie, żeby nie dać się kłamstwu. Zło zuboża swoje ofiary, aby później kupić je za najniższą cenę, z naruszeniem podstawowych praw ludzkich. Polacy muszą wiedzieć, kim są, aby mieć swój honor.
Choć jesteśmy osłabieni, choć tracimy często orientację, to jednak posiadamy jeszcze głęboko ukryte wyczucie, iż coś jest nie tak, że na proponowany, a właściwie "wciskany" nam typ cywilizacji nie można się zgodzić, bo nie jest on zgodny z naszym, polskim duchem. Ale jak dokładniej rozpoznać, gdzie leży dobro, a gdzie zło, gdzie prawda, a gdzie kłamstwo? Tu już samo wyczucie nie wystarczy, potrzebna jest wiedza, potrzebna jest kultura...
Z jakim wzruszeniem czytamy dziś tekst sprzed ponad 200 lat: "Zacny narodzie polski! Żeś został nieszczęśliwym, nie dziwuj się, że upadłeś, nie desperuj, ale raczej w czym dotychczas ślepo zaufaną zwłokę czyniłeś, już czas jest, abyś kiedyż tedyż otworzył oczy nad straszną przepaścią stanu swego. Wszak jeszcze tyle masz siły przy słabości, że się możesz wstrzymać od popchnięcia samego siebie w dalszą zgubę; wszak jeszcze ostatni i śmiertelny na cię nie padł letarg, który by odjął pamięć poniesionej straty, odjął czułość trwających bolów i ucisków. (...) Nie masz zaiste inszego lekarza dla chorych, sternika dla tonących, przewodnika dla błądzących narodów, bo nie masz innego sposobu dla ludzi, żeby przyszli do poznania prawdy, oprócz powszechnej i ustawicznej instrukcyi [edukacji], bo nie masz innego trwałego i rzetelnego dla nich szczęścia, tylko to, które się na prawdzie i jej skutkach nieodmiennych funduje". Tak pisał trzy lata po pierwszym rozbiorze (1775 r.) Antoni Popławski, propagator Komisji Edukacji Narodowej (Instrukcja i edukacja narodowa, w: "Komisja Edukacji Narodowej", Wrocław, 1954, s. 150-152).
Jesteśmy przedziwnym Narodem. W najtrudniejszych chwilach naszego bytowania szukamy ratunku... w kulturze. Nie chodzi tu o sybarytyzm, ucieczkę w kulturalną rozrywkę i przyjemności estetyczne, ale o trud przeorywania umysłów i sumień. Aby ukazał swój blask szlachetny metal naszej duszy, często zabrudzony, zaniedbany, nieobecny. Ale przecież od wieków w nas jest!
Ojciec Święty, zabierając głos w siedzibie UNESCO w Paryżu, dobitnie stwierdził: "Jestem synem narodu, który przetrwał najstraszliwsze doświadczenia dziejów, którego wielokrotnie sąsiedzi skazywali na śmierć - a pozostał przy życiu i pozostał sobą. Zachował własną tożsamość i zachował pośród rozbiorów i okupacji własną suwerenność jako naród - nie biorąc za podstawę przetrwania jakichkolwiek innych środków fizycznej potęgi jak tylko własna kultura, która się okazała w tym przypadku potęgą większą od tamtych potęg [podkreślenie P.J.]" (2.06.1980). Kultura pozwalała nam przetrwać najtrudniejsze okresy naszych dziejów, kultura stała na straży naszej duchowej niepodległości, dzięki kulturze naród się odradzał jako naród i jako państwo.
Jak dawniej powszechna edukacja, tak dziś odzyskiwanie prawdziwych znaczeń słów, aby w prawdzie widzieć rzeczywistość, ma wymiar dla naszych dziejów kluczowy. Jesteśmy bowiem oszałamiani na różne strony za pomocą sfałszowanego słowa. Ofiarą padają ludzie starzy i młodzi, wykształceni i niewykształceni. Techniki manipulacji są nieustannie udoskonalane. Ale trzeba się bronić i można się bronić. Jeśli znamy prawdziwościowy wymiar słów i problemów, to nie damy sobą tak łatwo zakręcić, nie damy wiary pseudoautorytetom, przeciwnie, z łatwością obnażymy pokrętne metody.
W tej perspektywie Powszechna Encyklopedia Filozofii ma wymiar nie tylko specjalistyczny, ale ogólnokulturowy, a także narodowy. Jest skierowana do specjalistów, którzy zajmują się filozofią, jest potrzebna humanistom, którzy w filozofii muszą szukać podstawowych rozstrzygnięć i stanowisk, jest potrzebna polskim elitom, aby były okiem dla Narodu, jest potrzebna kształcącej się młodzieży, aby zaprawiała się w trudzie studiowania i nie ulegała łatwiźnie relatywizmu i krytykanctwa. Bez kultury Naród nasz się nie odrodzi, bez mądrości - nie będzie myślał i działał dalekosiężnie. A my, mimo tylu trudności, musimy przetrwać i musimy być.

prof. dr hab. Piotr Jaroszyński członek Komitetu Naukowego PEF, Nasz Dziennik, 2001-12-29

powrot